Literatuur Internationaal Publiekrecht
2020/2021
Rijksuniversiteit Groningen
Kern van het internationaal publiekrecht, Nollkaemper, Druk 8
,Inhoud
Hoofdstuk 1: Begrip en aard van het internationaal publiekrecht.............................................7
1.1 Inleiding.............................................................................................................................7
1.2 Geschiedenis.....................................................................................................................7
1.3 Omschrijving......................................................................................................................8
1.4 Organisatie........................................................................................................................9
1.5 Onderdelen.....................................................................................................................10
Hoofdstuk 2: Rechtssubjecten..................................................................................................12
2.1 Inleiding...........................................................................................................................12
2.2 Het begrip rechtssubjectiviteit........................................................................................12
2.3 Criteria voor rechtssubjectiviteit....................................................................................12
2.4 Staten..............................................................................................................................13
2.5 Internationale organisaties.............................................................................................13
2.6 De facto-regimes.............................................................................................................13
2.7 Bevrijdingsbewegingen...................................................................................................14
2.8 Internationale non-gouvernementele organisaties........................................................14
2.9 Multinationale ondernemingen......................................................................................14
2.10 Natuurlijke personen....................................................................................................14
2.11 Overige subjecten.........................................................................................................15
Hoofdstuk 3: Staten..................................................................................................................16
3.1 Inleiding...........................................................................................................................16
3.2 De soevereiniteit van de staat........................................................................................16
3.3 Elementen van de staat..................................................................................................17
3.4 Totstandkoming en wijziging..........................................................................................19
3.5 Opvolging........................................................................................................................21
Hoofdstuk 4: Internationale organisaties.................................................................................23
4.1 Inleiding...........................................................................................................................23
4.2 Overzicht.........................................................................................................................23
4.3 Totstandkoming..............................................................................................................26
4.4 Lidmaatschap..................................................................................................................26
4.5 Financiering.....................................................................................................................27
4.6 Bevoegdheden................................................................................................................27
4.7 Besluitvorming................................................................................................................28
4.8 Gebondenheid aan internationaal recht........................................................................28
4.9 Checks and balances.......................................................................................................28
2
,Hoofdstuk 5: Rechtsbronnen....................................................................................................30
5.1 Inleiding...........................................................................................................................30
5.2 Algemene schets.............................................................................................................30
5.3 Gewoonterecht...............................................................................................................30
5.4 Verdragen........................................................................................................................33
5.5 Besluiten van internationale organisaties......................................................................34
5.6 Algemene rechtsbeginselen............................................................................................35
5.7 Billijkheid.........................................................................................................................36
5.8 Eenzijdige handelingen...................................................................................................36
5.9 Rechterlijke uitspraken...................................................................................................37
5.10 ‘Soft law’........................................................................................................................37
5.12 Nationaal recht..............................................................................................................38
Hoofdstuk 6: Verdragenrecht...................................................................................................39
6.1 Inleiding...........................................................................................................................39
6.2 Vorm................................................................................................................................39
6.3 Structuur.........................................................................................................................39
6.4 Totstandkoming..............................................................................................................40
6.5 Geldigheid.......................................................................................................................41
6.6 Voorbehouden en interpretatieve verklaringen.............................................................41
6.7 Toepassing en uitlegging van verdragen.........................................................................42
6.8 Wijziging..........................................................................................................................44
6.9 Opschorting, opzegging en beëindiging..........................................................................44
Hoofdstuk 7: Aansprakelijkheid................................................................................................45
7.1 Inleiding...........................................................................................................................45
7.2 Aansprakelijkheid van staten..........................................................................................45
7.3 Aansprakelijkheid van internationale organisaties.........................................................49
7.4 Aansprakelijkheid van individuen...................................................................................50
Hoofdstuk 8: Afbakening van staatsgezag................................................................................52
8.1 Inleiding...........................................................................................................................52
8.2 Algemene beginselen......................................................................................................52
8.3 Rechtsmacht....................................................................................................................52
8.4 Immuniteit.......................................................................................................................54
8.5 Diplomatieke en consulaire betrekkingen......................................................................56
8.6 Afbakening van staatsgezag buiten nationaal grondgebied...........................................56
Hoofdstuk 9: Bescherming van individuen...............................................................................59
3
, 9.1 Inleiding...........................................................................................................................59
9.2 Kernbegrippen.................................................................................................................59
9.3 Ontwikkeling...................................................................................................................59
9.4 Organisatie......................................................................................................................59
9.5 Overzicht van rechten.....................................................................................................60
9.6 Reikwijdte........................................................................................................................62
9.7 Normadressaten..............................................................................................................62
9.8 Beperkingen....................................................................................................................62
9.9 Bescherming van vreemdelingen....................................................................................63
9.10 Rechten van vluchtelingen............................................................................................64
Hoofdstuk 10: Vrede en veiligheid............................................................................................65
10.1 Inleiding.........................................................................................................................65
10.2 Kernbegrippen...............................................................................................................65
10.3 Ontwikkeling en organisatie.........................................................................................65
10.4 Het verbod op het gebruik van geweld........................................................................65
10.5 Collectieve veiligheid....................................................................................................66
10.6 Eenzijdig gebruik van geweld........................................................................................68
10.7 Internationaal humanitair recht...................................................................................69
10.8 Terrorisme.....................................................................................................................71
10.9 Wapenbeheersing.........................................................................................................71
10.10 Cyberaanvallen............................................................................................................71
Hoofdstuk 11: Regulering van de economie en duurzame ontwikkeling.................................72
11.1 Inleiding.........................................................................................................................72
11.2 Ontwikkeling en organisatie.........................................................................................72
11.3 Financieel recht.............................................................................................................72
11.4 Handelsrecht.................................................................................................................74
11.5 Investeringsrecht..........................................................................................................77
11.6 Verdeling van welvaart.................................................................................................77
11.7 Bescherming van het milieu..........................................................................................78
Hoofdstuk 12: Geschillenbeslechting........................................................................................80
12.1 Inleiding.........................................................................................................................80
12.2 Eenzijdige maatregelen.................................................................................................80
12.3 Diplomatieke geschillenbeslechting.............................................................................80
12.4 Geschillenbeslechting binnen internationale organisaties...........................................81
12.5 Arbitrage.......................................................................................................................82
4
2020/2021
Rijksuniversiteit Groningen
Kern van het internationaal publiekrecht, Nollkaemper, Druk 8
,Inhoud
Hoofdstuk 1: Begrip en aard van het internationaal publiekrecht.............................................7
1.1 Inleiding.............................................................................................................................7
1.2 Geschiedenis.....................................................................................................................7
1.3 Omschrijving......................................................................................................................8
1.4 Organisatie........................................................................................................................9
1.5 Onderdelen.....................................................................................................................10
Hoofdstuk 2: Rechtssubjecten..................................................................................................12
2.1 Inleiding...........................................................................................................................12
2.2 Het begrip rechtssubjectiviteit........................................................................................12
2.3 Criteria voor rechtssubjectiviteit....................................................................................12
2.4 Staten..............................................................................................................................13
2.5 Internationale organisaties.............................................................................................13
2.6 De facto-regimes.............................................................................................................13
2.7 Bevrijdingsbewegingen...................................................................................................14
2.8 Internationale non-gouvernementele organisaties........................................................14
2.9 Multinationale ondernemingen......................................................................................14
2.10 Natuurlijke personen....................................................................................................14
2.11 Overige subjecten.........................................................................................................15
Hoofdstuk 3: Staten..................................................................................................................16
3.1 Inleiding...........................................................................................................................16
3.2 De soevereiniteit van de staat........................................................................................16
3.3 Elementen van de staat..................................................................................................17
3.4 Totstandkoming en wijziging..........................................................................................19
3.5 Opvolging........................................................................................................................21
Hoofdstuk 4: Internationale organisaties.................................................................................23
4.1 Inleiding...........................................................................................................................23
4.2 Overzicht.........................................................................................................................23
4.3 Totstandkoming..............................................................................................................26
4.4 Lidmaatschap..................................................................................................................26
4.5 Financiering.....................................................................................................................27
4.6 Bevoegdheden................................................................................................................27
4.7 Besluitvorming................................................................................................................28
4.8 Gebondenheid aan internationaal recht........................................................................28
4.9 Checks and balances.......................................................................................................28
2
,Hoofdstuk 5: Rechtsbronnen....................................................................................................30
5.1 Inleiding...........................................................................................................................30
5.2 Algemene schets.............................................................................................................30
5.3 Gewoonterecht...............................................................................................................30
5.4 Verdragen........................................................................................................................33
5.5 Besluiten van internationale organisaties......................................................................34
5.6 Algemene rechtsbeginselen............................................................................................35
5.7 Billijkheid.........................................................................................................................36
5.8 Eenzijdige handelingen...................................................................................................36
5.9 Rechterlijke uitspraken...................................................................................................37
5.10 ‘Soft law’........................................................................................................................37
5.12 Nationaal recht..............................................................................................................38
Hoofdstuk 6: Verdragenrecht...................................................................................................39
6.1 Inleiding...........................................................................................................................39
6.2 Vorm................................................................................................................................39
6.3 Structuur.........................................................................................................................39
6.4 Totstandkoming..............................................................................................................40
6.5 Geldigheid.......................................................................................................................41
6.6 Voorbehouden en interpretatieve verklaringen.............................................................41
6.7 Toepassing en uitlegging van verdragen.........................................................................42
6.8 Wijziging..........................................................................................................................44
6.9 Opschorting, opzegging en beëindiging..........................................................................44
Hoofdstuk 7: Aansprakelijkheid................................................................................................45
7.1 Inleiding...........................................................................................................................45
7.2 Aansprakelijkheid van staten..........................................................................................45
7.3 Aansprakelijkheid van internationale organisaties.........................................................49
7.4 Aansprakelijkheid van individuen...................................................................................50
Hoofdstuk 8: Afbakening van staatsgezag................................................................................52
8.1 Inleiding...........................................................................................................................52
8.2 Algemene beginselen......................................................................................................52
8.3 Rechtsmacht....................................................................................................................52
8.4 Immuniteit.......................................................................................................................54
8.5 Diplomatieke en consulaire betrekkingen......................................................................56
8.6 Afbakening van staatsgezag buiten nationaal grondgebied...........................................56
Hoofdstuk 9: Bescherming van individuen...............................................................................59
3
, 9.1 Inleiding...........................................................................................................................59
9.2 Kernbegrippen.................................................................................................................59
9.3 Ontwikkeling...................................................................................................................59
9.4 Organisatie......................................................................................................................59
9.5 Overzicht van rechten.....................................................................................................60
9.6 Reikwijdte........................................................................................................................62
9.7 Normadressaten..............................................................................................................62
9.8 Beperkingen....................................................................................................................62
9.9 Bescherming van vreemdelingen....................................................................................63
9.10 Rechten van vluchtelingen............................................................................................64
Hoofdstuk 10: Vrede en veiligheid............................................................................................65
10.1 Inleiding.........................................................................................................................65
10.2 Kernbegrippen...............................................................................................................65
10.3 Ontwikkeling en organisatie.........................................................................................65
10.4 Het verbod op het gebruik van geweld........................................................................65
10.5 Collectieve veiligheid....................................................................................................66
10.6 Eenzijdig gebruik van geweld........................................................................................68
10.7 Internationaal humanitair recht...................................................................................69
10.8 Terrorisme.....................................................................................................................71
10.9 Wapenbeheersing.........................................................................................................71
10.10 Cyberaanvallen............................................................................................................71
Hoofdstuk 11: Regulering van de economie en duurzame ontwikkeling.................................72
11.1 Inleiding.........................................................................................................................72
11.2 Ontwikkeling en organisatie.........................................................................................72
11.3 Financieel recht.............................................................................................................72
11.4 Handelsrecht.................................................................................................................74
11.5 Investeringsrecht..........................................................................................................77
11.6 Verdeling van welvaart.................................................................................................77
11.7 Bescherming van het milieu..........................................................................................78
Hoofdstuk 12: Geschillenbeslechting........................................................................................80
12.1 Inleiding.........................................................................................................................80
12.2 Eenzijdige maatregelen.................................................................................................80
12.3 Diplomatieke geschillenbeslechting.............................................................................80
12.4 Geschillenbeslechting binnen internationale organisaties...........................................81
12.5 Arbitrage.......................................................................................................................82
4