Samenvatting Ontwikkelingspsychologie tentamen pabo jaar 1

Wat is ontwikkelingspsychologie
Definitie ontwikkelingspsychologie
Ontwikkeling wordt opgevat als een reeks progressieve veranderingen die tot hogere
niveaus van differentiatie en functioneren leiden.
Veranderingsmechanismes:
 Aanleg: rijping van zenuwstelsel, rijpingsinvloed van binnenuit, hersenen, genen,
aanleg.
 Omgeving: leren, omgevingsfactor, ervaringen, opvoeding.


Rijping = aanleg ‘nature’
 Rijpingsprogramma zit in de mens opgeslagen.
 Rijping hersenen tot 24 jaar.
 Adolescenten beheersen hogere denkvaardigheden nog niet: plannen, vooruitzien,
reflecteren op eigen gedrag, beloning op korte termijn is belangrijk.
Invloed omgeving = leren ‘nurture’
 Bij rijping ook prikkel van buitenaf nodig.
 Ervaringen stimuleren zenuwstelsel tot verdere ontwikkeling.
 Doordat je motorisch vooruit gaat, kan je psychisch ook weer meer.


Deskundigen ontwikkelingen kinderen (tijdens verlichting)
John Locke:
 Het kind is een onbeschreven blad oftewel een tabula rasa.
 Heeft het geen erfelijke bagage.
 Bepaalt ervaring de levensloop.
 Ouders moeten zorgen voor een strikte opvoeding, want dan volgt optimale
zelfdiscipline en vorming van geest.

Jean-Jacques Rousseau:
 Gevoel is belangrijk.
 Mens is van nature goed.
 Het onbedorven kind heeft met zijn nieuwsgierigheid en energie slechts ruimte,
respect en stimulans nodig.
 De opvoeder of leermeester mag het kind niet beperken of corrigeren.
Charles Darwin
 Bestudeerde zijn eigen zoons, niet echt objectief dus!
 Hij deed dit om verdere steun voor evolutietheorie te vinden.
 Dit was belangrijk voor later onderzoek naar kinderen.

,Ontwikkelingspsychologische theorieën en cognitieve
ontwikkeling
Sigmund Freud (1856-1939)
 Was arts en gaf vorm aan de psycho-analyse  jaren therapie op Divan.
 Levenservaringen die men in de vroege jeugd heeft opgedaan, hebben een
belangrijke invloed op het gedrag en de persoonlijkheid van de volwassene.
 Hij heeft veel deuren geopend voor de psychologie.
 Analyseerde persoonlijkheid.
Persoonlijkheid bestaat uit 3 lagen:
 Es: primitieve onderbewuste driften.
 Ich: rationele zelf.
 Uber Ich: geweten, innerlijke rechter.
Freuds ontwikkelingsfasen:
 Orale fase (0-1 jaar)
 Anale fase (1-3 jaar)
 Fallische fase (3-6 jaar)
 Latentiefase (6-12 jaar)
 Genitale fase (na 12 jaar)
Identificatie: kind identificeert zich met ouder eigen geslacht:
 Oedipuscomplex: voor jongen staat moeder aan het hoofd.
 Electracomplex: meisje eerste goede band met moeder daarna met vader.


Jean Piaget (1896-1980)
 Ontwikkelingspsycholoog en bioloog.
 Theorie van de cognitieve ontwikkeling van de mens.
 Grondlegger cognitief ontwikkelmodel.
 Ontdekking dat een ouder kind niet alleen intelligenter is dan een jong kind, maar
vooral fundamenteel andere denkwijze bezit.
 Kinderen zijn actieve onderzoekers die door interactie met hun omgeving een eigen
beeld van de werkelijkheid construeren.


Assimilatie en accommodatie
 Ontwikkeling verloopt in stadia.
 Bouwstenen van het denken: schema’s die groeien.
 Evenwicht tussen het individu en de omgeving. Hiertoe is aanpassing
(adaptatie) aan de omgeving nodig.
Twee principes die schema’s laat groeien:
 Assimilatie: kinderen proberen nieuwe ervaringen te begrijpen binnen huidige
denkwijze (groter is altijd zwaarder).
 Accommodatie: bestaande manier van denken aanpassen, door kennis wordt het
schema aangepast (soms is groter niet altijd zwaarder).

,  Samen is dat adaptatie: leren = aanpassen.


Cognitieve ontwikkeling 4 stadia (Piaget):
1. Sensomotorisch (0-2 jaar).
2. Pre-operationeel (2-6 jaar).
3. Concreet-operationeel: (6- 11 jaar).
4. Formeel-operationeel: (vanaf 11 jaar).


Sensomotorisch stadium (0-2 jaar)
 Kind handelt hoofdzakelijk op basis van zintuigelijke indrukken.
 Overgang naar volgende stadium wordt ingeluid door de komst van mentale
representaties, kind kan zich ergens een voorstelling van maken:
- Taalverwerving
- Fantasiespel, doen-alsof
- Indirecte imitatie, imiteren van anderen
- Intelligent handelen
- Objectpermanentie, dit is een mijlpaal!


Pre-operationele stadium (2-6 jaar)
 Peuters en kleuters.
 Onvermogen tot innerlijke representaties.
 Egocentrisme: ziet alles vanuit eigen standpunt, geen empathie (afnemend).
 Onvermogen tot centratie: laat zich leiden door één opvallend aspect van, wat je
ziet is wat het is.
- Letters zijn nog plaatjes en geen symbolen voor een klank.
- Sinterklaas
 Onvermogen tot conservatie: hoeveelheid materie verandert niet door
verschijningsvorm van de materie te wijzigen.
 Centratie: onvermogen om op meer dan één aspect van een probleem te richten.
 Conservatie: hoeveelheid materie verandert niet door verschijningsvorm van de
materie te wijzigen.
Voorbeeld conservatie