volledige samenvatting MHT

Franse revolutie

1. Belang Franse revolutie
- Einde 18de eeuw – WOI: breed veranderingsproces
- Drie ijkpunten:
o Standenmaatschappij  gelijke burgers
o Soevereine vorsten  soevereine naties (macht vanuit
burgers)
o Privilege systeem  staatsbureaucratieën

- FR= startpunt
- Franse expansie 1793-1814: export revolutionaire principes
o Burgerlijke revoluties 1830, 1848
o Amerikaans continent
o Russische revolutie in 1917
o Communistische China

- Blijvende discussie grote principes
Volkssoevereiniteit, ‘identiteit’ en ‘natie’, scheiding Kerk en Staat,
Scheiding der machten, rechtsstaat, sociale rechtvaardigheid,
politiek radicalisme…
kan je de verlichting verplicht opleggen?

- FR= omwenteling, radicale en snelle verandering


Frans grondbezit
2. Oorzaken Franse revolutie
̶ 10% clerus
1) Standenmaatschappij= versleten ̶ 20% adel
- Clerus: 100.000 – 10% land ̶ 20% rijke burgerij
- Adel: 400.000 – 20% land ̶ 40% boeren
o geen belastingen ̶ 10% kroondomeinen, gemene en
woeste gronden
o feodale privilegies + hoge functies
probeert deze privileges in de 18de eeuw te versterken
- Derde Stand: rest bevolking
o rijke burgers - 20% land


1

, o boeren - 40% land (meeste boeren beschikken over eigen
land)
o (land)arbeiders, armen …
 Betalen belastingen, geen privilegies
 Systeem van fiscaliteit is niet meer aangepast aan de verdeling van
het land en de derde stand (vooral bourgeoisie) begon hier tegenin te
gaan

2) Franse identiteit
- Centrale staat en koningschap
ontstaan nationale intellectuele ruimte (boeken, kranten…)
vergemakkelijkt communicatie en uitwisseling kritische ideeën

- Identiteit= mobiliserende kracht
gevoel van verbondenheid

- Jacobijnen: hervormingsbeweging voor ondeelbaar republiek
boerenbevolking (later)
Bevolking had helemaal geen sterk Frans gevoel in begin 19de
eeuw tot invoeren van oa onderwijspolitiek en
nationaliseringspolitiek

3) Fiscaal onvermogen Franse staat
- Inefficiënt regerings- en economisch systeem
- Vergeefse pogingen fiscale hervormingen sterk verzet van clerus
en adel

- Clerus en adel =
o vrijgesteld bepaalde belastingen
o gekant tegen hervormingen

- Oorlogvoering   staatsschulden

4) Staten-Generaal (mei 1789)
- Staan in voor belastingen
o sinds begin 17de eeuw niet meer samengeroepen door de
vorst
o In 1789 geeft de koning toe en wordt de Staten-Generaal
samengeroepen

2

, - Samengesteld per stand, vertegenwoordigers per regio
Vergaderen per stand, maar 3de stand heeft dubbel zo veel
vertegenwoordigers (vertegenwoordigen 99% van de
bevolking)
o Derde stand wil gemeenschappelijke vergadering en dus meer
inspraak
+gelijk stemrecht
o Uitspraak hoge rechtscollege (parlement van Parijs): apart
vergaderen
ontevredenheid en opstand derde stand
3. Verloop
Eed op de kaatsbaan (20 juni 1789):
- derde stand blijft bij elkaar tot er hervormingen komen
- Vormen een nationale vergadering: Assemblée nationale
o willen nieuwe rechtvaardige grondwet
o Ook vertegenwoordigers van andere standen aanwezig

 volk gaat tegen de vorst in (idee van volkssoevereiniteit)
- oorspronkelijk niet idee om vorst af te zetten en republiek te
vormen
- vorst kiest de kant van de adel

La grande peur juli 1789
- boerenbevolking had hoop gekregen bij samenroepen van Staten-
Generaal
+slechte economische en sociale omstandigheden
ontevredenheid
o uit eigen beweging adellijke privileges afschaffen
o vernietiging van documenten en eigendommen

- 14 juli 1789: bestorming van de Bastille in Parijs (speciale
gevangenis voor elite)
eerder symbolisch: nog maar 7 gevangenen aanwezig

- angst bij adel verspreid zich: dreiging van terreur en bendes
o zwakke positie van adel  vorst erkent de positie van de
derde stand



3

, o Assemblée nationale wordt erkent + afschaffing feodaal
systeem


la déclaration des droits de l’homme et du citoyen (26
augustus 1789)
- beschrijving van alle moderne vrijheden
- soevereiniteit van Franse volk benadrukt
zowel binnen als buiten FR veel effect
- meeste rechten niet van toepassing op vrouwen of niet-blanken
mochten niet stemmen of hoge functies uitoefenen




de assemblée constituante (=assemblée nationale)
- eerste grondwet 1791
- politiek zwaartepunt: assemblée legislative (parlement) 1-
kamerstelsel
- zwakke uitvoerende macht
o geen vetorecht voor de koning
o afschaffen van adellijke privileges
 constitutionele monarchie

- Franse koning aan kant van adel
o opstand in Parijs en koning dwingen daar te blijven onder
toezicht
o nog altijd niet anti-monarchaal (koning mocht blijven), maar
wel inperken van macht

- vertegenwoordigende democratie
o actieve burgers vs passieve burgers
cijnskiesrecht: bepaald vermogen om inspraak te hebben
o vrouwen ondergeschikt (~ verklaring rechten van de mens)

- scheiding der machten: onafhankelijke rechterlijke macht
- Administratieve uniformering


4