Richtvragen week 1:
Het hoorcollege:
a)
Wat houdt het M(issing) W(hite) W(oman) S(yndrome) in?
Betekend letterlijk vermiste-blanke-vrouw-syndroom. De term wordt soms afgekort tot
MWWS en wordt ook wel missing pretty girl syndrome genoemd. Het begrip duikt op
wanneer gesteld wordt dat de vermissing van mooie blanke jonge vrouwen aanzienlijk meer
media aandacht krijgt dan de vermissing van mannen of niet blanke vrouwen.
b)
Geef een voorbeeld van het MWWS.
De vermissing van Natalee Holloway op Aruba. Deze zaak trok erg veel media aandacht in
de VS. Er was veel kritiek omdat andere vermissingen niet ter sprake kwamen in de media.
c)
Wat wordt verstaan onder (factoren van) stafrechtelijke ruis?
De aandacht is gericht op psychologische factoren. Deze factoren kunnen betrekking hebben
op bijvoorbeeld het waarnemen en de herinnering van getuigen en/of beinvloeding van een
verdachte bij verhoren. Deze ruisfactoren kunnen de uitkomst van het strafproces sturen in
een ongewenste richting.
d)
Noem twee voorbeelden waarbij ‘strafrechtelijke’ ruis de waarde van het bewijs kan
aantasten.
Tunnelvisie: alleen op de mogelijke dader richten en niet meer kijken naar anderen.
Weapon focus-fenomeen: als iemand met een ems zwaait en je vraagt daarna aan getuigen
wat ze hebben gezien, weten ze niet of iemand blond, bruin of zwart etc. is. Zij focussen op
het mes.
Geheugen: na ft dagen is je geheugen niet meer in staat om een verhaal letterlijk weer te
geven. Het kan leiden tot onjuiste beelden.
e)
Wat is het nut van de rechtspsychologie?
Rechtspsychologie kan een bijdrage leveren aan het nemen van beslissingen binnen de
strafprocedure die op een zo stevig mogelijke wijze zijn verankerd in de bewijsmiddelen.
Bewijsmiddelen zullen met behulp van rechtspsychologische instrumenten steeds getoetst
moeten worden op de wijze waarop deze lijn verankerd is met de werkelijkheid.
Boek Merkelbach hoofdstuk 2
a)
Kunnen leugendetectors zoals de Computer Voice Stress Analyzer of de Psychological
Stress Evaluator leugens op het spoor komen en aldus strafrechtelijke ruis voorkomen ?
Nee het blijft gokken met een dergelijk apparaat. Ze meten dan wel de stem trillingen maar
dit hoeft niet te betekenen dat iemand liegt. Dit is uit enkele experimenten gebleken.
b)
Kun je een leugenachtige verklaring vooral herkennen aan de vorm of de inhoud?
Wie anderen betrappen op leugens, doet er goed aan om naar de inhoud te kijken, niet naar
de vorm. De vorm is stemhoogte, gebaren, wegkijken, friemelen etc. De onschuldigen komen
met een overvloed aan details die je zou kunnen natrekken. (ik werd gebeld door toen zag
ik… etc.) Verhalen van leugenaars zijn vaak ook gedetailleerd maar niet versificeer baar.
, c)
Wat houdt de “truth-bias” in:
Dit houdt in dat mensen geloven dat anderen vaker de waarheid vertellen dan dat ze liegen.
d)
Waar is in feite het succes van stemanalyseapparaten op gebaseerd en hoe wordt dit effect
genoemd?
De successen stoelen niet op de technische kwaliteiten van het apparaat, maar op de
intimiderende werking ervan. Dat wordt het bogus-pipeline-effect genoemd.
e)
Waarom willen mensen graag geloven in de ontmaskerende werking van leugendetectors
zoals stemanalyse-apparaten?
Dat heeft te maken met het pitbullfanatisme waarmee fabrikanten hun waren aanprijzen en
beschermen tegen kritiek. Maar de kern is dat mensen graag willen geloven dat er appraten
bestaan waarmee je slechteriken kunt ontmaskeren.
Week 2
Het hoorcollege:
a)
Wat wordt verstaan onder een goed verhaal?
Een goed verhaal beschrijft niet alleen hoe het delict gepleegd wordt en door wie, maar legt
ook uit hoe de dader onder de gegeven omstandigheden in een zodanige lichamelijke en
geestelijke toestand kon toekomen dat hij het delict pleegde.
b)
Wat wordt verstaan onder de theorie van Verhaal en Verankering?
Een goed verhaal van het OM is het halve bewijs, de andere helft wordt gevormd door
verankering van elementen van dat verhaal in de werkelijkheid met behulp van
bewijsmiddelen.
c)
Leg de stelling uit, dat een goed verhaal de helft van een veroordeling is.
Door een goed verhaal neer te zetten, hoeft het bewijs alleen als verankering te fungereren.
Zolang het verhaal overtuigend overkomt, is het een kwestie van het juiste bewijs zoeken.
Onderscheid tussen relevante en irrelevante feiten kan de rechter alleen maar maken
als hij een scenario in zijn hoofd heeft.
Rechter redeneert dus niet een beslissing toe, maar redeneert terug vanuit een
bepaald scenario. Het scenario bepaalt de selectie van de feiten en brengt de rechter
ook bij een mogelijk toepasselijke rechtsregel.
Een goed verhaal is:
A). Een gemakkelijk te identificeren handeling
B). Een context die een gemakkelijke interpretatie van de centrale handeling toelaat (setting).
Vb.
A). Schieten
B).Crimineel die vaker is veroordeeld, macho type maar is gedumpt op zijn verjaardag.
d)
Verklaar waarom in de zaak-Rijkbloem iemand veroordeeld werd ondanks het gebrekkige
bewijs.
Het gebrekkige bewijs wat er was past goed in het verhaal. Door de tunnelvisie werd er niet
gekeken naar de moeder en naar Nicole, zij zijnbijvoorbeeld helemaal niet gefouilleerd. De
Het hoorcollege:
a)
Wat houdt het M(issing) W(hite) W(oman) S(yndrome) in?
Betekend letterlijk vermiste-blanke-vrouw-syndroom. De term wordt soms afgekort tot
MWWS en wordt ook wel missing pretty girl syndrome genoemd. Het begrip duikt op
wanneer gesteld wordt dat de vermissing van mooie blanke jonge vrouwen aanzienlijk meer
media aandacht krijgt dan de vermissing van mannen of niet blanke vrouwen.
b)
Geef een voorbeeld van het MWWS.
De vermissing van Natalee Holloway op Aruba. Deze zaak trok erg veel media aandacht in
de VS. Er was veel kritiek omdat andere vermissingen niet ter sprake kwamen in de media.
c)
Wat wordt verstaan onder (factoren van) stafrechtelijke ruis?
De aandacht is gericht op psychologische factoren. Deze factoren kunnen betrekking hebben
op bijvoorbeeld het waarnemen en de herinnering van getuigen en/of beinvloeding van een
verdachte bij verhoren. Deze ruisfactoren kunnen de uitkomst van het strafproces sturen in
een ongewenste richting.
d)
Noem twee voorbeelden waarbij ‘strafrechtelijke’ ruis de waarde van het bewijs kan
aantasten.
Tunnelvisie: alleen op de mogelijke dader richten en niet meer kijken naar anderen.
Weapon focus-fenomeen: als iemand met een ems zwaait en je vraagt daarna aan getuigen
wat ze hebben gezien, weten ze niet of iemand blond, bruin of zwart etc. is. Zij focussen op
het mes.
Geheugen: na ft dagen is je geheugen niet meer in staat om een verhaal letterlijk weer te
geven. Het kan leiden tot onjuiste beelden.
e)
Wat is het nut van de rechtspsychologie?
Rechtspsychologie kan een bijdrage leveren aan het nemen van beslissingen binnen de
strafprocedure die op een zo stevig mogelijke wijze zijn verankerd in de bewijsmiddelen.
Bewijsmiddelen zullen met behulp van rechtspsychologische instrumenten steeds getoetst
moeten worden op de wijze waarop deze lijn verankerd is met de werkelijkheid.
Boek Merkelbach hoofdstuk 2
a)
Kunnen leugendetectors zoals de Computer Voice Stress Analyzer of de Psychological
Stress Evaluator leugens op het spoor komen en aldus strafrechtelijke ruis voorkomen ?
Nee het blijft gokken met een dergelijk apparaat. Ze meten dan wel de stem trillingen maar
dit hoeft niet te betekenen dat iemand liegt. Dit is uit enkele experimenten gebleken.
b)
Kun je een leugenachtige verklaring vooral herkennen aan de vorm of de inhoud?
Wie anderen betrappen op leugens, doet er goed aan om naar de inhoud te kijken, niet naar
de vorm. De vorm is stemhoogte, gebaren, wegkijken, friemelen etc. De onschuldigen komen
met een overvloed aan details die je zou kunnen natrekken. (ik werd gebeld door toen zag
ik… etc.) Verhalen van leugenaars zijn vaak ook gedetailleerd maar niet versificeer baar.
, c)
Wat houdt de “truth-bias” in:
Dit houdt in dat mensen geloven dat anderen vaker de waarheid vertellen dan dat ze liegen.
d)
Waar is in feite het succes van stemanalyseapparaten op gebaseerd en hoe wordt dit effect
genoemd?
De successen stoelen niet op de technische kwaliteiten van het apparaat, maar op de
intimiderende werking ervan. Dat wordt het bogus-pipeline-effect genoemd.
e)
Waarom willen mensen graag geloven in de ontmaskerende werking van leugendetectors
zoals stemanalyse-apparaten?
Dat heeft te maken met het pitbullfanatisme waarmee fabrikanten hun waren aanprijzen en
beschermen tegen kritiek. Maar de kern is dat mensen graag willen geloven dat er appraten
bestaan waarmee je slechteriken kunt ontmaskeren.
Week 2
Het hoorcollege:
a)
Wat wordt verstaan onder een goed verhaal?
Een goed verhaal beschrijft niet alleen hoe het delict gepleegd wordt en door wie, maar legt
ook uit hoe de dader onder de gegeven omstandigheden in een zodanige lichamelijke en
geestelijke toestand kon toekomen dat hij het delict pleegde.
b)
Wat wordt verstaan onder de theorie van Verhaal en Verankering?
Een goed verhaal van het OM is het halve bewijs, de andere helft wordt gevormd door
verankering van elementen van dat verhaal in de werkelijkheid met behulp van
bewijsmiddelen.
c)
Leg de stelling uit, dat een goed verhaal de helft van een veroordeling is.
Door een goed verhaal neer te zetten, hoeft het bewijs alleen als verankering te fungereren.
Zolang het verhaal overtuigend overkomt, is het een kwestie van het juiste bewijs zoeken.
Onderscheid tussen relevante en irrelevante feiten kan de rechter alleen maar maken
als hij een scenario in zijn hoofd heeft.
Rechter redeneert dus niet een beslissing toe, maar redeneert terug vanuit een
bepaald scenario. Het scenario bepaalt de selectie van de feiten en brengt de rechter
ook bij een mogelijk toepasselijke rechtsregel.
Een goed verhaal is:
A). Een gemakkelijk te identificeren handeling
B). Een context die een gemakkelijke interpretatie van de centrale handeling toelaat (setting).
Vb.
A). Schieten
B).Crimineel die vaker is veroordeeld, macho type maar is gedumpt op zijn verjaardag.
d)
Verklaar waarom in de zaak-Rijkbloem iemand veroordeeld werd ondanks het gebrekkige
bewijs.
Het gebrekkige bewijs wat er was past goed in het verhaal. Door de tunnelvisie werd er niet
gekeken naar de moeder en naar Nicole, zij zijnbijvoorbeeld helemaal niet gefouilleerd. De
