medisch
pijn op de borst
de student herkent de bouw en functie van het getroffen orgaansysteem bij pijn op de borst
Het hart is de pomp die het bloed door het lichaam rondpompt. Bij elke hartslag pompt het hart een
kleine hoeveelheid bloed door de longen en het lichaam. Het bloed brengt zuurstof, bouwstoffen en
energie naar onze organen. Per minuut wordt er totaal ongeveer 4 tot 5 liter bloed rondgepompt. In
rust klopt het hart bij een kind gemiddeld 100 tot 140 keer per minuut, bij een volwassene rond de
60 tot 70 keer per minuut.
Bij angina pectoris heb je pijn op de borst. In eerste instantie
ontstaat deze pijn bij inspanning of hevige emoties. Het hart krijgt
op dat moment te weinig zuurstof.
Mensen vinden het moeilijk om te omschrijven wat ze voelen bij
een aanval van angina pectoris: een pijnlijk, onprettig gevoel op
de borst. Een aanval van angina pectoris verdwijnt meestal weer
na enkele minuten rust.
Als de klachten ook in rust langer dan 5 minuten duren, kan er
sprake zijn van een hartinfarct.
De oorzaak van pijn op de borst is meestal een vernauwing van de
kransslagaders op het hart door slagaderverkalking. Wanneer
deze bloedvaten nauwer zijn, stroomt er minder bloed doorheen.
Dit vergroot de kans op een zuurstoftekort.
Een bijzondere vorm van angina pectoris is Prinzmetal angina
pectoris (vaatspasmen of coronair spasmen). Hierbij zijn de
kransslagaders niet vernauwd.
Pijn op de borst hoeft geen angina pectoris te zijn. Het kan ook
andere oorzaken hebben, bijvoorbeeld:
➔ een hartklepaandoening: er stroomt bloed terug naar de andere hartruimten en het hart kan
minder goed druk opbouwen om bloed rond te pompen
➔ (ernstige) hartritmestoornissen: de hoeveelheid bloed die wordt rondgepompt, wisselt bij
een onregelmatige of snelle hartslag
➔ een oorzaak in de longen, spieren, maag of slokdarm
de student herkent verschillende aandoeningen die ten grondslag kunnen liggen aan pijn op de borst
Pijn op de borst berust vaak op aandoeningen van het skelet en/of de spieren. In de literatuur
worden verscheidene benamingen gebruikt: contusie (na een trauma), myalgie, neuralgie,
intercostaal syndroom, syndroom van Tietze. Soms is een contusie van een rib een duidelijke oorzaak
van de pijnklachten.
Als de pijn van de borst van het hart komt dan zijn de volgende kenmerken vaak aanwezig:
➔ de pijn is drukkend van aard
➔ is midden op de borst gelokaliseerd
➔ straalt uit naar armen en/of kaken.
➔ ontstaat bij inspanning
, ➔ verdwijnt in rust na 5 tot 10 minuten.
➔ verminderd na een pil of spray (nitroglycerine) onder de tong
Om de waarschijnlijkheid van een hart-oorzaak in te schatten is, naast het klachtenpatroon, het risico
op hart- en vaatziekten van belang. Patiënten met verhoogde bloeddruk, verhoogd cholesterol,
diabetes, roken en familieleden met hart- en vaatziekten, worden eerder verdacht van een
hart-oorzaak voor de pijn.
Voor vrouwen geldt dat de bovenstaande kenmerken soms niet aanwezig zijn. De cardiologen van
CCN zijn speciaal opgeleid om rekening te houden met een andere presentatie van de klachten door
vrouwen. Een specifieke risico-inventarisatie vindt bij vrouwen plaats. Zo hebben vrouwen die een
verhoogde bloeddruk of diabetes hadden tijdens een zwangerschap en/of postmenopauzaal zijn een
verhoogde kans op pijn op de borst van het hart.
De mogelijke oorzaken
Pijn op de borst kan hartgerelateerd zijn:
➔ angina pectoris. Dan is de pijn drukkend van aard, midden op de borst gelokaliseerd, straalt
uit naar armen en/of kaken, ontstaat bij inspanning, verdwijnt in rust na 5 tot 10 minuten,
verminderd na een pil of spray (nitroglycerine) onder de tong.
➔ een scheuring van de aorta (dissectie) veroorzaakt acute (scheurende) pijn op de borst met
vaak uitstraling naar de rug.
➔ ontsteking of irritatie van het hartzakje (pericarditis); hierbij is de pijn vaak
houdingsafhankelijk (neemt toe bij vooroverbuigen) en gaat soms gepaard met koorts en
nachtzweten; de pijn wordt minder door pijnstillers (paracetamol).
Pijn op de borst kan ook vele andere oorzaken hebben:
➔ stress; pijn treedt op bij emotie/stress.
➔ spierpijn (myalgie); deze pijn is op te wekken door beweging, houding en lokale druk.
➔ kraakbeen irritatie(chondropathie of syndroom van Tietze); de pijn is op te wekken door
beweging, houding en lokale druk en wordt minder door pijnstillers (paracetamol).
➔ maagklachten: pijn vaak maximaal in vlak onder het borstbeen (“maagkuiltje”), verergert bij
druk, gerelateerd aan eten en drinken.
➔ longontsteking (pneumonie); hierbij gaat de pijn samen met benauwdheid, kortademigheid
of dyspnoe, toename van de pijn bij inademing, gepaard gaand met koorts en nachtzweten.
➔ ontsteking of irritatie van de longvliezen (pleuritis); hierbij gaat de pijn samen met
benauwdheid, kortademigheid of dyspnoe, toename van de pijn bij inademing, gepaard
gaand met koorts en nachtzweten. Pijn wordt minder door pijnstillers (paracetamol).
➔ klaplong (pneumothorax); acuut optredende pijn op de borst met benauwdheid,
kortademigheid of dyspnoe.
➔ longembolie: acuut optredende pijn op de borst gepaard gaand met benauwdheid,
kortademigheid of dyspnoe.
De medische naam voor een hartinfarct dat meteen behandeld moet worden is een STEMI, de
beginletters van een ST-Elevatie Myocard Infarct.
,Heeft iemand de symptomen van een hartinfarct maar zonder
verhoging van het ST-segment, dan heet dat een non-STEMI. Bij
een non-STEMI is de bloedtoevoer naar de hartspier eveneens
verminderd, maar zonder dat dat zichtbaar is als een verhoging van
het ST-segment op het ECG.
verschil
Bij patiënten met een hartinfarct wordt op basis van het ecg
onderscheid gemaakt tussen een hartinfarct mét ST- elevatie
(STEMI) en een infarct zonder ST-elevatie (non- STEMI). Patiënten
met een STEMI krijgen een andere behandeling dan degenen met
een non-STEMI.
de student herkent klachten en symptomen bij aandoeningen die
ten grondslag kunnen liggen aan pijn op de borst
de student herkent onderzoeken, behandelingen en de prognose
met betrekking tot aandoeningen die ten grondslag kunnen liggen
aan pijn op de borst.
Om welke ziekte gaat het?
hartinfarct (pijn op de borst)
Een hartinfarct is het afsterven van een deel van de hartspier. Dit komt doordat een kransslagader
helemaal verstopt raakt waardoor een deel van de hartspier geen bloed en zuurstof meer krijgt.
Symptomatologie
Soms zijn er ook minder duidelijke klachten. Deze vage klachten doen niet meteen aan
hartproblemen denken. Want ze kunnen andere oorzaken hebben. Of u heeft al een
andere ziekte en denkt dat de pijn daarmee te maken heeft.
Iedereen kan deze klachten hebben. Maar ze komen vaker voor bij vrouwen dan mannen.
Dit komt omdat veel van deze klachten lijken op die van de overgang.
De verschijnselen bij een hartinfarct kunnen erg verschillen:
★ een hevige, zware en drukkende pijn midden op de borst die niet over gaat;
★ een uitstralende pijn naar kaken en armen, vooral naar de linkerarm;
★ pijn in de schouders of tussen de schouderbladen;
★ wit wegtrekken;
★ hevig transpireren;
★ misselijkheid en braken;
★ onrust en (doods)angst;
★ kortademigheid en/of bewustzijnsverlies.
★ benauwdheid
★ snel ademhalen
★ pijn in de nek
Een hartinfarct kan ook optreden zonder dat u klachten hebt. Dat noemen we een stil infarct.
Etiologie
, Normaal krijgt het hart zuurstof en voedingsstoffen via de kransslagaders, die als een soort krans om
het hart liggen. Als deze vernauwd raken, krijgt het hart te weinig zuurstof. Die vernauwingen zijn het
gevolg van slagaderverkalking. Dit is een proces waarbij vet en lichaamscellen zich ophopen in de
bloedvaten. Hierdoor vormen zich ‘plaques’, een soort ‘aanslag'. Deze plaques maken de vaatwand
minder sterk en scheurtjes en wondjes kunnen ontstaan in de binnenbekleding van de
vaatwand.
Een hartinfarct ontstaat door slagaderverkalking ( atherosclerose): de binnenkant van
de bloedvaten raakt beschadigd door bijvoorbeeld een hoge bloeddruk, een hoge
bloeddruk of roken bij diabetes. Langzaam ontstaat een opeenhoping (plaque) van
bloedstolseltjes, vetten, kalk en andere stoffen. Ontstaat in de plaque een
beschadiging, dan klonteren de bloedplaatjes samen en kan het bloedvat helemaal
afgesloten raken.
Slagaderverkalking hoeft niet ernstig te zijn. Er ontstaat pas een gevaarlijke situatie als
de beschermlaag van zo’n plaque plotseling openscheurt. De wond die ontstaat wordt,
net zoals bij elke wond, zo snel mogelijk gedicht. Hierbij ontstaat een bloedprop. Deze
bloedprop kan de kransslagader plotseling [bijna] volledig afsluiten. Als dit de
bloedtoevoer in een kransslagader helemaal afsluit, zal dit een hartinfarct
veroorzaken. De bloedprop kan ook losschieten en verderop in het bloedvat een afsluiting
veroorzaken. Het gebied achter de afsluiting krijgt dan niet genoeg zuurstof. Hierdoor loopt het hart
mogelijk schade op.
Pathologie en pathofysiologie
Bij een hartinfarct, myocardinfarct of hartaanval krijgt een deel van de hartspier geen bloed en
zuurstof meer, door een plotselinge afsluiting van een kransslagader. Kransslagaders zijn de
bloedvaten van het hart. Deze aders liggen als een krans om het hart en zorgen dat de hartspier
zuurstof krijgt.Door de plotselinge afsluiting van deze ader, sterft een deel van het hart langzaam af
en ontstaat er een litteken.
Vaak lijkt een hartinfarct plotseling te ontstaan. In werkelijkheid gaat hier een lang proces aan vooraf.
Een acute afsluiting van de kransslagader ontstaat meestal op een plek waar de vaatwand al is
beschadigd door atherosclerose (slagaderverkalking]. Doordat er geen zuurstof meer bij het hart kan
komen, ontstaat een hartinfarct. Hoe ernstig het hartinfarct is, hangt af van de plaats en de
hoeveelheid van het aangetaste hartweefsel. Ieder hartinfarct en de gevolgen ervan zijn daardoor
verschillend.
Diagnostiek
het onderzoek naar een hartinfarct kan bestaan uit;
★ hartfilmpje (ECG) onderzoek naar de elektrische prikkelgeleiding van het hart
★ bloedonderzoek na hartinfarct en andere hartklachten
★ echocardiografie geeft informatie over de werking van de kleppen en pompfunctie van het
hart
pijn op de borst
de student herkent de bouw en functie van het getroffen orgaansysteem bij pijn op de borst
Het hart is de pomp die het bloed door het lichaam rondpompt. Bij elke hartslag pompt het hart een
kleine hoeveelheid bloed door de longen en het lichaam. Het bloed brengt zuurstof, bouwstoffen en
energie naar onze organen. Per minuut wordt er totaal ongeveer 4 tot 5 liter bloed rondgepompt. In
rust klopt het hart bij een kind gemiddeld 100 tot 140 keer per minuut, bij een volwassene rond de
60 tot 70 keer per minuut.
Bij angina pectoris heb je pijn op de borst. In eerste instantie
ontstaat deze pijn bij inspanning of hevige emoties. Het hart krijgt
op dat moment te weinig zuurstof.
Mensen vinden het moeilijk om te omschrijven wat ze voelen bij
een aanval van angina pectoris: een pijnlijk, onprettig gevoel op
de borst. Een aanval van angina pectoris verdwijnt meestal weer
na enkele minuten rust.
Als de klachten ook in rust langer dan 5 minuten duren, kan er
sprake zijn van een hartinfarct.
De oorzaak van pijn op de borst is meestal een vernauwing van de
kransslagaders op het hart door slagaderverkalking. Wanneer
deze bloedvaten nauwer zijn, stroomt er minder bloed doorheen.
Dit vergroot de kans op een zuurstoftekort.
Een bijzondere vorm van angina pectoris is Prinzmetal angina
pectoris (vaatspasmen of coronair spasmen). Hierbij zijn de
kransslagaders niet vernauwd.
Pijn op de borst hoeft geen angina pectoris te zijn. Het kan ook
andere oorzaken hebben, bijvoorbeeld:
➔ een hartklepaandoening: er stroomt bloed terug naar de andere hartruimten en het hart kan
minder goed druk opbouwen om bloed rond te pompen
➔ (ernstige) hartritmestoornissen: de hoeveelheid bloed die wordt rondgepompt, wisselt bij
een onregelmatige of snelle hartslag
➔ een oorzaak in de longen, spieren, maag of slokdarm
de student herkent verschillende aandoeningen die ten grondslag kunnen liggen aan pijn op de borst
Pijn op de borst berust vaak op aandoeningen van het skelet en/of de spieren. In de literatuur
worden verscheidene benamingen gebruikt: contusie (na een trauma), myalgie, neuralgie,
intercostaal syndroom, syndroom van Tietze. Soms is een contusie van een rib een duidelijke oorzaak
van de pijnklachten.
Als de pijn van de borst van het hart komt dan zijn de volgende kenmerken vaak aanwezig:
➔ de pijn is drukkend van aard
➔ is midden op de borst gelokaliseerd
➔ straalt uit naar armen en/of kaken.
➔ ontstaat bij inspanning
, ➔ verdwijnt in rust na 5 tot 10 minuten.
➔ verminderd na een pil of spray (nitroglycerine) onder de tong
Om de waarschijnlijkheid van een hart-oorzaak in te schatten is, naast het klachtenpatroon, het risico
op hart- en vaatziekten van belang. Patiënten met verhoogde bloeddruk, verhoogd cholesterol,
diabetes, roken en familieleden met hart- en vaatziekten, worden eerder verdacht van een
hart-oorzaak voor de pijn.
Voor vrouwen geldt dat de bovenstaande kenmerken soms niet aanwezig zijn. De cardiologen van
CCN zijn speciaal opgeleid om rekening te houden met een andere presentatie van de klachten door
vrouwen. Een specifieke risico-inventarisatie vindt bij vrouwen plaats. Zo hebben vrouwen die een
verhoogde bloeddruk of diabetes hadden tijdens een zwangerschap en/of postmenopauzaal zijn een
verhoogde kans op pijn op de borst van het hart.
De mogelijke oorzaken
Pijn op de borst kan hartgerelateerd zijn:
➔ angina pectoris. Dan is de pijn drukkend van aard, midden op de borst gelokaliseerd, straalt
uit naar armen en/of kaken, ontstaat bij inspanning, verdwijnt in rust na 5 tot 10 minuten,
verminderd na een pil of spray (nitroglycerine) onder de tong.
➔ een scheuring van de aorta (dissectie) veroorzaakt acute (scheurende) pijn op de borst met
vaak uitstraling naar de rug.
➔ ontsteking of irritatie van het hartzakje (pericarditis); hierbij is de pijn vaak
houdingsafhankelijk (neemt toe bij vooroverbuigen) en gaat soms gepaard met koorts en
nachtzweten; de pijn wordt minder door pijnstillers (paracetamol).
Pijn op de borst kan ook vele andere oorzaken hebben:
➔ stress; pijn treedt op bij emotie/stress.
➔ spierpijn (myalgie); deze pijn is op te wekken door beweging, houding en lokale druk.
➔ kraakbeen irritatie(chondropathie of syndroom van Tietze); de pijn is op te wekken door
beweging, houding en lokale druk en wordt minder door pijnstillers (paracetamol).
➔ maagklachten: pijn vaak maximaal in vlak onder het borstbeen (“maagkuiltje”), verergert bij
druk, gerelateerd aan eten en drinken.
➔ longontsteking (pneumonie); hierbij gaat de pijn samen met benauwdheid, kortademigheid
of dyspnoe, toename van de pijn bij inademing, gepaard gaand met koorts en nachtzweten.
➔ ontsteking of irritatie van de longvliezen (pleuritis); hierbij gaat de pijn samen met
benauwdheid, kortademigheid of dyspnoe, toename van de pijn bij inademing, gepaard
gaand met koorts en nachtzweten. Pijn wordt minder door pijnstillers (paracetamol).
➔ klaplong (pneumothorax); acuut optredende pijn op de borst met benauwdheid,
kortademigheid of dyspnoe.
➔ longembolie: acuut optredende pijn op de borst gepaard gaand met benauwdheid,
kortademigheid of dyspnoe.
De medische naam voor een hartinfarct dat meteen behandeld moet worden is een STEMI, de
beginletters van een ST-Elevatie Myocard Infarct.
,Heeft iemand de symptomen van een hartinfarct maar zonder
verhoging van het ST-segment, dan heet dat een non-STEMI. Bij
een non-STEMI is de bloedtoevoer naar de hartspier eveneens
verminderd, maar zonder dat dat zichtbaar is als een verhoging van
het ST-segment op het ECG.
verschil
Bij patiënten met een hartinfarct wordt op basis van het ecg
onderscheid gemaakt tussen een hartinfarct mét ST- elevatie
(STEMI) en een infarct zonder ST-elevatie (non- STEMI). Patiënten
met een STEMI krijgen een andere behandeling dan degenen met
een non-STEMI.
de student herkent klachten en symptomen bij aandoeningen die
ten grondslag kunnen liggen aan pijn op de borst
de student herkent onderzoeken, behandelingen en de prognose
met betrekking tot aandoeningen die ten grondslag kunnen liggen
aan pijn op de borst.
Om welke ziekte gaat het?
hartinfarct (pijn op de borst)
Een hartinfarct is het afsterven van een deel van de hartspier. Dit komt doordat een kransslagader
helemaal verstopt raakt waardoor een deel van de hartspier geen bloed en zuurstof meer krijgt.
Symptomatologie
Soms zijn er ook minder duidelijke klachten. Deze vage klachten doen niet meteen aan
hartproblemen denken. Want ze kunnen andere oorzaken hebben. Of u heeft al een
andere ziekte en denkt dat de pijn daarmee te maken heeft.
Iedereen kan deze klachten hebben. Maar ze komen vaker voor bij vrouwen dan mannen.
Dit komt omdat veel van deze klachten lijken op die van de overgang.
De verschijnselen bij een hartinfarct kunnen erg verschillen:
★ een hevige, zware en drukkende pijn midden op de borst die niet over gaat;
★ een uitstralende pijn naar kaken en armen, vooral naar de linkerarm;
★ pijn in de schouders of tussen de schouderbladen;
★ wit wegtrekken;
★ hevig transpireren;
★ misselijkheid en braken;
★ onrust en (doods)angst;
★ kortademigheid en/of bewustzijnsverlies.
★ benauwdheid
★ snel ademhalen
★ pijn in de nek
Een hartinfarct kan ook optreden zonder dat u klachten hebt. Dat noemen we een stil infarct.
Etiologie
, Normaal krijgt het hart zuurstof en voedingsstoffen via de kransslagaders, die als een soort krans om
het hart liggen. Als deze vernauwd raken, krijgt het hart te weinig zuurstof. Die vernauwingen zijn het
gevolg van slagaderverkalking. Dit is een proces waarbij vet en lichaamscellen zich ophopen in de
bloedvaten. Hierdoor vormen zich ‘plaques’, een soort ‘aanslag'. Deze plaques maken de vaatwand
minder sterk en scheurtjes en wondjes kunnen ontstaan in de binnenbekleding van de
vaatwand.
Een hartinfarct ontstaat door slagaderverkalking ( atherosclerose): de binnenkant van
de bloedvaten raakt beschadigd door bijvoorbeeld een hoge bloeddruk, een hoge
bloeddruk of roken bij diabetes. Langzaam ontstaat een opeenhoping (plaque) van
bloedstolseltjes, vetten, kalk en andere stoffen. Ontstaat in de plaque een
beschadiging, dan klonteren de bloedplaatjes samen en kan het bloedvat helemaal
afgesloten raken.
Slagaderverkalking hoeft niet ernstig te zijn. Er ontstaat pas een gevaarlijke situatie als
de beschermlaag van zo’n plaque plotseling openscheurt. De wond die ontstaat wordt,
net zoals bij elke wond, zo snel mogelijk gedicht. Hierbij ontstaat een bloedprop. Deze
bloedprop kan de kransslagader plotseling [bijna] volledig afsluiten. Als dit de
bloedtoevoer in een kransslagader helemaal afsluit, zal dit een hartinfarct
veroorzaken. De bloedprop kan ook losschieten en verderop in het bloedvat een afsluiting
veroorzaken. Het gebied achter de afsluiting krijgt dan niet genoeg zuurstof. Hierdoor loopt het hart
mogelijk schade op.
Pathologie en pathofysiologie
Bij een hartinfarct, myocardinfarct of hartaanval krijgt een deel van de hartspier geen bloed en
zuurstof meer, door een plotselinge afsluiting van een kransslagader. Kransslagaders zijn de
bloedvaten van het hart. Deze aders liggen als een krans om het hart en zorgen dat de hartspier
zuurstof krijgt.Door de plotselinge afsluiting van deze ader, sterft een deel van het hart langzaam af
en ontstaat er een litteken.
Vaak lijkt een hartinfarct plotseling te ontstaan. In werkelijkheid gaat hier een lang proces aan vooraf.
Een acute afsluiting van de kransslagader ontstaat meestal op een plek waar de vaatwand al is
beschadigd door atherosclerose (slagaderverkalking]. Doordat er geen zuurstof meer bij het hart kan
komen, ontstaat een hartinfarct. Hoe ernstig het hartinfarct is, hangt af van de plaats en de
hoeveelheid van het aangetaste hartweefsel. Ieder hartinfarct en de gevolgen ervan zijn daardoor
verschillend.
Diagnostiek
het onderzoek naar een hartinfarct kan bestaan uit;
★ hartfilmpje (ECG) onderzoek naar de elektrische prikkelgeleiding van het hart
★ bloedonderzoek na hartinfarct en andere hartklachten
★ echocardiografie geeft informatie over de werking van de kleppen en pompfunctie van het
hart
