Samenvatting Niemand is een eiland - Sociologie hoofdstuk 9

Sociologie
Hoofdstuk 11: Ongelijkheid is van alle ti jden. Over de gelaagdheid van de samenleving,
over mobiliteit en macht (les)

1. Ontbrekende breuklijnen
Relaties tussen actoren (mensen, groepen, organisaties) kunnen nevenschikkend en boven- en
onderschikkend zijn
- Nevenschikking: kan leiden tot sociale differentiatie of sociale verscheidenheid
 Horizontaal verband, naast elkaar, geen hiërarchie, sociale rol/positie wordt
gewaardeerd, vb: relatie met broer/zus
- Boven- en onderschikking: kan leiden tot sociale ongelijkheid
 Wel hiërarchie, verticale relatie, 1 staat hoger in macht dan de ander, ongelijke
rollen, vb: lector-student, werkgever-werknemer, ouder-kind
Enkel de verschillen die betrekking hebben op centrale kenmerken van het samenlevingsverband
kunnen resulteren in ongelijkheid (bv: opleidingsniveau)




1) Hiërarchie: nevenschikking of boven-onderschikking?

2) Breuklijnen: scheidingslijnen, bakenen onze kansen en problemen af, vaak gevormd uit
eerdere conflicten  4 soorten:
 Relationele breuklijnen: cfr. ‘the strength of weak ties’
 Ontbreken van relaties tussen actoren binnen een netwerk
 Als je niet veel banden hebt binnen een netwerk, dreigt er sociaal isolement ->
geen/weinig toegang tot sociale goederen die je vooruit helpen in het leven
 Bij een tekort aan weinig/zwakke banden, emotionele steun
 Institutionele breuklijnen
 Gevolg van uitdrukkelijke en bedoelde ingrijpen van collectieve actoren (overheid)
 Vb: recht op bepaalde sociale uitkering, waardoor ‘rechthebbenden’ en ‘niet-
gerechtigden’ van elkaar worden gescheiden
 Treffen we aan bij sociale, culturele of fysieke ontoegankelijkheid van diensten
 Ruimtelijke breuklijnen
 Resultaat van fragmentering in ruimte
 ‘Achtergestelde buurten’

,  Gated communities -> rijke buurten waarvan toegang wordt gecontroleerd door
veiligheidspersoneel en/of toegangspoorten
 Meestal gepaard met sociale en culturele breuklijn
 Maatschappelijke breuklijnen
 Tussen verschillende subculturen, groepen van mensen
 Worden versterkt door specifieke omstandigheden van gemeenschappen en
ontbreken van interactie- en communicatiepatronen tussen gemeenschappen
 Vb: manier waarop mensen geld verdienen: verdiende-gekregen, belastingen
betalen- van staatsteun leven’

2. 4 soorten van sociale verschillen
De combinatie van de 2 genoemde variabelen (aan-afwezigheid van hiërarchie en breuklijnen) leidt
tot eigen typologie van 4 soorten sociale verschillen: differentiatie, fragmentering, ongelijkheid en
uitsluiting

2.1. Sociale differentiatie

 Horizontale relatie
 Diversiteit die er is omdat we niet gelijk zijn, we hebben allemaal verschillende
eigenschappen
 Zichtbare en onzichtbare diversiteit
 Geen hiërarchie
 Maar kan wel leiden tot maatschappelijke voor-en nadelen
 Bv: sollicitatie: eerste indruk of in WO2 werd je als superieur gezien door uiterlijke
kenmerken
 Diversiteit op vlak van natuurlijke eigenschappen en capaciteiten in samenleving
 Wanneer die posities/rollen gewaardeerd worden als gelijkwaardig in termen van status,
reputatie of rijkdom, dan staan mensen in een nevenschikkende relatie tot elkaar. Er is een
horizontaal verband tussen de personen.
 Maar deze ‘onschuldige’ kenmerken kunnen wel structureel de maatschappelijke positie en
kansen bepalen

Het hebben van verschillen zonder ongelijkheden
Bv: een bakker en een dokter hebben verschillende beroepen maar het betekend niet dat de een
belangrijker is dan de ander

2.2. Sociale fragmentering

 Horizontale relatie
 Sociale puzzelstukjes van een samenlevingsverband: elk
stukje heeft eigenheid, maar geen enkel stukje is
belangrijker dan het andere
 Superdiverse samenleving – ethnic villages
 Je steekt mensen in groepjes op basis van kenmerken
 Opsplitsing maar geen hiërarchie
 Wel breuklijn

Het gescheiden leven van groepen
Bv: In een stad wonen mensen van verschillende achtergronden in aparte wijken, waardoor er
weinig contact tussen groepen is.