Sociologie
Hoofdstuk 1: Op ontdekkingstocht door bekend gebied?
=> Sociologie: ‘samenlevingskunde’
=> Sociologen interesse in:
Hoe leven mensen samen in allerhande sociale verbanden?/ Samenlevingsverbanden
Wat zijn de kenmerken van die samenlevingsverbanden?/ Hoe worden die groepen
gevormd?
Door welke wetmatigheden worden ze gestuurd?/ Wat zijn de afspraken en basisregels van
de groepen?
=> Sociale interactie en handelen binnen samenleving
1.1. Het dagelijkse leven door de bril van de socioloog
- Dagelijkse waarnemingen = sociologische bril nodig: structuur + betekenis geven aan
wat we zien
- Als je je enkel focust op wat je ziet, wat er waarneembaar is kan je gedragingen nooit
verklaren. Sociologen gaan dieper graven en kijken wat er achter een gedrag speelt,
dingen in context zien. Wat zit er achter dit gedrag?
Sociologische verbeelding:
= vermogen om persoonlijke ervaringen en uitdagingen te begrijpen in de context van
grotere maatschappelijke structuren en historische processen.
- Loskomen van persoonlijke standpunten
Sociologische verbeelding is het bewustzijn dat onze individuele ervarings- en
belevingswereld verband houdt met de bredere samenleving
=> 3 componenten van sociologische verbeelding (Mills, 1959):
Geschiedenis: hoe samenleving tot stand kwam en hoe ze verandert.
Biografie: gebeurtenissen in ons leven die ons hebben gemaakt hoe we zijn als
sociaal wezen
Sociale structuur: instituties die ons leven bepalen (school, jeugdbeweging, …)
Een kijk op deze dingen vanuit de 3 componenten
Over eten en drinken
- Elke cultuur heeft andere eetgewoonten
Over sport
, - Statussymbool: een teken dat niet functioneel wordt gebruikt (Vb.: uniform van een
politieagent), maar als verwijzing naar rijkdom, macht, prestige.
- Keuze voor sport is ook niet 100% je eigen keuze. Mensen met hogere status kiezen eerder
voor golf of hockey bijvoorbeeld
Over lifestyle en lijfstijl
- De manier waarop mensen hun leven inrichten
- Hoe je leeft, beïnvloedt de groep waartoe je behoort.
- Schoonheidsidealen zijn tijd-, plaats- en cultuurgebonden heel duidelijk wat mooi en niet
mooi is.
Over liefde
=> Verliefdheid mag blind zijn, partnerkeuze veel minder.
=> Mensen huwen binnen hetzelfde sociale milieu (religieuze overtuiging, etnische herkomst,
opleiding)
Veel gemeenschappelijkheden
Minder risico op conflicten
Sociale druk
“Alles is contingent, maar niet arbitrair” (Elchardus, Spruyt
en Vanroelen, 2014)
= Het is wat het is vandaag maar het kon ook anders zijn, maar er is een reden dat het leven zo is.
- Contingent:
Alles had anders kunnen zijn dan het nu is.
Toch is ons leven NIET arbitrair, willekeurig of louter toevallig. Het is niet omdat een bepaald
gebruik anders had kunnen zijn dat er geen goede reden bestaat waarom het nu zo is
- Socioloog gaat kijken naar deze ‘format’ van samenleven
Niet los van het verleden
1.3. Een stap verder: een sociologische blik doet beter
begrijpen
Echtscheiding
Vroeger was het taboe om te scheiden, nu wordt het als enige oplossing gezien
- Actor/biografie: persoonlijke redenen - psychologische gevolgen
- Factor/sociale structuur: maatschappelijke oorzaken en gevolgen: armoede,
schoolachterstand bij kinderen, complexere samenlevingsvormen, huisvesting…
- Echtscheidingsfenomenen:
Tweeverdienersgezin – economische onafhankelijkheid, sociale contacten buiten gezin
Verminderde sociale druk om samen te blijven vanwege kinderen
Verminderde sociale controle op privéleven door kerk en familie
Langere levensverwachting
Inkorting echtscheidingsprocedure
Homohuwelijk…
- Maatschappelijke gevolgen
Hoofdstuk 1: Op ontdekkingstocht door bekend gebied?
=> Sociologie: ‘samenlevingskunde’
=> Sociologen interesse in:
Hoe leven mensen samen in allerhande sociale verbanden?/ Samenlevingsverbanden
Wat zijn de kenmerken van die samenlevingsverbanden?/ Hoe worden die groepen
gevormd?
Door welke wetmatigheden worden ze gestuurd?/ Wat zijn de afspraken en basisregels van
de groepen?
=> Sociale interactie en handelen binnen samenleving
1.1. Het dagelijkse leven door de bril van de socioloog
- Dagelijkse waarnemingen = sociologische bril nodig: structuur + betekenis geven aan
wat we zien
- Als je je enkel focust op wat je ziet, wat er waarneembaar is kan je gedragingen nooit
verklaren. Sociologen gaan dieper graven en kijken wat er achter een gedrag speelt,
dingen in context zien. Wat zit er achter dit gedrag?
Sociologische verbeelding:
= vermogen om persoonlijke ervaringen en uitdagingen te begrijpen in de context van
grotere maatschappelijke structuren en historische processen.
- Loskomen van persoonlijke standpunten
Sociologische verbeelding is het bewustzijn dat onze individuele ervarings- en
belevingswereld verband houdt met de bredere samenleving
=> 3 componenten van sociologische verbeelding (Mills, 1959):
Geschiedenis: hoe samenleving tot stand kwam en hoe ze verandert.
Biografie: gebeurtenissen in ons leven die ons hebben gemaakt hoe we zijn als
sociaal wezen
Sociale structuur: instituties die ons leven bepalen (school, jeugdbeweging, …)
Een kijk op deze dingen vanuit de 3 componenten
Over eten en drinken
- Elke cultuur heeft andere eetgewoonten
Over sport
, - Statussymbool: een teken dat niet functioneel wordt gebruikt (Vb.: uniform van een
politieagent), maar als verwijzing naar rijkdom, macht, prestige.
- Keuze voor sport is ook niet 100% je eigen keuze. Mensen met hogere status kiezen eerder
voor golf of hockey bijvoorbeeld
Over lifestyle en lijfstijl
- De manier waarop mensen hun leven inrichten
- Hoe je leeft, beïnvloedt de groep waartoe je behoort.
- Schoonheidsidealen zijn tijd-, plaats- en cultuurgebonden heel duidelijk wat mooi en niet
mooi is.
Over liefde
=> Verliefdheid mag blind zijn, partnerkeuze veel minder.
=> Mensen huwen binnen hetzelfde sociale milieu (religieuze overtuiging, etnische herkomst,
opleiding)
Veel gemeenschappelijkheden
Minder risico op conflicten
Sociale druk
“Alles is contingent, maar niet arbitrair” (Elchardus, Spruyt
en Vanroelen, 2014)
= Het is wat het is vandaag maar het kon ook anders zijn, maar er is een reden dat het leven zo is.
- Contingent:
Alles had anders kunnen zijn dan het nu is.
Toch is ons leven NIET arbitrair, willekeurig of louter toevallig. Het is niet omdat een bepaald
gebruik anders had kunnen zijn dat er geen goede reden bestaat waarom het nu zo is
- Socioloog gaat kijken naar deze ‘format’ van samenleven
Niet los van het verleden
1.3. Een stap verder: een sociologische blik doet beter
begrijpen
Echtscheiding
Vroeger was het taboe om te scheiden, nu wordt het als enige oplossing gezien
- Actor/biografie: persoonlijke redenen - psychologische gevolgen
- Factor/sociale structuur: maatschappelijke oorzaken en gevolgen: armoede,
schoolachterstand bij kinderen, complexere samenlevingsvormen, huisvesting…
- Echtscheidingsfenomenen:
Tweeverdienersgezin – economische onafhankelijkheid, sociale contacten buiten gezin
Verminderde sociale druk om samen te blijven vanwege kinderen
Verminderde sociale controle op privéleven door kerk en familie
Langere levensverwachting
Inkorting echtscheidingsprocedure
Homohuwelijk…
- Maatschappelijke gevolgen
