H2 hulpstructuren CZS
Lees eerst H1 inleiding eens door!
1. Meningen
1.1 Algemeen
Endomenix / leptomenix: aan
binnenkant dicht tegen de organen
-> opgesplitst in pia mater +
arachnoidea
Ectomenix: thv CZS opgesplitst in dura
mater + periost
Onderaan: stukje hersenen
Thv schedel hebben we eerst het periost, dat thv hersenen hard vergroeit is met dura mater
Arachnoidea = laag die holtes vertoont waar stervormige uitlopers zijn
Pia mater plakt aan hersenen en ruggenmergweefsel
• Filum terminale
= restweefsel, geen zenuwweefsel meer
• Periost en dura mater ontstaan uit ectomeninx
o Thv hersenen gaan deze dicht tegen elkaar liggen
o Thv ruggenmerg is hiertussen een ruimte = epidurale ruimte
• Naamgeving tumor, bloedklonter… ifv ligging
o Massa tss dura mater en periost = extraduraal
▪ Effect niet zo heel erg
o Massa binnen dura mater, niet in ruggenmerg = intraduraal, extramedulair
o Massa in ruggenmerg = intramedullair
▪ Effect het ergste
, 1.2 dura mater
• dura mater encephali = dura mater thv hersenen
o sterk vergroeid met schedelbeenderen
o venen liggen al seen sinus durea matris in de dura
▪ arteries liggen buiten de dura mater in de arachnoidea
o vormt tussenschotten
▪ falx cerebri (4)
= tussenschot van dura mater, die tss 2 hersenhemisferen ligt
▪ tentorium cerebelli membranaceum (5)
= tussenschot tss kleine en grote hersenen, staat loodrecht op falx cerebri
▪ diaphragma sellae trucicae
= gaatje in dura mater om connectie met hypofyse mogelijk te maken
• dura mater spinalis = dura mater thv ruggenmerg
o lamina externa: periost
o cavum epiduralis
▪ plexus vertebralis internus
o lamina interna: dura mater
o volgorde
▪ schedelbeenderen -> periost -> cavum epiduralis -> dura mater
• filum durae matris spinalis
toepassing: epidurale anesthesie
= lokaal anestheticum injecteren in epidurale ruimte -> de spinale zenuwen verdoven
• typisch naar het einde toe (sacraal-caudaal)
o hoeveelheid bepaald reikwijdte anesthesie + of het dier al dan niet blijft rechtstaan
▪ hoe meer je injecteert, hoe verder naar cran je anestheticum opschuift
▪ vb: koe met keizersnede: je wil zenuwen die naar baarmoeder gaan stilleggen,
maar je wil de benen niet stilleggen
o geen ruggenmerg meer
-> dura mater en arachnoidea met elkaar versmolten
-> eenvoudig in cavum epiduralis prikkel
• je voelt een krak als je door het periost en ligemanten tss de wervels priks
, 1.3 arachnoidea
• arachnoidea encephali
o cisterna magna (cisterna cerebellomedullaris)
▪ subarachnoidea
▪ apertura lateralis ventriculi IV
-> men kan in deze ruimte cerebrospinaal vocht bemonsteren
• in de ventrikel krijg je 2 buisjes naar subarachnoidale ruimte
o in ventrikelsysteem hersenen wordt cerebrospinaal vocht gemaakt
-> overloop gebeurt door openingen naar subarachnoidale ruimte
▪ ventrikelsysteem + centraal kanaal bevatten cerebrospinaal vocht, maar dus
ook de holte van de subarachnoidale ruimte door de lekkage vanuit ventrikels
toepassing: staalname cerebrospinaal vocht
• prikken in subarachnoidale ruimte, in de cisterna magna
• hoofd moet gebogen worden -> prikken tss atlas en schedel aan dorsale zijde
Toepassing: myelografie
= in beeld brengen van ruggenmerg door id subarachnoidale ruimte een contrastvloeistof te injecteren
• Laat toe compressie en expansie van ruggenmerg te detecteren
• Injectie van een contrastvloeistof in subarachnoidale ruimte
o Gemakkelijker thv cisterna magna dan thv lumbaalstreek
(groter risico om epiduraal te injecteren)
o Traag injecteren!
▪ kans op compressie van subarachnoidale ruimte
▪ contractvloeistof kan aanleiding geven tot toxische reactie
o je weet dat je in subarachnoidale ruimte zit als er cerebrospinaal vocht druppels uit je
naald komen
• nadeel
o technisch moeilijk
o toxiciteit
o bepaalde intraparenchymale aandoeningen kunnen niet aangetoond worden
▪ vb: infarct
• extraduraal – intraduraal
o intramedullair – extramedullair
, 1.4 pia mater
• BV-rijk
o Plexus choroideus
• Geassocieerd met lamina limitans gliae superficialis
• Tussen nervi spinalis ligt lig denticulatum
= verbinding met dura mater
2. ventrikelsysteem
2.1 cerebrospinaal vocht
• canalis centralis
o heel dun en klein
o verbinding met 4e ventrikel
• IV ventrikel
o Heeft laterale uitstulpingen die open zijn aan het uiteinde
• recessus lateralis
o lekken cerebrospinal vocht
• aquaductus mesencephali
o dun kanaal dat zich bevindt thv mesencephalon + verbinding met 3e ventrikel
• III ventrikel – foramen interventriculare – I en II ventrikel
• Waterhoofd
o Overproductie cerebrospinal vocht
o Verstopte afvoer: 2 recessus lateralis die geen opening hebben
-> opzwelling ventrikels
• Gevormd door
o Plexus choroideus (in elke ventrikel)
▪ 4e ventrikel levert grootste bijdrage
o BV in pia mater en arachnoidea
• Circulatie
o Via het ventrikelsysteem finaal via laterale recessus naar subarachnoidale ruimte
o Klein deel naar het canalis centralis (ependymkanaal)
3. Circulatiesysteem
3.1 Arterieel
• Hersenen
o Circulus arteriosus cerebri = cirkel van Willis
▪ Ontstaan uit
• A. basilaris
• A. carotis interna
o Voert bloed aan naar cirkel
▪ Vormt
• Aa. cerebri rostrales (10)
• Aa. cerebri media (9)
• Aa. cerebri caudales (7)
• Aa. cerebellaris rostrales (6)
• Aa. cerebellaris caudales
o Fe, Ru: rete mirabilie op verloop van a. maxillaris
= arterie die een heel netwerk vormt ergens aan de schedelbasis
• Hersenbloeding = scheur in BV -> bloeding
• Beroerte / herseninfarct = bloedprop / trombus die BV verstopt
Lees eerst H1 inleiding eens door!
1. Meningen
1.1 Algemeen
Endomenix / leptomenix: aan
binnenkant dicht tegen de organen
-> opgesplitst in pia mater +
arachnoidea
Ectomenix: thv CZS opgesplitst in dura
mater + periost
Onderaan: stukje hersenen
Thv schedel hebben we eerst het periost, dat thv hersenen hard vergroeit is met dura mater
Arachnoidea = laag die holtes vertoont waar stervormige uitlopers zijn
Pia mater plakt aan hersenen en ruggenmergweefsel
• Filum terminale
= restweefsel, geen zenuwweefsel meer
• Periost en dura mater ontstaan uit ectomeninx
o Thv hersenen gaan deze dicht tegen elkaar liggen
o Thv ruggenmerg is hiertussen een ruimte = epidurale ruimte
• Naamgeving tumor, bloedklonter… ifv ligging
o Massa tss dura mater en periost = extraduraal
▪ Effect niet zo heel erg
o Massa binnen dura mater, niet in ruggenmerg = intraduraal, extramedulair
o Massa in ruggenmerg = intramedullair
▪ Effect het ergste
, 1.2 dura mater
• dura mater encephali = dura mater thv hersenen
o sterk vergroeid met schedelbeenderen
o venen liggen al seen sinus durea matris in de dura
▪ arteries liggen buiten de dura mater in de arachnoidea
o vormt tussenschotten
▪ falx cerebri (4)
= tussenschot van dura mater, die tss 2 hersenhemisferen ligt
▪ tentorium cerebelli membranaceum (5)
= tussenschot tss kleine en grote hersenen, staat loodrecht op falx cerebri
▪ diaphragma sellae trucicae
= gaatje in dura mater om connectie met hypofyse mogelijk te maken
• dura mater spinalis = dura mater thv ruggenmerg
o lamina externa: periost
o cavum epiduralis
▪ plexus vertebralis internus
o lamina interna: dura mater
o volgorde
▪ schedelbeenderen -> periost -> cavum epiduralis -> dura mater
• filum durae matris spinalis
toepassing: epidurale anesthesie
= lokaal anestheticum injecteren in epidurale ruimte -> de spinale zenuwen verdoven
• typisch naar het einde toe (sacraal-caudaal)
o hoeveelheid bepaald reikwijdte anesthesie + of het dier al dan niet blijft rechtstaan
▪ hoe meer je injecteert, hoe verder naar cran je anestheticum opschuift
▪ vb: koe met keizersnede: je wil zenuwen die naar baarmoeder gaan stilleggen,
maar je wil de benen niet stilleggen
o geen ruggenmerg meer
-> dura mater en arachnoidea met elkaar versmolten
-> eenvoudig in cavum epiduralis prikkel
• je voelt een krak als je door het periost en ligemanten tss de wervels priks
, 1.3 arachnoidea
• arachnoidea encephali
o cisterna magna (cisterna cerebellomedullaris)
▪ subarachnoidea
▪ apertura lateralis ventriculi IV
-> men kan in deze ruimte cerebrospinaal vocht bemonsteren
• in de ventrikel krijg je 2 buisjes naar subarachnoidale ruimte
o in ventrikelsysteem hersenen wordt cerebrospinaal vocht gemaakt
-> overloop gebeurt door openingen naar subarachnoidale ruimte
▪ ventrikelsysteem + centraal kanaal bevatten cerebrospinaal vocht, maar dus
ook de holte van de subarachnoidale ruimte door de lekkage vanuit ventrikels
toepassing: staalname cerebrospinaal vocht
• prikken in subarachnoidale ruimte, in de cisterna magna
• hoofd moet gebogen worden -> prikken tss atlas en schedel aan dorsale zijde
Toepassing: myelografie
= in beeld brengen van ruggenmerg door id subarachnoidale ruimte een contrastvloeistof te injecteren
• Laat toe compressie en expansie van ruggenmerg te detecteren
• Injectie van een contrastvloeistof in subarachnoidale ruimte
o Gemakkelijker thv cisterna magna dan thv lumbaalstreek
(groter risico om epiduraal te injecteren)
o Traag injecteren!
▪ kans op compressie van subarachnoidale ruimte
▪ contractvloeistof kan aanleiding geven tot toxische reactie
o je weet dat je in subarachnoidale ruimte zit als er cerebrospinaal vocht druppels uit je
naald komen
• nadeel
o technisch moeilijk
o toxiciteit
o bepaalde intraparenchymale aandoeningen kunnen niet aangetoond worden
▪ vb: infarct
• extraduraal – intraduraal
o intramedullair – extramedullair
, 1.4 pia mater
• BV-rijk
o Plexus choroideus
• Geassocieerd met lamina limitans gliae superficialis
• Tussen nervi spinalis ligt lig denticulatum
= verbinding met dura mater
2. ventrikelsysteem
2.1 cerebrospinaal vocht
• canalis centralis
o heel dun en klein
o verbinding met 4e ventrikel
• IV ventrikel
o Heeft laterale uitstulpingen die open zijn aan het uiteinde
• recessus lateralis
o lekken cerebrospinal vocht
• aquaductus mesencephali
o dun kanaal dat zich bevindt thv mesencephalon + verbinding met 3e ventrikel
• III ventrikel – foramen interventriculare – I en II ventrikel
• Waterhoofd
o Overproductie cerebrospinal vocht
o Verstopte afvoer: 2 recessus lateralis die geen opening hebben
-> opzwelling ventrikels
• Gevormd door
o Plexus choroideus (in elke ventrikel)
▪ 4e ventrikel levert grootste bijdrage
o BV in pia mater en arachnoidea
• Circulatie
o Via het ventrikelsysteem finaal via laterale recessus naar subarachnoidale ruimte
o Klein deel naar het canalis centralis (ependymkanaal)
3. Circulatiesysteem
3.1 Arterieel
• Hersenen
o Circulus arteriosus cerebri = cirkel van Willis
▪ Ontstaan uit
• A. basilaris
• A. carotis interna
o Voert bloed aan naar cirkel
▪ Vormt
• Aa. cerebri rostrales (10)
• Aa. cerebri media (9)
• Aa. cerebri caudales (7)
• Aa. cerebellaris rostrales (6)
• Aa. cerebellaris caudales
o Fe, Ru: rete mirabilie op verloop van a. maxillaris
= arterie die een heel netwerk vormt ergens aan de schedelbasis
• Hersenbloeding = scheur in BV -> bloeding
• Beroerte / herseninfarct = bloedprop / trombus die BV verstopt
