Hoofdstuk 3
De diagnostische cyclus
3.1 Van hulpvraag tot cyclus
3.1.1 Hulpvraag, vraagstelling, onderzoeksvraag en type diagnostisch onderzoek
Het diagnostisch proces begint nadat een persoon zich heeft aangemeld bij de verwijzer met
hulpvragen. De formulering hiervan is subjectief en nog niet compleet. Daarnaast is ook niet elke
hulpvraag een diagnostische hulpvraag. Zo’n diagnostische hulpvraag wordt daarna omgezet tot een
vraagstelling. Hierna wordt er connectie gemaakt tussen type vraag en type onderzoek.
Hulpvraag van cliënt → type vraag door diagnosticus → samen tot type vraagstelling → diagnosticus
bepaalt het type onderzoek.
De combinatie van hulpvragen leidt tot het diagnostisch scenario. Er zijn 4 type vraagstellingen, die tot
maximaal een 3-scenario kunnen leiden.
Type hulpvraag Type vraagstelling Type onderzoek Afkorting
Hoe moet ik dit Verhelderend Verhelderend VHD
verwoorden?
Wat is er aan de Onderkennend Onderkennend ODK
hand?
Waarom is dit aan de Verklarend Verklarend VKR
hand?
Hoe kan dit verholpen Indicerend Indicerend IDC
worden?
3.1.2 Diagnostische hulpvraag en diagnostisch scenario
De hulpvraag is vaak complex en meervoudig. Het aantal vragen bepaalt het scenario. Elke
combinatie van types is mogelijk. De volgorde van het onderzoek echter zal niet willekeurig zijn. De
volgorde is intrinsiek noodzakelijk. Stap 0 is altijd verhelderend, dus begint het scenario met een
verhelderend onderzoek
3.1.3 Verschillende typen diagnosen en typen diagnostische hypothese
De term diagnose wordt op 2 manieren gebruikt:
1. Als onderkenning van een stoornis
2. Als verklaring voor een probleem of stoornis.
In dit boek gebruiken we ze allebei niet letterlijk. Types diagnoses gaan samen met vraagstelling en
onderzoek. Zo is er geen feitelijke betekenis van de term diagnose.
Hypotheses zijn voorlopige uitspraken die nog getoetst moeten worden. Soorten hypotheses komen
overeen met type vraag en onderzoek. Dit komt omdat er theorieën zijn die per individueel persoon
anders toegepast kunnen worden.
3.2 De diagnostische cyclus
Om problematiek echt op te lossen moet de cyclus vaak meerdere keren doorlopen worden. Het
beantwoordt de grondstructuur van de empirische cyclus. Ook is de cyclus prescriptief, het schrijft de
stappen voor.
Binnen de cyclus heb je shortcuts en kan je heen en weer gaan tussen sommige stappen.
,3.2.1 Klachtanalyse
De klachten van de cliënt vormen de ingang van tot het proces. Klachten zijn subjectieve ervaringen
die storend zijn voor de cliënt. Het is belangrijk om hier zeker te zijn dat je zeker weet dat de
verwoording ervan ook is wat er bedoeld wordt. De uitkomst van de KA is een ordening van klachten
die herkend en bevestigd worden door de cliënt en matchen bij de hulpvraag. Dit is de verhelderende
diagnose.
3.2.2 Probleemanalyse
Problemen zijn situaties die ongunstig zijn voor de cliënt. Er wordt een verband gelegd tussen
problemen en klachten. Deze worden dan gegroepeerd, benoemd en de ernst ervan wordt getaxeerd.
De uitkomst hiervan is de onderkennende diagnose.
3.2.3 Verklaringsanalyse
Verklaringen zijn de getoetste uitspraken over de condities die het probleem doen ontstaan of in stand
houden. De uitspraken die nog niet zijn getoetst noemen we hypotheses. De toetsbare voorspellingen
worden hier opgesteld, getoetst en samengebracht tot een integratief beeld, waarin 1 of meerdere
condities gebracht worden als de verklaring. Dit is dan de verklarende diagnose.
3.2.4 Indicatieanalyse
Indicaties zijn empirisch of theoretisch onderbouwde aanbevelingen voor een interventie. Hier zijn dit
alleen nog aanbevelingen. Dit wordt overlegd samen met die cliënt, net als een doel dat wordt
opgesteld. De interventies worden geïnventariseerd, het nut wordt bepaald en de kans van slagen
wordt bekeken. De lijst met indicaties als aanbevelingen noem je de indicerende diagnose.
3.3 De diagnostische cyclus als onderdeel van de klinische cyclus
De cyclus komt vooraf aan daadwerkelijke interventie, maar staat er niet los van. Dit is omdat de
laatste stap van de diagnostische cyclus, de indicatieanalyse, leidt tot het kiezen van de interventie.
Dit is inclusief het formuleren van een doel. Hierna wordt er een nieuwe empirische cyclus doorlopen,
de interventie-, behandelings- of therapiecyclus. De volledige klinische cyclus beslaat uit deze
deelcycli en een planning, uitvoering, beoordeling van effect en een evaluatie. Het hebben van
verschillende deelcycli draagt bij aan de kwaliteit van hulpverlening. Dit om 2 redenen:
1. Als er problemen zijn waar geen interventie nodig, bekend of beschikbaar voor is, is 1
deelcycli al voldoende.
2. Als de volledige klinische cyclus doorlopen wordt, kunnen de deelcycli dienen als controle op
elkaar.
Dit tweede punt gaat als volgt: De diagnostische cyclus draagt de informatie aan voor de keuze van
interventie. De juistheid van de diagnostische cyclus is hierbij van groot belang. Aan de hand van de
deelcycli kan ook teruggeblikt worden op gemaakte keuzes, om deze te kunnen beargumenteren of
aanpassen. Dit maakt het advies dat volgt uit de indicatieanalyse een voorwaardelijke voorspelling,
die getoetst kan worden aan de hand van de interventie.
Ook de behandelcyclus is nader uitgewerkt in de volgende onderdelen: Verkennende
behandelingsanalyse, voorspellen van reacties, toetsende behandeling en evaluatie ten opzichte van
het globale doel.
Deze hele cyclus wordt ondergebracht in het domein dat ook gedekt wordt door de regulatieve cyclus.
Deze term geeft aan dat het doel van de hulpverlener van begin af aan is om verandering aan te
brengen in een problematische situatie.
3.4 Model en praktijk
Het model van de klinische cyclus kan op meerdere manieren toegepast worden in de praktijk. 1 van
deze manieren is om het model in je achterhoofd te houden en als referentiekader gebruiken om de
diagnostische activiteiten aan te sturen. Hier wordt het model pas achteraf duidelijk, in het verslag
,over de besluitvorming. De andere is om het letterlijk stap voor stap de doorlopen. Ondanks dat dit
boek zich focust op kinderen en jeugd, is het model ook toepasbaar op volwassenen en zelfs op
gezinnen. Voor gezinnen is het echter complexer, omdat de cyclus dan niet enkel voor 1 persoon
doorlopen wordt..
In de praktijk wordt de cyclus niet altijd volledig doorlopen. Dit kan komen omdat er simpelweg niet
genoeg tijd of geld is om dit te doen, soms geeft het deels doorlopen al genoeg informatie voor een
advies. Maar soms wordt de cyclus afgebroken omdat de problematiek simpelweg niet past bij de
competenties van de hulpverlener.
Maar ondanks de mogelijkheid de cyclus niet volledig te doorlopen blijft de verklaringsanalyse in
verschillende situaties wel erg belangrijk. Als er complexe problematiek is of al eerder onsuccesvol
een advies gegeven is, is juist een goede verklaring erg belangrijk. Daarnaast kan een cliënt
simpelweg de behoefte voelen om een verklaring voor zijn probleem te hebben. De uitkomst van een
niet volledig doorlopen cyclus is altijd beperkter dan die van een wel volledig doorlopen. De cyclus
vormt de leidraad voor een praktiserend diagnosticus. Zo kan informatie die tijdens de klachtanalyse
verzameld wordt, wel relevant zijn maar niet direct aansluiten bij klachten en hulpvragen. Deze
informatie kan dan alsnog gebruikt worden door het proces heen.
Ook kan er al informatie over problemen verzameld en getoetst worden voor de probleemanalyse
daadwerkelijk aanvangt. Er is dus noodzakelijke flexibiliteit bij het praktisch gebruiken van het model.
Naast het doorlopen van de cyclus, kan de cyclus ook bijdragen aan verdere ontwikkeling van
diagnostische processen of systemen. Hierbij kan het gaan om heuristieken die we opstellen om de
kwaliteit van de diagnostiek te verbeteren.
Deze vuistregels zijn:
1. Causale attributie: de handelende persoon interpreteert gedrag uit externe, situationele
omstandigheden, maar de observator verklaart dit vanuit interne en stabiele disposities
2. Gedragsconfirmatie: door het eigen gedrag informatie uitlokken die de eigen denkbeelden
ondersteunt
3. Beschikbaarheid: het oordeel over hoe makkelijk iets voorkomt hangt af van hoe makkelijk we
dat voor de geest kunnen halen (beschikbaarheidsbias)
4. Representativiteit: het oordeel over de kans dat iets optreedt, hangt af van waarmee het
verschijnsel lijkt op wat er als typerend is aangewezen.
5. Verankering: oordelen over de ernst van een verschijnselen is afhankelijk van voorgaande
kennis en ervaring
6. Confirmatorische teststrategie: het opzoeken van informatie die aansluit bij de eigen mening
Hoofdstuk 4
De Aanmelding
4.1 Verantwoording
De aanmelding valt strikt genomen niet onder de diagnostische cyclus. De aanmelding wordt daarom
aangeduid als het startpunt van de diagnostische besluitvorming. Een goede start werkt in het
voordeel van de samenwerking. Voor het beslissen over de voortzetting van het onderzoek is het
belangrijk dat de diagnosticus het aanmeldingstraject in kaart brengt. Het gaat hierbij om de redenen
en de betrokkenen.
4.2 Begrippen
Verwijzer, aanmelder, opdrachtgever, cliënt, cliëntsysteem, betrokkenen, professionele relatie en
samenwerkingsrelatie, aanmeldingstraject, vervolgtraject, hulpverlenings- en dienstverleningstraject,
procedurele en inhoudelijke vrijheid, verslag van de aanmelding, startcontract
4.2.1 Verwijzer, aanmelder, opdrachtgever, cliënt, cliëntsysteem, betrokkenen
Vaak zijn er meerdere personen betrokken bij een aanmelding.
, Betrokkene Elke persoon die direct of indirect betrokken is
bij het handelen van de psycholoog
Verwijzer De persoon die de cliënt vanuit een
professionele relatie heeft gewezen op
hulpverlening
Aanmelder De persoon die contact heeft opgenomen met
de hulpverlener.
Opdrachtgever De persoon die opdracht heeft gegeven tot het
uitvoeren van het onderzoek. Dit onderzoek
moet antwoord geven op de hulpvraag
Cliënt De persoon om wie het onderzoek gaat
Cliëntsysteem De groep personen waarop het onderzoek
betrekking heet. Onderscheid opvoeder en
opvoedeling
De cliënt kan hierbinnen meerdere posities aannemen. Het bespreken van de mogelijke cliëntstatus
van de opvoeder is een verplicht onderdeel van de aanmelding.
4.2.2 Professionele relatie en samenwerkingsrelatie
De aanmelding wordt afgesloten als alle grenzen van de professionele relatie (inclusief rechten en
plichten) zijn afgebakend. Alleen als het professioneel-ethisch verantwoord is kan de relatie voortgezet
worden en de opdracht geaccepteerd. Ook wordt van tevoren de hulpvraag indien nodig
geherformuleerd.
Professionele relatie doelt op de formele positie die de betrokkenen ten opzichte van elkaar innemen.
De term samenwerkingsrelatie verwijst naar de kwaliteit van het contact. Onder de 12 jaar worden de
rechten en plichten van het kind uitgeoefend door de vertegenwoordigers.
4.2.3 Aanmeldingstraject, vervolgtraject, hulpverlenings- en dienstverleningstraject,
procedurele en inhoudelijke vrijheid verslag van de aanmelding, startcontract
Aanmeldingstraject verwijst naar alle voorgaande zaken die tot de aanmelding geleid hebben. Het is
niet alleen van belang op wat er gebeurt, maar vooral wie er betrokken zijn. Ook is het belangrijk om
te weten of er al eerder een aanmelding voor zelfde problematiek geweest is. Voor het opvragen van
deze informatie is schriftelijk toestemming nodig.
Als alle afspraken over de posities in het vervolgtraject gemaakt zijn, is de aanmelding afgerond.
Hierna gaat het over alles na voortzetten van het contact.
Als de opdrachtgever samenvalt met de cliënt spreken we van een hulpverleningstraject. Dan is de
aanmelding met vrije instemming tot stand gekomen. Als de opdrachtgever extern in en de
aanmelding verplicht is, spreken we van een dienstverleningstraject.
De speelruimte in de trajecten kan beschreven worden als beslisruimte. Deze vrijheid gaat zowel over
procedures als over de inhoud van het traject. Procedurele vrijheid heb je als er van tevoren geen
stappen uit de cyclus worden uitgesloten, het verschilt per aanmelding hoe de cyclus doorlopen gaat
worden. Inhoudelijke vrijheid heeft betrekking op hoeverre de inhoud van wat er onderzocht gaat
worden beslist kan worden. Als slechts 1 van de partijen bepaalt wat er onderzocht gaat worden, dan
heeft ook maar 1 partij inhoudelijke vrijheid. Alleen in vrijwillige trajecten zullen beide soorten vrijheid
voor beide partijen aanwezig zijn. Dit is meestal niet zo omdat cliënten een beroep doen op
institutionele instellingen. De beslisruimte wordt dan begrens door de randvoorwaarden. In
dienstverleningstrajecten wordt de diagnosticus gevraagd een cliënt te onderzoeken om zo de vraag
van de opdrachtgever te beantwoorden. Hier zijn er voor beide partijen amper vrijheid.
Om alle relevantie informatie samen te vatten wordt er een verslag gemaakt van de aanmeldingsfase,
dit is het startcontract.
De diagnostische cyclus
3.1 Van hulpvraag tot cyclus
3.1.1 Hulpvraag, vraagstelling, onderzoeksvraag en type diagnostisch onderzoek
Het diagnostisch proces begint nadat een persoon zich heeft aangemeld bij de verwijzer met
hulpvragen. De formulering hiervan is subjectief en nog niet compleet. Daarnaast is ook niet elke
hulpvraag een diagnostische hulpvraag. Zo’n diagnostische hulpvraag wordt daarna omgezet tot een
vraagstelling. Hierna wordt er connectie gemaakt tussen type vraag en type onderzoek.
Hulpvraag van cliënt → type vraag door diagnosticus → samen tot type vraagstelling → diagnosticus
bepaalt het type onderzoek.
De combinatie van hulpvragen leidt tot het diagnostisch scenario. Er zijn 4 type vraagstellingen, die tot
maximaal een 3-scenario kunnen leiden.
Type hulpvraag Type vraagstelling Type onderzoek Afkorting
Hoe moet ik dit Verhelderend Verhelderend VHD
verwoorden?
Wat is er aan de Onderkennend Onderkennend ODK
hand?
Waarom is dit aan de Verklarend Verklarend VKR
hand?
Hoe kan dit verholpen Indicerend Indicerend IDC
worden?
3.1.2 Diagnostische hulpvraag en diagnostisch scenario
De hulpvraag is vaak complex en meervoudig. Het aantal vragen bepaalt het scenario. Elke
combinatie van types is mogelijk. De volgorde van het onderzoek echter zal niet willekeurig zijn. De
volgorde is intrinsiek noodzakelijk. Stap 0 is altijd verhelderend, dus begint het scenario met een
verhelderend onderzoek
3.1.3 Verschillende typen diagnosen en typen diagnostische hypothese
De term diagnose wordt op 2 manieren gebruikt:
1. Als onderkenning van een stoornis
2. Als verklaring voor een probleem of stoornis.
In dit boek gebruiken we ze allebei niet letterlijk. Types diagnoses gaan samen met vraagstelling en
onderzoek. Zo is er geen feitelijke betekenis van de term diagnose.
Hypotheses zijn voorlopige uitspraken die nog getoetst moeten worden. Soorten hypotheses komen
overeen met type vraag en onderzoek. Dit komt omdat er theorieën zijn die per individueel persoon
anders toegepast kunnen worden.
3.2 De diagnostische cyclus
Om problematiek echt op te lossen moet de cyclus vaak meerdere keren doorlopen worden. Het
beantwoordt de grondstructuur van de empirische cyclus. Ook is de cyclus prescriptief, het schrijft de
stappen voor.
Binnen de cyclus heb je shortcuts en kan je heen en weer gaan tussen sommige stappen.
,3.2.1 Klachtanalyse
De klachten van de cliënt vormen de ingang van tot het proces. Klachten zijn subjectieve ervaringen
die storend zijn voor de cliënt. Het is belangrijk om hier zeker te zijn dat je zeker weet dat de
verwoording ervan ook is wat er bedoeld wordt. De uitkomst van de KA is een ordening van klachten
die herkend en bevestigd worden door de cliënt en matchen bij de hulpvraag. Dit is de verhelderende
diagnose.
3.2.2 Probleemanalyse
Problemen zijn situaties die ongunstig zijn voor de cliënt. Er wordt een verband gelegd tussen
problemen en klachten. Deze worden dan gegroepeerd, benoemd en de ernst ervan wordt getaxeerd.
De uitkomst hiervan is de onderkennende diagnose.
3.2.3 Verklaringsanalyse
Verklaringen zijn de getoetste uitspraken over de condities die het probleem doen ontstaan of in stand
houden. De uitspraken die nog niet zijn getoetst noemen we hypotheses. De toetsbare voorspellingen
worden hier opgesteld, getoetst en samengebracht tot een integratief beeld, waarin 1 of meerdere
condities gebracht worden als de verklaring. Dit is dan de verklarende diagnose.
3.2.4 Indicatieanalyse
Indicaties zijn empirisch of theoretisch onderbouwde aanbevelingen voor een interventie. Hier zijn dit
alleen nog aanbevelingen. Dit wordt overlegd samen met die cliënt, net als een doel dat wordt
opgesteld. De interventies worden geïnventariseerd, het nut wordt bepaald en de kans van slagen
wordt bekeken. De lijst met indicaties als aanbevelingen noem je de indicerende diagnose.
3.3 De diagnostische cyclus als onderdeel van de klinische cyclus
De cyclus komt vooraf aan daadwerkelijke interventie, maar staat er niet los van. Dit is omdat de
laatste stap van de diagnostische cyclus, de indicatieanalyse, leidt tot het kiezen van de interventie.
Dit is inclusief het formuleren van een doel. Hierna wordt er een nieuwe empirische cyclus doorlopen,
de interventie-, behandelings- of therapiecyclus. De volledige klinische cyclus beslaat uit deze
deelcycli en een planning, uitvoering, beoordeling van effect en een evaluatie. Het hebben van
verschillende deelcycli draagt bij aan de kwaliteit van hulpverlening. Dit om 2 redenen:
1. Als er problemen zijn waar geen interventie nodig, bekend of beschikbaar voor is, is 1
deelcycli al voldoende.
2. Als de volledige klinische cyclus doorlopen wordt, kunnen de deelcycli dienen als controle op
elkaar.
Dit tweede punt gaat als volgt: De diagnostische cyclus draagt de informatie aan voor de keuze van
interventie. De juistheid van de diagnostische cyclus is hierbij van groot belang. Aan de hand van de
deelcycli kan ook teruggeblikt worden op gemaakte keuzes, om deze te kunnen beargumenteren of
aanpassen. Dit maakt het advies dat volgt uit de indicatieanalyse een voorwaardelijke voorspelling,
die getoetst kan worden aan de hand van de interventie.
Ook de behandelcyclus is nader uitgewerkt in de volgende onderdelen: Verkennende
behandelingsanalyse, voorspellen van reacties, toetsende behandeling en evaluatie ten opzichte van
het globale doel.
Deze hele cyclus wordt ondergebracht in het domein dat ook gedekt wordt door de regulatieve cyclus.
Deze term geeft aan dat het doel van de hulpverlener van begin af aan is om verandering aan te
brengen in een problematische situatie.
3.4 Model en praktijk
Het model van de klinische cyclus kan op meerdere manieren toegepast worden in de praktijk. 1 van
deze manieren is om het model in je achterhoofd te houden en als referentiekader gebruiken om de
diagnostische activiteiten aan te sturen. Hier wordt het model pas achteraf duidelijk, in het verslag
,over de besluitvorming. De andere is om het letterlijk stap voor stap de doorlopen. Ondanks dat dit
boek zich focust op kinderen en jeugd, is het model ook toepasbaar op volwassenen en zelfs op
gezinnen. Voor gezinnen is het echter complexer, omdat de cyclus dan niet enkel voor 1 persoon
doorlopen wordt..
In de praktijk wordt de cyclus niet altijd volledig doorlopen. Dit kan komen omdat er simpelweg niet
genoeg tijd of geld is om dit te doen, soms geeft het deels doorlopen al genoeg informatie voor een
advies. Maar soms wordt de cyclus afgebroken omdat de problematiek simpelweg niet past bij de
competenties van de hulpverlener.
Maar ondanks de mogelijkheid de cyclus niet volledig te doorlopen blijft de verklaringsanalyse in
verschillende situaties wel erg belangrijk. Als er complexe problematiek is of al eerder onsuccesvol
een advies gegeven is, is juist een goede verklaring erg belangrijk. Daarnaast kan een cliënt
simpelweg de behoefte voelen om een verklaring voor zijn probleem te hebben. De uitkomst van een
niet volledig doorlopen cyclus is altijd beperkter dan die van een wel volledig doorlopen. De cyclus
vormt de leidraad voor een praktiserend diagnosticus. Zo kan informatie die tijdens de klachtanalyse
verzameld wordt, wel relevant zijn maar niet direct aansluiten bij klachten en hulpvragen. Deze
informatie kan dan alsnog gebruikt worden door het proces heen.
Ook kan er al informatie over problemen verzameld en getoetst worden voor de probleemanalyse
daadwerkelijk aanvangt. Er is dus noodzakelijke flexibiliteit bij het praktisch gebruiken van het model.
Naast het doorlopen van de cyclus, kan de cyclus ook bijdragen aan verdere ontwikkeling van
diagnostische processen of systemen. Hierbij kan het gaan om heuristieken die we opstellen om de
kwaliteit van de diagnostiek te verbeteren.
Deze vuistregels zijn:
1. Causale attributie: de handelende persoon interpreteert gedrag uit externe, situationele
omstandigheden, maar de observator verklaart dit vanuit interne en stabiele disposities
2. Gedragsconfirmatie: door het eigen gedrag informatie uitlokken die de eigen denkbeelden
ondersteunt
3. Beschikbaarheid: het oordeel over hoe makkelijk iets voorkomt hangt af van hoe makkelijk we
dat voor de geest kunnen halen (beschikbaarheidsbias)
4. Representativiteit: het oordeel over de kans dat iets optreedt, hangt af van waarmee het
verschijnsel lijkt op wat er als typerend is aangewezen.
5. Verankering: oordelen over de ernst van een verschijnselen is afhankelijk van voorgaande
kennis en ervaring
6. Confirmatorische teststrategie: het opzoeken van informatie die aansluit bij de eigen mening
Hoofdstuk 4
De Aanmelding
4.1 Verantwoording
De aanmelding valt strikt genomen niet onder de diagnostische cyclus. De aanmelding wordt daarom
aangeduid als het startpunt van de diagnostische besluitvorming. Een goede start werkt in het
voordeel van de samenwerking. Voor het beslissen over de voortzetting van het onderzoek is het
belangrijk dat de diagnosticus het aanmeldingstraject in kaart brengt. Het gaat hierbij om de redenen
en de betrokkenen.
4.2 Begrippen
Verwijzer, aanmelder, opdrachtgever, cliënt, cliëntsysteem, betrokkenen, professionele relatie en
samenwerkingsrelatie, aanmeldingstraject, vervolgtraject, hulpverlenings- en dienstverleningstraject,
procedurele en inhoudelijke vrijheid, verslag van de aanmelding, startcontract
4.2.1 Verwijzer, aanmelder, opdrachtgever, cliënt, cliëntsysteem, betrokkenen
Vaak zijn er meerdere personen betrokken bij een aanmelding.
, Betrokkene Elke persoon die direct of indirect betrokken is
bij het handelen van de psycholoog
Verwijzer De persoon die de cliënt vanuit een
professionele relatie heeft gewezen op
hulpverlening
Aanmelder De persoon die contact heeft opgenomen met
de hulpverlener.
Opdrachtgever De persoon die opdracht heeft gegeven tot het
uitvoeren van het onderzoek. Dit onderzoek
moet antwoord geven op de hulpvraag
Cliënt De persoon om wie het onderzoek gaat
Cliëntsysteem De groep personen waarop het onderzoek
betrekking heet. Onderscheid opvoeder en
opvoedeling
De cliënt kan hierbinnen meerdere posities aannemen. Het bespreken van de mogelijke cliëntstatus
van de opvoeder is een verplicht onderdeel van de aanmelding.
4.2.2 Professionele relatie en samenwerkingsrelatie
De aanmelding wordt afgesloten als alle grenzen van de professionele relatie (inclusief rechten en
plichten) zijn afgebakend. Alleen als het professioneel-ethisch verantwoord is kan de relatie voortgezet
worden en de opdracht geaccepteerd. Ook wordt van tevoren de hulpvraag indien nodig
geherformuleerd.
Professionele relatie doelt op de formele positie die de betrokkenen ten opzichte van elkaar innemen.
De term samenwerkingsrelatie verwijst naar de kwaliteit van het contact. Onder de 12 jaar worden de
rechten en plichten van het kind uitgeoefend door de vertegenwoordigers.
4.2.3 Aanmeldingstraject, vervolgtraject, hulpverlenings- en dienstverleningstraject,
procedurele en inhoudelijke vrijheid verslag van de aanmelding, startcontract
Aanmeldingstraject verwijst naar alle voorgaande zaken die tot de aanmelding geleid hebben. Het is
niet alleen van belang op wat er gebeurt, maar vooral wie er betrokken zijn. Ook is het belangrijk om
te weten of er al eerder een aanmelding voor zelfde problematiek geweest is. Voor het opvragen van
deze informatie is schriftelijk toestemming nodig.
Als alle afspraken over de posities in het vervolgtraject gemaakt zijn, is de aanmelding afgerond.
Hierna gaat het over alles na voortzetten van het contact.
Als de opdrachtgever samenvalt met de cliënt spreken we van een hulpverleningstraject. Dan is de
aanmelding met vrije instemming tot stand gekomen. Als de opdrachtgever extern in en de
aanmelding verplicht is, spreken we van een dienstverleningstraject.
De speelruimte in de trajecten kan beschreven worden als beslisruimte. Deze vrijheid gaat zowel over
procedures als over de inhoud van het traject. Procedurele vrijheid heb je als er van tevoren geen
stappen uit de cyclus worden uitgesloten, het verschilt per aanmelding hoe de cyclus doorlopen gaat
worden. Inhoudelijke vrijheid heeft betrekking op hoeverre de inhoud van wat er onderzocht gaat
worden beslist kan worden. Als slechts 1 van de partijen bepaalt wat er onderzocht gaat worden, dan
heeft ook maar 1 partij inhoudelijke vrijheid. Alleen in vrijwillige trajecten zullen beide soorten vrijheid
voor beide partijen aanwezig zijn. Dit is meestal niet zo omdat cliënten een beroep doen op
institutionele instellingen. De beslisruimte wordt dan begrens door de randvoorwaarden. In
dienstverleningstrajecten wordt de diagnosticus gevraagd een cliënt te onderzoeken om zo de vraag
van de opdrachtgever te beantwoorden. Hier zijn er voor beide partijen amper vrijheid.
Om alle relevantie informatie samen te vatten wordt er een verslag gemaakt van de aanmeldingsfase,
dit is het startcontract.
