PR10 - Dissectie anatomie buikholte
In dit tweede dissectiepracticum gaan we een stukje naar caudaal; we volgen de structuren uit de
viscerale ruimte naar het mediastinum en de verder doorlopende structuren via het middenrif naar de
buikholte. In dit practicum worden verder de lever, de maag en voormagen en de dunne darmen
inclusief de ophanging behandeld.
Ook nu zijn er demonstratiepreparaten aanwezig van zowel de kat als andere diersoorten om
overeenkomsten en verschillen tussen diersoorten te demonstreren.
Voorafgaand aan het practicum vind je een termenlijst met onderdelen die je in dit practicum gezien
moet hebben in je eigen preparaat dan wel in de preparaten van overige diersoorten in de zaal.
Dit practicum bestaat ook weer uit een dissectiehandleiding en een zelfstudie met vragen. Deze
zelfstudie dient ter voorbereiding op het practicum en de vragen in deze zelfstudie dienen
beantwoord te zijn voor aanvang van het practicum. De termen uit de termenlijst moet je kunnen
lokaliseren, maak hierbij gebruik van Veterinary Anatomy of Domestic Mammals - König, Liebich 7de
editie. De inhoud van cursus 1, jaar 1 (OW) wordt bekend verondersteld. Sla eventueel uit blok OW de
inhoud en zelfstudieopdrachten van thema 6 (abdomen) er nog even op na.
Voorbereiding
• Practicumhandleiding
• Zelfstudie
• Studiestof horende bij Hoorcollege 9, 10 en 11
• Relevante delen uit Veterinary Anatomy of Domestic Mammals - König, Liebich 7de editie
• https://media.vet.uu.nl/videos/orgaanoverschrijdende-aandoeningen/
Kennisclips:
→ opbouw buikwand
→ Omenta
• Domestic Animal Embryology (Hyttel, Sinowatz & Vejlsted): Hoofdstuk 14: Development of the
gastro-pulmonary system (blz. 239-240) -> niet gedaan
• Zie leerdoelen in beschrijving PR op Bb of in practicum handleiding document
• Begrippenlijst vooraan handleidingen ZS vragen
Zelfstudievragen + kennisclips tussendoor
Thorax
1. Waarmee wordt de binnenkant van de thorax bekleed? ->
De binnenkant van de thorax, ook wel de borstholte genoemd, wordt bekleed door twee dunne
membranen die de longen en de borstwand bedekken. Deze membranen staan bekend als de
pleurae (enkelvoud: pleura). Er zijn twee hoofdtypen pleurae:
- Viscerale pleura: Dit is de dunne laag van de pleura die de buitenkant van de longen
omgeeft. Het is direct verbonden met het longweefsel en volgt de contouren van de longen.
- Pariëtale pleura: De pariëtale pleura vormt de binnenbekleding van de borstwand, het
middenrif (diafragma) en andere structuren in de borstholte. Het is gescheiden van de
viscerale pleura door een smalle ruimte genaamd de pleuraholte of pleurale ruimte, die
normaal gesproken gevuld is met een kleine hoeveelheid pleuravocht. Dit vocht fungeert als
, smeermiddel en maakt soepele bewegingen van de longen en de borstwand mogelijk tijdens
de ademhaling.
De rechter n. phrenicus en de v. cava ligt in de pica venae cavae. Dit is een plooi in de rechterzijde
van de thorax.
2. Zie PR handleiding vragen!!
De rechterhelft van de thorax is groter, want het mediastinum hecht links van het midden op het
diafragma aan.
3. Hoe heet het deel van de thorax waar het hart direct in contact staat met de ribwand? ->
Recessus costomediastinalis
!!!!!
4. Zie hierboven, recessus costodiafragmaticus = de plek waar 2 pleurabladen elkaar raken
omdat de longen niet helemaal tot het einde van de borstholte lopen naar onderen.
5. Waar is de breedte van de recessus costodiafragmaticus bij het levende dier van afhankelijk?
->
Verschillende factoren:
Ademhalingstoestand: De breedte van de costodiafragmatische recess kan variëren afhankelijk van
de fase van de ademhaling. Tijdens inademing zetten de longen uit en kan de recessus breder
worden, terwijl deze tijdens uitademing kleiner kan worden.
Lichaamshouding: De positie waarin het dier zich bevindt, kan de breedte van de recessus
beïnvloeden. Bijvoorbeeld, wanneer een dier plat op de rug ligt, kan de recessus breder zijn dan
wanneer het in een andere houding staat.
Leeftijd en gezondheid: De gezondheidstoestand en leeftijd van het dier kunnen ook van invloed zijn
op de breedte van de recessus costodiafragmaticus. Bij sommige gezondheidsproblemen, zoals
longaandoeningen of vochtophoping in de borstholte (pleurale effusie), kan de recessus breder
lijken.
6. Wat is de cupula pleura en wat is het klinisch belang? -> Zie hierboven, als je hier een
steekwond krijgt, kan je een klaplong krijgen
Dit zegt chatGPT nog:
,Thoracic Outlet Syndroom (TOS): De cupula pleurae bevindt zich dicht bij de structuur die bekend
staat als de thoracic outlet, waar belangrijke bloedvaten en zenuwen doorheen lopen, waaronder de
subclavia-slagader en de brachiale plexus (zenuwnetwerk dat naar de arm gaat). Als er problemen
zijn met de cupula pleurae, bijvoorbeeld als gevolg van trauma of anatomische afwijkingen, kan dit
compressie van deze bloedvaten en zenuwen veroorzaken, wat leidt tot symptomen van het Thoracic
Outlet Syndroom.
Herniatie van de cupula: Soms kan een deel van de long of het borstvlies zich boven het niveau van
de eerste rib uitstrekken, een aandoening die bekend staat als "cervicale longherniatie" of "herniatie
van de cupula". Dit kan resulteren in druk op de zenuwen in het gebied, wat leidt tot symptomen
zoals pijn, gevoelloosheid of tintelingen in de arm en hand.
7. Herhaal!! Vooral v azygos ->
- Vena cava caudalis
- Foramen vena cava
- pica venae cavae
- Nervus phrenicus
- Rechter
- Vena cava cranialis
- Hij haalt bloed weg uit delen caudaal van lichaam en dorsaal, op de plek waar de vena cava
caudalis niet komt. Dus v cava caudalis loopt eerst dorsaal en meer naar caudaal gaat hij
meer ventraal lopen, dus het achterste deel aan de dorsale kant moet v azygos doen. Let op:
deze mondt uit in v cava cranialis!! Niet caudalis.
- Hiatus aorticus (samen met aorta, gat in diafragma)
- Sinus venosus
Het diafragma
8. !!
De crura spelen een cruciale rol bij het ondersteunen van het middenrif en bij de
ademhalingsfunctie. Wanneer het middenrif samentrekt tijdens de inademing, dalen de crura en
helpen ze de borstholte te vergroten, waardoor er meer ruimte ontstaat voor de longen om lucht in
te nemen. Bij het uitademen ontspannen het middenrif en de crura, en keert de borstkas terug naar
zijn oorspronkelijke positie.
9. Tot welke rib koepelt het diafragma in de hond in rust ongeveer naar voren? Welke
buikorganen liggen dus binnen de ribboog? -> (honden hebben 13 paar ribben). Ongeveer tot
aan 7de rib.
Binnen ribboog liggen:
, • Lever: De lever is een groot orgaan dat zich gedeeltelijk onder de ribben aan de rechterkant
van de buikholte bevindt.
• Maag: Een deel van de maag, meestal de fundus, kan zich onder de ribben aan de linkerzijde
van de buik bevinden.
• Sommige delen van de milt: De milt bevindt zich meestal onder de ribben aan de linkerzijde
van de buik, maar het grootste deel ervan bevindt zich dieper in de buikholte.
• Deel van de dunne darm: Een deel van de dunne darm, zoals de duodenum (twaalfvingerige
darm), kan zich onder de ribboog bevinden.
• Linker nier: De linker nier van de hond ligt vaak gedeeltelijk beschermd door de ribben, net
achter en onder de ribboog.
• Bijnieren: De bijnieren, die zich bovenop de nieren bevinden, liggen ook gedeeltelijk onder
de ribben.
10. 3 openingen in het diafragma:
• Hiatus aorticus: aorta + v. azygos + ductus thoracicus
• Foramen vena cava: vena cava caudalis + rechter n frenicus (die loopt samen in plica venae
cavae en vgm ook dus samen door diafragma, de linker gaat niet door het diafragma heen
maar vgm alleen erin om te innerveren)
• Hiatus oesofageus: oesofagus + truncus vagalis ventralis + dorsalis
11. Het diafragma wordt aangestuurd door de n. phrenicus. Dit is een zenuw van het somatische
zenuwstelsel. De functie van het diafragma is ademhaling.
Oorsprong:
De nervus phrenicus, ook wel de phrenische zenuw genoemd, is een belangrijke zenuw die
verantwoordelijk is voor de beweging van het middenrif (diafragma), een belangrijke
ademhalingsspier. De nervus phrenicus ontspringt aan de ruggenmerg in de cervicale wervelkolom,
wat betekent dat het zijn oorsprong heeft in de cervicale wervelkolom (de nekregio).
De nervus phrenicus ontstaat specifiek uit de wortels van de cervicale zenuwen C3 tot C5. Deze
zenuwwortels combineren zich om de nervus phrenicus te vormen, die vervolgens naar beneden
loopt in de borstholte, langs het hart en de longen, om uiteindelijk het middenrif te bereiken.
Eenmaal aangekomen bij het middenrif, stuurt de nervus phrenicus zenuwimpulsen naar deze spier,
waardoor het middenrif kan samentrekken en de ademhaling mogelijk wordt gemaakt.
12. Motorisch, somatisch
13. !!
Opbouw buikwand
1. Welke 4 buikspieren kennen we? ->
In dit tweede dissectiepracticum gaan we een stukje naar caudaal; we volgen de structuren uit de
viscerale ruimte naar het mediastinum en de verder doorlopende structuren via het middenrif naar de
buikholte. In dit practicum worden verder de lever, de maag en voormagen en de dunne darmen
inclusief de ophanging behandeld.
Ook nu zijn er demonstratiepreparaten aanwezig van zowel de kat als andere diersoorten om
overeenkomsten en verschillen tussen diersoorten te demonstreren.
Voorafgaand aan het practicum vind je een termenlijst met onderdelen die je in dit practicum gezien
moet hebben in je eigen preparaat dan wel in de preparaten van overige diersoorten in de zaal.
Dit practicum bestaat ook weer uit een dissectiehandleiding en een zelfstudie met vragen. Deze
zelfstudie dient ter voorbereiding op het practicum en de vragen in deze zelfstudie dienen
beantwoord te zijn voor aanvang van het practicum. De termen uit de termenlijst moet je kunnen
lokaliseren, maak hierbij gebruik van Veterinary Anatomy of Domestic Mammals - König, Liebich 7de
editie. De inhoud van cursus 1, jaar 1 (OW) wordt bekend verondersteld. Sla eventueel uit blok OW de
inhoud en zelfstudieopdrachten van thema 6 (abdomen) er nog even op na.
Voorbereiding
• Practicumhandleiding
• Zelfstudie
• Studiestof horende bij Hoorcollege 9, 10 en 11
• Relevante delen uit Veterinary Anatomy of Domestic Mammals - König, Liebich 7de editie
• https://media.vet.uu.nl/videos/orgaanoverschrijdende-aandoeningen/
Kennisclips:
→ opbouw buikwand
→ Omenta
• Domestic Animal Embryology (Hyttel, Sinowatz & Vejlsted): Hoofdstuk 14: Development of the
gastro-pulmonary system (blz. 239-240) -> niet gedaan
• Zie leerdoelen in beschrijving PR op Bb of in practicum handleiding document
• Begrippenlijst vooraan handleidingen ZS vragen
Zelfstudievragen + kennisclips tussendoor
Thorax
1. Waarmee wordt de binnenkant van de thorax bekleed? ->
De binnenkant van de thorax, ook wel de borstholte genoemd, wordt bekleed door twee dunne
membranen die de longen en de borstwand bedekken. Deze membranen staan bekend als de
pleurae (enkelvoud: pleura). Er zijn twee hoofdtypen pleurae:
- Viscerale pleura: Dit is de dunne laag van de pleura die de buitenkant van de longen
omgeeft. Het is direct verbonden met het longweefsel en volgt de contouren van de longen.
- Pariëtale pleura: De pariëtale pleura vormt de binnenbekleding van de borstwand, het
middenrif (diafragma) en andere structuren in de borstholte. Het is gescheiden van de
viscerale pleura door een smalle ruimte genaamd de pleuraholte of pleurale ruimte, die
normaal gesproken gevuld is met een kleine hoeveelheid pleuravocht. Dit vocht fungeert als
, smeermiddel en maakt soepele bewegingen van de longen en de borstwand mogelijk tijdens
de ademhaling.
De rechter n. phrenicus en de v. cava ligt in de pica venae cavae. Dit is een plooi in de rechterzijde
van de thorax.
2. Zie PR handleiding vragen!!
De rechterhelft van de thorax is groter, want het mediastinum hecht links van het midden op het
diafragma aan.
3. Hoe heet het deel van de thorax waar het hart direct in contact staat met de ribwand? ->
Recessus costomediastinalis
!!!!!
4. Zie hierboven, recessus costodiafragmaticus = de plek waar 2 pleurabladen elkaar raken
omdat de longen niet helemaal tot het einde van de borstholte lopen naar onderen.
5. Waar is de breedte van de recessus costodiafragmaticus bij het levende dier van afhankelijk?
->
Verschillende factoren:
Ademhalingstoestand: De breedte van de costodiafragmatische recess kan variëren afhankelijk van
de fase van de ademhaling. Tijdens inademing zetten de longen uit en kan de recessus breder
worden, terwijl deze tijdens uitademing kleiner kan worden.
Lichaamshouding: De positie waarin het dier zich bevindt, kan de breedte van de recessus
beïnvloeden. Bijvoorbeeld, wanneer een dier plat op de rug ligt, kan de recessus breder zijn dan
wanneer het in een andere houding staat.
Leeftijd en gezondheid: De gezondheidstoestand en leeftijd van het dier kunnen ook van invloed zijn
op de breedte van de recessus costodiafragmaticus. Bij sommige gezondheidsproblemen, zoals
longaandoeningen of vochtophoping in de borstholte (pleurale effusie), kan de recessus breder
lijken.
6. Wat is de cupula pleura en wat is het klinisch belang? -> Zie hierboven, als je hier een
steekwond krijgt, kan je een klaplong krijgen
Dit zegt chatGPT nog:
,Thoracic Outlet Syndroom (TOS): De cupula pleurae bevindt zich dicht bij de structuur die bekend
staat als de thoracic outlet, waar belangrijke bloedvaten en zenuwen doorheen lopen, waaronder de
subclavia-slagader en de brachiale plexus (zenuwnetwerk dat naar de arm gaat). Als er problemen
zijn met de cupula pleurae, bijvoorbeeld als gevolg van trauma of anatomische afwijkingen, kan dit
compressie van deze bloedvaten en zenuwen veroorzaken, wat leidt tot symptomen van het Thoracic
Outlet Syndroom.
Herniatie van de cupula: Soms kan een deel van de long of het borstvlies zich boven het niveau van
de eerste rib uitstrekken, een aandoening die bekend staat als "cervicale longherniatie" of "herniatie
van de cupula". Dit kan resulteren in druk op de zenuwen in het gebied, wat leidt tot symptomen
zoals pijn, gevoelloosheid of tintelingen in de arm en hand.
7. Herhaal!! Vooral v azygos ->
- Vena cava caudalis
- Foramen vena cava
- pica venae cavae
- Nervus phrenicus
- Rechter
- Vena cava cranialis
- Hij haalt bloed weg uit delen caudaal van lichaam en dorsaal, op de plek waar de vena cava
caudalis niet komt. Dus v cava caudalis loopt eerst dorsaal en meer naar caudaal gaat hij
meer ventraal lopen, dus het achterste deel aan de dorsale kant moet v azygos doen. Let op:
deze mondt uit in v cava cranialis!! Niet caudalis.
- Hiatus aorticus (samen met aorta, gat in diafragma)
- Sinus venosus
Het diafragma
8. !!
De crura spelen een cruciale rol bij het ondersteunen van het middenrif en bij de
ademhalingsfunctie. Wanneer het middenrif samentrekt tijdens de inademing, dalen de crura en
helpen ze de borstholte te vergroten, waardoor er meer ruimte ontstaat voor de longen om lucht in
te nemen. Bij het uitademen ontspannen het middenrif en de crura, en keert de borstkas terug naar
zijn oorspronkelijke positie.
9. Tot welke rib koepelt het diafragma in de hond in rust ongeveer naar voren? Welke
buikorganen liggen dus binnen de ribboog? -> (honden hebben 13 paar ribben). Ongeveer tot
aan 7de rib.
Binnen ribboog liggen:
, • Lever: De lever is een groot orgaan dat zich gedeeltelijk onder de ribben aan de rechterkant
van de buikholte bevindt.
• Maag: Een deel van de maag, meestal de fundus, kan zich onder de ribben aan de linkerzijde
van de buik bevinden.
• Sommige delen van de milt: De milt bevindt zich meestal onder de ribben aan de linkerzijde
van de buik, maar het grootste deel ervan bevindt zich dieper in de buikholte.
• Deel van de dunne darm: Een deel van de dunne darm, zoals de duodenum (twaalfvingerige
darm), kan zich onder de ribboog bevinden.
• Linker nier: De linker nier van de hond ligt vaak gedeeltelijk beschermd door de ribben, net
achter en onder de ribboog.
• Bijnieren: De bijnieren, die zich bovenop de nieren bevinden, liggen ook gedeeltelijk onder
de ribben.
10. 3 openingen in het diafragma:
• Hiatus aorticus: aorta + v. azygos + ductus thoracicus
• Foramen vena cava: vena cava caudalis + rechter n frenicus (die loopt samen in plica venae
cavae en vgm ook dus samen door diafragma, de linker gaat niet door het diafragma heen
maar vgm alleen erin om te innerveren)
• Hiatus oesofageus: oesofagus + truncus vagalis ventralis + dorsalis
11. Het diafragma wordt aangestuurd door de n. phrenicus. Dit is een zenuw van het somatische
zenuwstelsel. De functie van het diafragma is ademhaling.
Oorsprong:
De nervus phrenicus, ook wel de phrenische zenuw genoemd, is een belangrijke zenuw die
verantwoordelijk is voor de beweging van het middenrif (diafragma), een belangrijke
ademhalingsspier. De nervus phrenicus ontspringt aan de ruggenmerg in de cervicale wervelkolom,
wat betekent dat het zijn oorsprong heeft in de cervicale wervelkolom (de nekregio).
De nervus phrenicus ontstaat specifiek uit de wortels van de cervicale zenuwen C3 tot C5. Deze
zenuwwortels combineren zich om de nervus phrenicus te vormen, die vervolgens naar beneden
loopt in de borstholte, langs het hart en de longen, om uiteindelijk het middenrif te bereiken.
Eenmaal aangekomen bij het middenrif, stuurt de nervus phrenicus zenuwimpulsen naar deze spier,
waardoor het middenrif kan samentrekken en de ademhaling mogelijk wordt gemaakt.
12. Motorisch, somatisch
13. !!
Opbouw buikwand
1. Welke 4 buikspieren kennen we? ->
