10/02/2025
INLEIDING
0.1 OORSPRONG VAN BELASTINGEN
Noodzaak financiering overheidsuitgaven à vandaag: +90% door “he>ing” (belastingen /
sociale zekerheidsbepalingen)
1215: Magna Carta – No taxation without representation
Sinds Franse revolutie: belasting slechts bij wet + jaarlijkse toestemming via
rijksmiddelenbegroting
o Financiewet: inkomsten
o Uitgavenbegroting: uitgaven
Stemrecht i.f.v. betaalde belasting
20ste eeuw: enorme toename algemene belastingdruk
o Verruiming rol overheid >> vereist financiering
o Invloed wereldoorlogen
o Impact inflatie
Vandaag: limiet bereikt
o Perverse economische & psychologische e>ecten
o Impact “loonwig”
o Impact werkloosheidsval
o Onder druk van vergelijking met andere EU-leden
o Hervorming vennootschapsbelasting: zomerakkoord 2017
o Mini taks-shift: regeerakkoord De Wever
0.2 ACTUELE TENDENS: TAX SHIFT
Tax Shift = verandering in wijze waarop overheid belasting heft
Redenen:
- Vermindering loonlasten
- Vergrijzingsfiscaliteit
- Weg van taxatie arbeid
- Naar fiscale draagkracht van de niet (langer) werkenden
Verschuiving naar:
- Vermogensinkomsten (roerende voorhe7ing, Kaaimantaks, jaarlijkse taks e7ectenrekening)
- Vermogensbezit? Nee, tenzij onroerende voorhe>ing & taks op e>ectenrekening
- Bestedingen & transacties (accijnzen, BTW ! opletten voor doorwerking in loonstijgingen)
Recentste ontwikkelingen
,- Verlaging belasting op werkenden (hogere belastingvrije som + aftrek voor
zelfstandigen)
- Beperkte fiscaliteit vermogensinkomsten (10% meerwaardebelasting op financiële
instrumenten en crypto + verstrenging vrijstelling dividenden en meerwaarden VennB)
,DEEL 1: BEGRIPPEN & BASISPRINCIPES
1.1 HET BEGRIP BELASTING
Geen algemene definitie, wel essentiële kenmerken van een belasting
Belasting = verplichte bijdrage opgelegd door overheid volgens bepaalde regels van recht
aan haar onderdanen ten einde in het algemeen en zonder aanwijsbare tegenprestatie
haar uitgaven te kunnen doen
à Ontleding:
- Opgelegd door overheid + betaald aan overheid (niet door / aan particulieren)
- Verplichte bijdrage (als men zich in geviseerde situatie bevindt)
- Volgens wettelijke bepaling goedgekeurd door bevoegde parlement
- Aan personen die band hebben met grondgebied (territorialiteit)
- Niet bestemd voor specifieke uitgave: politiek discretionair (voor financiering
diensten van algemeen nut)
1.2 ANDERE HEFFINGEN EN BIJZONDERE CATEGORIEËN
He=ingen die niet alle kenmerken van belastingen vertonen:
à Onderscheid belangrijk want regels en principes van fiscaal recht enkel van toepassing
op belastingen!
Socialezekerheidsbijdragen
- Verplichte betaling
- Aan overheid
- Specifieke aanwending (financiering sociale voorzieningen zoals pensioenen,
werkloosheidsuitkeringen, ziektevergoedingen) à geen belasting
- Algemene beginselen fiscaal recht niet van toepassing (zoals legaliteitsbeginsel)
Retributies
= vergoeding voor tegenprestatie van overheid die in rechtstreeks + onmiddellijk belang
van de betaler geleverd wordt (= geïndividualiseerde dienst)
- Betaling voor specifieke overheidsprestatie à geen belasting
- Niet verplicht
- Voorbeelden: tolgelden bij tunnels / bruggen / veerboot, parkeergeld
Verhaalbelasting
= verplichte overheidshe>ing n.a.v. specifieke prestatie ook wanneer belastingplichtige
er geen specifiek voordeel uit haalt
- WEL belasting want ook verschuldigd als men geen specifiek gebruik maakt
- Onweerlegbaar vermoeden dat elke BP voordeel haalt uit overheidsprestatie
, 1.3 FUNCTIES VAN BELASTINGEN
Doel belastingen = diensten van algemeen nut financieren
• Financieel
= belangrijkste functie: budgettaire uitgaven financieren / overheidsontvangsten
à Fiscale ontvangsten sterk toegenomen >> meer taken door overheid uitgevoerd
Belangrijkste inkomsten:
o Inkomstenbelastingen (55%)
o BTW (28%)
o Accijnzen (8% , zwaarste op benzine, mazout, olie, tabak & alcohol)
o Zegelrechten
o Registratierechten
o Successierechten
o Douanerechten
à Daarnaast belastingen via regionale en lokale overheden
>> op provinciaal en gemeentelijk niveau: veel kleinere belastingen +
opcentiemen (maar veel verboden door wet) art. 464 + aanvullende
gemeentebelasting op PB (5-6-7-8% ! Behalve in Knokke en Koksijde geen)
Vlinderakkoord - 2011
= staatshervorming bestaande uit 3 fiscale luiken
1) Overheveling fiscale uitgaven naar de Gewesten
2) Verdere uitbouw fiscale autonomie van de Gewesten
3) Sanering overheidsfinanciën
! Vooral groot verschil bij personenbelasting: tarief van 50% naar 35%
>> regio kan tarief van 35% aanvullen (tot 50%) waarvan opbrengst voor
regio is >> DUS 30% van tarief gaat naar Gewesten
! Niet voor gemeenschappen
! Federale wetgever blijft exclusief bevoegd om belastbare basis vast te
stellen (welk deel van inkomen belastbaar is en welk niet)
! Non bis in idem = niet dezelfde wet 2x
bv. Stad Leuven: belasting op bioscooptickets wegens overlast MAAR onwettig
want zelfde belastbare grondslag als btw (dus belasting bestond al)
• Economisch: stimulerend + ontradend
à Wenselijk gedrag stimuleren door fiscale voordelen
à Onwenselijk gedrag afraden door fiscale nadelen
INLEIDING
0.1 OORSPRONG VAN BELASTINGEN
Noodzaak financiering overheidsuitgaven à vandaag: +90% door “he>ing” (belastingen /
sociale zekerheidsbepalingen)
1215: Magna Carta – No taxation without representation
Sinds Franse revolutie: belasting slechts bij wet + jaarlijkse toestemming via
rijksmiddelenbegroting
o Financiewet: inkomsten
o Uitgavenbegroting: uitgaven
Stemrecht i.f.v. betaalde belasting
20ste eeuw: enorme toename algemene belastingdruk
o Verruiming rol overheid >> vereist financiering
o Invloed wereldoorlogen
o Impact inflatie
Vandaag: limiet bereikt
o Perverse economische & psychologische e>ecten
o Impact “loonwig”
o Impact werkloosheidsval
o Onder druk van vergelijking met andere EU-leden
o Hervorming vennootschapsbelasting: zomerakkoord 2017
o Mini taks-shift: regeerakkoord De Wever
0.2 ACTUELE TENDENS: TAX SHIFT
Tax Shift = verandering in wijze waarop overheid belasting heft
Redenen:
- Vermindering loonlasten
- Vergrijzingsfiscaliteit
- Weg van taxatie arbeid
- Naar fiscale draagkracht van de niet (langer) werkenden
Verschuiving naar:
- Vermogensinkomsten (roerende voorhe7ing, Kaaimantaks, jaarlijkse taks e7ectenrekening)
- Vermogensbezit? Nee, tenzij onroerende voorhe>ing & taks op e>ectenrekening
- Bestedingen & transacties (accijnzen, BTW ! opletten voor doorwerking in loonstijgingen)
Recentste ontwikkelingen
,- Verlaging belasting op werkenden (hogere belastingvrije som + aftrek voor
zelfstandigen)
- Beperkte fiscaliteit vermogensinkomsten (10% meerwaardebelasting op financiële
instrumenten en crypto + verstrenging vrijstelling dividenden en meerwaarden VennB)
,DEEL 1: BEGRIPPEN & BASISPRINCIPES
1.1 HET BEGRIP BELASTING
Geen algemene definitie, wel essentiële kenmerken van een belasting
Belasting = verplichte bijdrage opgelegd door overheid volgens bepaalde regels van recht
aan haar onderdanen ten einde in het algemeen en zonder aanwijsbare tegenprestatie
haar uitgaven te kunnen doen
à Ontleding:
- Opgelegd door overheid + betaald aan overheid (niet door / aan particulieren)
- Verplichte bijdrage (als men zich in geviseerde situatie bevindt)
- Volgens wettelijke bepaling goedgekeurd door bevoegde parlement
- Aan personen die band hebben met grondgebied (territorialiteit)
- Niet bestemd voor specifieke uitgave: politiek discretionair (voor financiering
diensten van algemeen nut)
1.2 ANDERE HEFFINGEN EN BIJZONDERE CATEGORIEËN
He=ingen die niet alle kenmerken van belastingen vertonen:
à Onderscheid belangrijk want regels en principes van fiscaal recht enkel van toepassing
op belastingen!
Socialezekerheidsbijdragen
- Verplichte betaling
- Aan overheid
- Specifieke aanwending (financiering sociale voorzieningen zoals pensioenen,
werkloosheidsuitkeringen, ziektevergoedingen) à geen belasting
- Algemene beginselen fiscaal recht niet van toepassing (zoals legaliteitsbeginsel)
Retributies
= vergoeding voor tegenprestatie van overheid die in rechtstreeks + onmiddellijk belang
van de betaler geleverd wordt (= geïndividualiseerde dienst)
- Betaling voor specifieke overheidsprestatie à geen belasting
- Niet verplicht
- Voorbeelden: tolgelden bij tunnels / bruggen / veerboot, parkeergeld
Verhaalbelasting
= verplichte overheidshe>ing n.a.v. specifieke prestatie ook wanneer belastingplichtige
er geen specifiek voordeel uit haalt
- WEL belasting want ook verschuldigd als men geen specifiek gebruik maakt
- Onweerlegbaar vermoeden dat elke BP voordeel haalt uit overheidsprestatie
, 1.3 FUNCTIES VAN BELASTINGEN
Doel belastingen = diensten van algemeen nut financieren
• Financieel
= belangrijkste functie: budgettaire uitgaven financieren / overheidsontvangsten
à Fiscale ontvangsten sterk toegenomen >> meer taken door overheid uitgevoerd
Belangrijkste inkomsten:
o Inkomstenbelastingen (55%)
o BTW (28%)
o Accijnzen (8% , zwaarste op benzine, mazout, olie, tabak & alcohol)
o Zegelrechten
o Registratierechten
o Successierechten
o Douanerechten
à Daarnaast belastingen via regionale en lokale overheden
>> op provinciaal en gemeentelijk niveau: veel kleinere belastingen +
opcentiemen (maar veel verboden door wet) art. 464 + aanvullende
gemeentebelasting op PB (5-6-7-8% ! Behalve in Knokke en Koksijde geen)
Vlinderakkoord - 2011
= staatshervorming bestaande uit 3 fiscale luiken
1) Overheveling fiscale uitgaven naar de Gewesten
2) Verdere uitbouw fiscale autonomie van de Gewesten
3) Sanering overheidsfinanciën
! Vooral groot verschil bij personenbelasting: tarief van 50% naar 35%
>> regio kan tarief van 35% aanvullen (tot 50%) waarvan opbrengst voor
regio is >> DUS 30% van tarief gaat naar Gewesten
! Niet voor gemeenschappen
! Federale wetgever blijft exclusief bevoegd om belastbare basis vast te
stellen (welk deel van inkomen belastbaar is en welk niet)
! Non bis in idem = niet dezelfde wet 2x
bv. Stad Leuven: belasting op bioscooptickets wegens overlast MAAR onwettig
want zelfde belastbare grondslag als btw (dus belasting bestond al)
• Economisch: stimulerend + ontradend
à Wenselijk gedrag stimuleren door fiscale voordelen
à Onwenselijk gedrag afraden door fiscale nadelen
