Medische vakken
Schedel
Botten van de schedel →
Het schedel wordt onderverdeeld in het neurocranium (hersenschedel), viscerocranium
(aangezichtsschedel) en het basis cranii (schedelbasis). De binnenkant van de basis cranii wordt
onderverdeeld in fossa cranii anterior, media en posterior (schedelgroeven).
Op het calvaria (schedeldak) zijn de suturae sagittalis, coronalis en
lambdoidea (schedelnaden) te zien.
Het neurocranium wordt weer
onderverdeeld in het os frontale, os
parietale, os temporale, os occipitale,
os sphenoidale, os ethmoidale.
Het viscerocranium wordt weer
onderverdeeld in het os zygomaticum,
de maxilla, os nasale, mandibula, os
palatinum, os lacrimale, vomer en de
concha nasalis inferior.
Het os sphenoidale draagt bij aan stabiliteit van de hersenschedel en
fungeert als behuizing voor belangrijke zenuwen. Dit gedeelte bestaat
uit een corpus, ala major en minor, sella turica, lamina pterygoidea
medialis en lateralis en de sinus sphenoidalis.
Het os ethmoidale is het bovenste deel van de neusholte en
biedt dus ondersteuning van het reukorgaan. Dit gedeelte
bestaat uit een lamina cribrosa, crista galli, lamina
perpendicularis, concha nasalis en een cellulae ethmoidales.
Het os frontale bevat de bovenrand van de orbita, de pars orbitalis. Dit
gedeelte bepaald de vorm van de schedel en beschermt de hersenen.
Het os occipitale vormt een
verbinding naar de wervelkolom. Hij
bestaat uit het foramen magnum,
linea nuchalis superior, protuberantia
occipitalis externa en de condylus occipitalis.
, Het os parietale. Deze fungeert alleen als bescherming van de
hersenen en verbinding met andere schedelbeenderen.
Het os temporale bevat het binnenoor, het is dus behuizing van het
gehoororgaan. Deze bestaat uit de pars petrosum, meatus
acusticus in ternus en externus, processus mastoïdeus, foramen
stylomastoïdeum, processus zygomaticus, fossa mandibularis,
processus styloïdeus en het canalis caroticus.
De onderdelen van het viscerocranium bestaan ook weer uit kleinere onderdelen:
Verschillen tussen mannelijke en vrouwlijke schedels:
Schedel sinussen →
De sinus frontalis, maxilaris, sphenoïdalis en ethmoïdalis behoren tot de sinussen paranasales
(bijholten). Dit zijn met lucht gevulde holten in de schedel rondom en achter de neus. Ze worden
genoemd naar de schedelbotten waarin ze liggen. Intern zijn ze met slijmvlies (nasale mucosa)
bekleedt en ze hebben onder andere de functie om de lucht te verwarmen die via de neus wordt
,ingeademt, het beschermen tegen inademing van bacteriën en het voorkomen van uitdrogen van
de neusholtes.
Processus mastoïdeus (het mastoïd) is het onderste deel van os temporale/slaapbeen. Het
heeft een poreuze structuur en is gevuld met luchtzakjes (sinussen). Omdat het bij mannen
groter is dan bij vrouwen, wordt het mastoïd vaak gebruikt als indicator om het geslacht van een
onherkenbaar lijk te identificeren.
Het kan zijn dat er bijvoorbeeld chronische sinusitis of mastoïditis bestaat. Dit zijn
aandoeningen waarbij er opgebouwd mucosa niet meer kan ontsnappen vanuit de holtes, wat
zorgt voor een ontsteking.
Cerebrum →
Het cerebrum is het grootste deel van het menselijk brein en
bestaat uit twee hemisferen die door een diepe spleet (fissura
longitudinalis cerebri) gedeeld worden. Het cerebrum is verdeeld
in vier lobben: lobus frontalis, parietalis, temporalis en occipitalis.
Het cerebrum is ingeplooid en vertoont de typische structuur
van sulci (groeven) en gyri (windingen). Vooral een belangrijke rol
hierin spelen de sulcus centralis, gyrus postcentralis en
precentralis en de gyrus singuli.
Cerebellum →
Het cerebellum (kleine hersenen) is gelegen op de schedelbasis onder (inferior)
het cerebrum en achter (posterior) de hersenstam. Het is betrokken bij de
coördinatie van bewegingen, evenwicht en spierspanning.
De pedunculus cerebellaris superior en medius verbindt het
cerebellum met de hersenstam.
Truncus encephali (hersenstam) →
Truncus encephali (hersenstam) bestaat uit de medulla
omblongata (myelencephalon), de pons (metencephalon zonder het
cerebellum) en het mesencephalon (middenhersenen).
Diepe hersenstructuren →
Superior van de hersenstam ligt een structuur, de thalamus, die te maken heeft met perceptie,
beweging en vitale functies van het lichaam. De thalamus bestaat uit twee ovale massa’s, 1 per
hemisfeer, die verbonden worden via de adhesio interthalamica (middle commissure). Superior
en mediaal van de thalamus ligt de fornix, een gebogen bundel zenuwvezels die belangrijk is bij
gevoelens en geheugen. Diep in het cerebrum en rondom de thalamus liggen neuronale clusters
zoals de basale ganglia (nucleus caudatus, putamen, globus pallidus) die te maken hebben met
de motorische functie. Capsula interna is een bundel van zenuwvezels die de thalamus en
nucleus caudatus scheidt van het putamen en de globus pallidus. Witte stof zenuwvezels
(myeline) die identieke corticale structuren in de twee hemisferen met elkaar verbinden heten
commissures. Hieronder vallen het corpus callosum, de commissura anterior en commissura
posterior. Alle bovengenoemde structuren
liggen ter hoogte van de insula, een structuur
die achter de lobus temporalis ligt.
Het claustrum is een dunne, onregelmatige,
vellenachtige neuronale structuur verborgen
, onder de insula. Zijn functie blijft nog raadselachtig. Grijze stof dient als celkern.
Ventrikelsysteem →
Het ventrikelsysteem is een systeem van holten diep in de hersenen
die met elkaar verbonden worden door middel van openingen en
kanalen. Er zijn vier ventrikels, twee in de hemisferen (ventriculus
lateralis), de derde (ventriculus tertius) tussen de thalami in het
diencephalon en de vierde (ventriculus quartus) tussen de pons en het
cerebellum. In elk ventrikel is er een netwerk van bloedvaten (plexus
choroïdeus) die hersenvocht produceert.
Hersenzenuwen →
Nervus opticus en nervus vestibulocochlearis zijn twee uit de totaal twaalf hersenzenuwen
(craniale zenuwen). Nervus opticus transporteert visuele informatie naar de hersenen en zorgt
ervoor dat we kunnen zien. Nervus vestibulocochlearis vervoert informatie van het
gehoorsorgaan en van het evenwichtsorgaan naar de hersenen toe.
Bloedvoorziening hersenen →
De arteria carotis interna vertakt vanuit de arteria carotis communis (vanuit de aortaboog). Deze
maakt samen met de cerebri anterior, media en posterior en andere arteries, deel uit van de
cirkel van Willis. Cirkel van Willis is een arteriële netwerk gelegen in de schedelbasis dat
arteriële bloedtoevoer toestaat tussen de anterior en posterior circulatie en tussen de linker en
rechter hemisfeer. De volledigheid van de cirkel van Willis varieert per persoon.
Zenuwstelsel en hormonen
Het grove zenuwstelsel is anatomische op te delen in een centraal en perifere zenuwstelsel. Tot
het centrale zenuwstelsel behoren de hersenen en het ruggenmerg (medulla spinalis). Tot het
perifere zenuwstelsel behoren de zenuwen die het ruggenmerg en hersenstam uittreden. Dit zijn
de craniale zenuwen (nervi craniales) en spinale zenuwen (nervi spinales). We gaan het eerst
hebben over de hersenen en de craniale zenuwen. Dit zijn de onderdelen van het zenuwstelsel
die zich in de schedel bevinden. De hersenen zijn verder op te delen in het cerebrum (de grote
hersenen), het cerebellum (kleine hersenen) en de hersenstam. Het cerebellum is betrokken bij
de coördinatie/plannen van fijne motoriek (bewegingen) en balans. De hersenstam is een
belangrijk gebied waar de zenuwknopen van de craniale zenuwen bevinden, en speelt een
belangrijke rol bij bewustzijn. Tenslotte speelt het een regulerende
rol in autonome zenuwstelsel.
Dit is een lateraal aanzicht van de hersenen.
1. Het cerebrum, de grote hersenen
2. Het cerebellum, de kleine hersenen
3. De pons, de hersenstam
Schedel
Botten van de schedel →
Het schedel wordt onderverdeeld in het neurocranium (hersenschedel), viscerocranium
(aangezichtsschedel) en het basis cranii (schedelbasis). De binnenkant van de basis cranii wordt
onderverdeeld in fossa cranii anterior, media en posterior (schedelgroeven).
Op het calvaria (schedeldak) zijn de suturae sagittalis, coronalis en
lambdoidea (schedelnaden) te zien.
Het neurocranium wordt weer
onderverdeeld in het os frontale, os
parietale, os temporale, os occipitale,
os sphenoidale, os ethmoidale.
Het viscerocranium wordt weer
onderverdeeld in het os zygomaticum,
de maxilla, os nasale, mandibula, os
palatinum, os lacrimale, vomer en de
concha nasalis inferior.
Het os sphenoidale draagt bij aan stabiliteit van de hersenschedel en
fungeert als behuizing voor belangrijke zenuwen. Dit gedeelte bestaat
uit een corpus, ala major en minor, sella turica, lamina pterygoidea
medialis en lateralis en de sinus sphenoidalis.
Het os ethmoidale is het bovenste deel van de neusholte en
biedt dus ondersteuning van het reukorgaan. Dit gedeelte
bestaat uit een lamina cribrosa, crista galli, lamina
perpendicularis, concha nasalis en een cellulae ethmoidales.
Het os frontale bevat de bovenrand van de orbita, de pars orbitalis. Dit
gedeelte bepaald de vorm van de schedel en beschermt de hersenen.
Het os occipitale vormt een
verbinding naar de wervelkolom. Hij
bestaat uit het foramen magnum,
linea nuchalis superior, protuberantia
occipitalis externa en de condylus occipitalis.
, Het os parietale. Deze fungeert alleen als bescherming van de
hersenen en verbinding met andere schedelbeenderen.
Het os temporale bevat het binnenoor, het is dus behuizing van het
gehoororgaan. Deze bestaat uit de pars petrosum, meatus
acusticus in ternus en externus, processus mastoïdeus, foramen
stylomastoïdeum, processus zygomaticus, fossa mandibularis,
processus styloïdeus en het canalis caroticus.
De onderdelen van het viscerocranium bestaan ook weer uit kleinere onderdelen:
Verschillen tussen mannelijke en vrouwlijke schedels:
Schedel sinussen →
De sinus frontalis, maxilaris, sphenoïdalis en ethmoïdalis behoren tot de sinussen paranasales
(bijholten). Dit zijn met lucht gevulde holten in de schedel rondom en achter de neus. Ze worden
genoemd naar de schedelbotten waarin ze liggen. Intern zijn ze met slijmvlies (nasale mucosa)
bekleedt en ze hebben onder andere de functie om de lucht te verwarmen die via de neus wordt
,ingeademt, het beschermen tegen inademing van bacteriën en het voorkomen van uitdrogen van
de neusholtes.
Processus mastoïdeus (het mastoïd) is het onderste deel van os temporale/slaapbeen. Het
heeft een poreuze structuur en is gevuld met luchtzakjes (sinussen). Omdat het bij mannen
groter is dan bij vrouwen, wordt het mastoïd vaak gebruikt als indicator om het geslacht van een
onherkenbaar lijk te identificeren.
Het kan zijn dat er bijvoorbeeld chronische sinusitis of mastoïditis bestaat. Dit zijn
aandoeningen waarbij er opgebouwd mucosa niet meer kan ontsnappen vanuit de holtes, wat
zorgt voor een ontsteking.
Cerebrum →
Het cerebrum is het grootste deel van het menselijk brein en
bestaat uit twee hemisferen die door een diepe spleet (fissura
longitudinalis cerebri) gedeeld worden. Het cerebrum is verdeeld
in vier lobben: lobus frontalis, parietalis, temporalis en occipitalis.
Het cerebrum is ingeplooid en vertoont de typische structuur
van sulci (groeven) en gyri (windingen). Vooral een belangrijke rol
hierin spelen de sulcus centralis, gyrus postcentralis en
precentralis en de gyrus singuli.
Cerebellum →
Het cerebellum (kleine hersenen) is gelegen op de schedelbasis onder (inferior)
het cerebrum en achter (posterior) de hersenstam. Het is betrokken bij de
coördinatie van bewegingen, evenwicht en spierspanning.
De pedunculus cerebellaris superior en medius verbindt het
cerebellum met de hersenstam.
Truncus encephali (hersenstam) →
Truncus encephali (hersenstam) bestaat uit de medulla
omblongata (myelencephalon), de pons (metencephalon zonder het
cerebellum) en het mesencephalon (middenhersenen).
Diepe hersenstructuren →
Superior van de hersenstam ligt een structuur, de thalamus, die te maken heeft met perceptie,
beweging en vitale functies van het lichaam. De thalamus bestaat uit twee ovale massa’s, 1 per
hemisfeer, die verbonden worden via de adhesio interthalamica (middle commissure). Superior
en mediaal van de thalamus ligt de fornix, een gebogen bundel zenuwvezels die belangrijk is bij
gevoelens en geheugen. Diep in het cerebrum en rondom de thalamus liggen neuronale clusters
zoals de basale ganglia (nucleus caudatus, putamen, globus pallidus) die te maken hebben met
de motorische functie. Capsula interna is een bundel van zenuwvezels die de thalamus en
nucleus caudatus scheidt van het putamen en de globus pallidus. Witte stof zenuwvezels
(myeline) die identieke corticale structuren in de twee hemisferen met elkaar verbinden heten
commissures. Hieronder vallen het corpus callosum, de commissura anterior en commissura
posterior. Alle bovengenoemde structuren
liggen ter hoogte van de insula, een structuur
die achter de lobus temporalis ligt.
Het claustrum is een dunne, onregelmatige,
vellenachtige neuronale structuur verborgen
, onder de insula. Zijn functie blijft nog raadselachtig. Grijze stof dient als celkern.
Ventrikelsysteem →
Het ventrikelsysteem is een systeem van holten diep in de hersenen
die met elkaar verbonden worden door middel van openingen en
kanalen. Er zijn vier ventrikels, twee in de hemisferen (ventriculus
lateralis), de derde (ventriculus tertius) tussen de thalami in het
diencephalon en de vierde (ventriculus quartus) tussen de pons en het
cerebellum. In elk ventrikel is er een netwerk van bloedvaten (plexus
choroïdeus) die hersenvocht produceert.
Hersenzenuwen →
Nervus opticus en nervus vestibulocochlearis zijn twee uit de totaal twaalf hersenzenuwen
(craniale zenuwen). Nervus opticus transporteert visuele informatie naar de hersenen en zorgt
ervoor dat we kunnen zien. Nervus vestibulocochlearis vervoert informatie van het
gehoorsorgaan en van het evenwichtsorgaan naar de hersenen toe.
Bloedvoorziening hersenen →
De arteria carotis interna vertakt vanuit de arteria carotis communis (vanuit de aortaboog). Deze
maakt samen met de cerebri anterior, media en posterior en andere arteries, deel uit van de
cirkel van Willis. Cirkel van Willis is een arteriële netwerk gelegen in de schedelbasis dat
arteriële bloedtoevoer toestaat tussen de anterior en posterior circulatie en tussen de linker en
rechter hemisfeer. De volledigheid van de cirkel van Willis varieert per persoon.
Zenuwstelsel en hormonen
Het grove zenuwstelsel is anatomische op te delen in een centraal en perifere zenuwstelsel. Tot
het centrale zenuwstelsel behoren de hersenen en het ruggenmerg (medulla spinalis). Tot het
perifere zenuwstelsel behoren de zenuwen die het ruggenmerg en hersenstam uittreden. Dit zijn
de craniale zenuwen (nervi craniales) en spinale zenuwen (nervi spinales). We gaan het eerst
hebben over de hersenen en de craniale zenuwen. Dit zijn de onderdelen van het zenuwstelsel
die zich in de schedel bevinden. De hersenen zijn verder op te delen in het cerebrum (de grote
hersenen), het cerebellum (kleine hersenen) en de hersenstam. Het cerebellum is betrokken bij
de coördinatie/plannen van fijne motoriek (bewegingen) en balans. De hersenstam is een
belangrijk gebied waar de zenuwknopen van de craniale zenuwen bevinden, en speelt een
belangrijke rol bij bewustzijn. Tenslotte speelt het een regulerende
rol in autonome zenuwstelsel.
Dit is een lateraal aanzicht van de hersenen.
1. Het cerebrum, de grote hersenen
2. Het cerebellum, de kleine hersenen
3. De pons, de hersenstam
