SAMENVATTING
Boek: ‘De Diagnostische Cyclus: Een Praktijkleer’ (Herwerkte Uitgave)
Auteurs: E.E.J. De Bruyn, A.J.J.M. Ruijssenaars, N.K. Pameijer en E.J.M. van Aarle
Editie: Herwerkte uitgave 2003
Samengevat door: L. C. Claassen
Beste student,
Wees er alsjeblieft van bewust van dit een samenvatting is. Dit werk bevat enkel de
hoofdonderwerpen en belangrijkste ideeën van het boek. Het is een gesimplificeerde versie
van het echte werk, dus het bevat niet elk individueel concept. Om het materiaal volledig te
kunnen omvatten adviseer ik je om het boek te lezen.
Echter, je bent een student, en studenten hebben allerlei verschillende
verantwoordelijkheden. Er zijn andere vakken waar je voor moet leren en er zijn andere
opdrachten waar je tijd aan moet besteden. Daarnaast heb je natuurlijk waarschijnlijk ook
een sociaal leven. Het is dus begrijpelijk als je ervoor kiest om tijd te besparen door enkel
een samenvatting te leren.
Als dat het geval is, hoop ik dat mijn samenvatting jou zal helpen om de lesstof te leren en om
het examen te halen. Ik heb mijn best gedaan om alle belangrijke informatie te verzamelen en
om het op te schrijven op een manier die makkelijk te begrijpen is.
Ik zou je adviseren om wellicht meerdere samenvattingen met elkaar te vergelijken, en om
ook even de slides van de lessen te bekijken, zodat je zeker weet dat je geen belangrijke
informatie mist. Ik ben zelf ook slechts een student, en ik maak ook fouten, dus mijn
samenvatting is geen perfecte oplossing voor het behalen van je examen. Het zou altijd zo
kunnen zijn dat ik zelf iets vergeten ben of iets op een verkeerde manier heb opgeschreven.
Toch hoop ik dat mijn samenvatting jou kan helpen. Ik wens je heel veel succes in je
toekomstige academische carrière.
- Lauran
OPMERKING: Deze samenvatting bevat enkel de hoofdstukken 3 t/m 11. Hoofdstuk 1
(Inleiding), 2 (Uitgangspunten) en 12 (Epiloog) komen niet aan bod.
,HOOFDSTUK 3: DE DIAGNOSTISCHE CYCLUS
3.1 Van hulpvraag tot cyclus
- Het diagnostisch proces start altijd met één of meer hulpvragen vanuit de cliënt; vragen over
problemen die de cliënt ervaart en hoe hij of zij hiermee geholpen kan worden. Deze worden
vervolgens aangepast of geherformuleerd zodat ze gebruikt kunnen worden voor het
diagnostisch onderzoek. Het worden dan zogeheten diagnostische hulpvragen. Deze
diagnostische hulpvragen zijn in te delen in vier verschillende type vraagstellingen:
1. Verhelderende vraag (VHD): een vraag over hoe hulpvragen zijn gekoppeld aan
klachten; hoe een probleem verwoord kan worden.
2. Onderkennende vraag (ODK): een vraag over wat er aan de hand is of om welk
soort probleem of stoornis het gaat.
3. Verklarende vraag (VKR): een vraag naar een verklaring over hoe het probleem is
ontstaan of in stand gehouden wordt.
4. Indicatieve vraag (IDC): een vraag naar wat er gedaan kan worden om het
probleem op te lossen.
- Bij elke type vraagstelling hoort een type onderzoek met een overeenkomende naam. Zo
hoort bij een ‘verhelderende vraag’ een ‘verhelderend onderzoek’. Dit onderzoek heeft als
doel om antwoord te geven op de vraag. Als er slechts één diagnostische hulpvraag is, dan
volgt er ook maar één onderzoek. Zijn er meerdere, dan worden er ook meerdere onderzoeken
gedaan.
- Als er meerdere onderzoeken gedaan worden dan worden deze altijd in een bepaalde
volgorde gedaan, namelijk in de volgorde zoals de typen vraagstellingen hierboven zijn
geordend (VHD, ODK, VKR en IDC). Deze volgorde, de geordende reeks van onderzoeken,
noemen we het diagnostisch scenario. Normaalgesproken begint men met een verhelderend
onderzoek. Als er vervolgens geen andere onderzoeken meer worden gedaan dan spreken we
van een ‘0-scenario’. Als er daarna nog één onderzoek volgt spreken we van een ‘1-scenario’,
als er twee onderzoeken volgen spreken we van een ‘2-scenario’ en in het meest volledige
geval (wanneer dus alle vier de typen onderzoeken worden gedaan) spreken we van een ‘3-
scenario’. Als er één of meerdere typen onderzoeken niet worden uitgevoerd, dan houden de
onderzoeken die wel worden uitgevoerd nog steeds de boven genoemde volgorde aan (als er
bijvoorbeeld enkel een ODK-onderzoek en een IDC-onderzoek wordt uitgevoerd, dan zal het
ODK-onderzoek altijd vóór het IDC-onderzoek komen).
- De activiteiten die door de diagnosticus worden verricht bij de vier opeenvolgende
onderzoeken noemen we respectievelijk de klachtanalyse, de probleemanalyse, de
verklaringsanalyse en de indicatieanalyse. Deze vier vormen samen de diagnostische cyclus.
3.2 De diagnostische cyclus
- De diagnostische cyclus bestaat dus uit de volgende vier stappen:
1. Klachtanalyse (KA): identificeren van negatieve ervaringen van de cliënt. De
uitkomst van de KA is een lijst met klachten die door de cliënt en de diagnosticus
samen zijn omschreven en die herkend worden door de cliënt; de verhelderende
diagnose.
, 2. Probleemanalyse (PA): identificeren van situaties of gedragingen die ongunstig
zijn voor de cliënt; die een negatief effect hebben op de psychosociale aanpassing en
ontwikkeling van de cliënt. De uitkomst van de PA is een benoeming van de
problemen; de onderkennende diagnose.
3. Verklaringsanalyse (VA): uitspraken over welke dingen de problemen
veroorzaken of in stand houden. De uitkomst van de VA is een verklaring voor de
problemen; de verklarende diagnose.
4. Indicatieanalyse (IA): aanbevelingen voor interventies. De uitkomst van de IA is
een lijst van mogelijke interventies; de indicerende diagnose.
- In de praktijk merken we vaak dat de stappen van de diagnostische cyclus niet altijd
opéénvolgend kunnen worden uitgevoerd. Het kan bijvoorbeeld zo zijn dat er bij een bepaalde
stap blijkt dat er nog te weinig informatie is verzameld om hem volledig uit te kunnen voeren.
In dat geval zou je terug moeten gaan naar de vorige stap. Het komt zelden voor dat het
gehele stappenplan in één keer kan worden uitgevoerd.
3.3 De diagnostische cyclus als onderdeel van de klinische cyclus
- Het geheel aan stappen die worden uitgevoerd tijdens een klinisch proces heet de klinische
cyclus (KC). Deze kan worden opgedeeld in twee deelcycli; de diagnostische cyclus (DC)
waarin de diagnose wordt gesteld, en de therapeutische cyclus (TC) waarin de behandelingen
worden uitgevoerd. De IA vormt de brug tussen de DC en de TC, omdat bij deze stap de
interventies worden bepaald.
3.4 Model en praktijk
- Om de diagnostische cyclus in de praktijk te kunnen gebruiken moet het worden omgezet
naar een procedure. Dit kan op verschillende manieren worden gedaan; een diagnosticus kan
bijvoorbeeld simpelweg het model in zijn achterhoofd houden tijdens het maken van bepaalde
beslissingen, maar het kan ook zijn dat een diagnosticus vooraf een strikt stappenplan opstelt
aan de hand van de diagnostische cyclus en enkel handelt volgens dit stappenplan. Er zijn dus
verschillende maten van ‘strakheid’ mogelijk.
- Het kan in de praktijk voorkomen dat bepaalde stappen van de diagnostische cyclus niet
noodzakelijk zijn. Een diagnosticus kan er dan voor kiezen om bepaalde stappen over te slaan.
Het kan ook zijn dat bepaalde stappen slechts deels of helemaal niet kunnen worden
uitgevoerd vanwege het gebrek aan tijd of middelen. Het ligt dus aan de situatie of de
diagnostische cyclus wel of niet in zijn geheel wordt uitgevoerd.
Boek: ‘De Diagnostische Cyclus: Een Praktijkleer’ (Herwerkte Uitgave)
Auteurs: E.E.J. De Bruyn, A.J.J.M. Ruijssenaars, N.K. Pameijer en E.J.M. van Aarle
Editie: Herwerkte uitgave 2003
Samengevat door: L. C. Claassen
Beste student,
Wees er alsjeblieft van bewust van dit een samenvatting is. Dit werk bevat enkel de
hoofdonderwerpen en belangrijkste ideeën van het boek. Het is een gesimplificeerde versie
van het echte werk, dus het bevat niet elk individueel concept. Om het materiaal volledig te
kunnen omvatten adviseer ik je om het boek te lezen.
Echter, je bent een student, en studenten hebben allerlei verschillende
verantwoordelijkheden. Er zijn andere vakken waar je voor moet leren en er zijn andere
opdrachten waar je tijd aan moet besteden. Daarnaast heb je natuurlijk waarschijnlijk ook
een sociaal leven. Het is dus begrijpelijk als je ervoor kiest om tijd te besparen door enkel
een samenvatting te leren.
Als dat het geval is, hoop ik dat mijn samenvatting jou zal helpen om de lesstof te leren en om
het examen te halen. Ik heb mijn best gedaan om alle belangrijke informatie te verzamelen en
om het op te schrijven op een manier die makkelijk te begrijpen is.
Ik zou je adviseren om wellicht meerdere samenvattingen met elkaar te vergelijken, en om
ook even de slides van de lessen te bekijken, zodat je zeker weet dat je geen belangrijke
informatie mist. Ik ben zelf ook slechts een student, en ik maak ook fouten, dus mijn
samenvatting is geen perfecte oplossing voor het behalen van je examen. Het zou altijd zo
kunnen zijn dat ik zelf iets vergeten ben of iets op een verkeerde manier heb opgeschreven.
Toch hoop ik dat mijn samenvatting jou kan helpen. Ik wens je heel veel succes in je
toekomstige academische carrière.
- Lauran
OPMERKING: Deze samenvatting bevat enkel de hoofdstukken 3 t/m 11. Hoofdstuk 1
(Inleiding), 2 (Uitgangspunten) en 12 (Epiloog) komen niet aan bod.
,HOOFDSTUK 3: DE DIAGNOSTISCHE CYCLUS
3.1 Van hulpvraag tot cyclus
- Het diagnostisch proces start altijd met één of meer hulpvragen vanuit de cliënt; vragen over
problemen die de cliënt ervaart en hoe hij of zij hiermee geholpen kan worden. Deze worden
vervolgens aangepast of geherformuleerd zodat ze gebruikt kunnen worden voor het
diagnostisch onderzoek. Het worden dan zogeheten diagnostische hulpvragen. Deze
diagnostische hulpvragen zijn in te delen in vier verschillende type vraagstellingen:
1. Verhelderende vraag (VHD): een vraag over hoe hulpvragen zijn gekoppeld aan
klachten; hoe een probleem verwoord kan worden.
2. Onderkennende vraag (ODK): een vraag over wat er aan de hand is of om welk
soort probleem of stoornis het gaat.
3. Verklarende vraag (VKR): een vraag naar een verklaring over hoe het probleem is
ontstaan of in stand gehouden wordt.
4. Indicatieve vraag (IDC): een vraag naar wat er gedaan kan worden om het
probleem op te lossen.
- Bij elke type vraagstelling hoort een type onderzoek met een overeenkomende naam. Zo
hoort bij een ‘verhelderende vraag’ een ‘verhelderend onderzoek’. Dit onderzoek heeft als
doel om antwoord te geven op de vraag. Als er slechts één diagnostische hulpvraag is, dan
volgt er ook maar één onderzoek. Zijn er meerdere, dan worden er ook meerdere onderzoeken
gedaan.
- Als er meerdere onderzoeken gedaan worden dan worden deze altijd in een bepaalde
volgorde gedaan, namelijk in de volgorde zoals de typen vraagstellingen hierboven zijn
geordend (VHD, ODK, VKR en IDC). Deze volgorde, de geordende reeks van onderzoeken,
noemen we het diagnostisch scenario. Normaalgesproken begint men met een verhelderend
onderzoek. Als er vervolgens geen andere onderzoeken meer worden gedaan dan spreken we
van een ‘0-scenario’. Als er daarna nog één onderzoek volgt spreken we van een ‘1-scenario’,
als er twee onderzoeken volgen spreken we van een ‘2-scenario’ en in het meest volledige
geval (wanneer dus alle vier de typen onderzoeken worden gedaan) spreken we van een ‘3-
scenario’. Als er één of meerdere typen onderzoeken niet worden uitgevoerd, dan houden de
onderzoeken die wel worden uitgevoerd nog steeds de boven genoemde volgorde aan (als er
bijvoorbeeld enkel een ODK-onderzoek en een IDC-onderzoek wordt uitgevoerd, dan zal het
ODK-onderzoek altijd vóór het IDC-onderzoek komen).
- De activiteiten die door de diagnosticus worden verricht bij de vier opeenvolgende
onderzoeken noemen we respectievelijk de klachtanalyse, de probleemanalyse, de
verklaringsanalyse en de indicatieanalyse. Deze vier vormen samen de diagnostische cyclus.
3.2 De diagnostische cyclus
- De diagnostische cyclus bestaat dus uit de volgende vier stappen:
1. Klachtanalyse (KA): identificeren van negatieve ervaringen van de cliënt. De
uitkomst van de KA is een lijst met klachten die door de cliënt en de diagnosticus
samen zijn omschreven en die herkend worden door de cliënt; de verhelderende
diagnose.
, 2. Probleemanalyse (PA): identificeren van situaties of gedragingen die ongunstig
zijn voor de cliënt; die een negatief effect hebben op de psychosociale aanpassing en
ontwikkeling van de cliënt. De uitkomst van de PA is een benoeming van de
problemen; de onderkennende diagnose.
3. Verklaringsanalyse (VA): uitspraken over welke dingen de problemen
veroorzaken of in stand houden. De uitkomst van de VA is een verklaring voor de
problemen; de verklarende diagnose.
4. Indicatieanalyse (IA): aanbevelingen voor interventies. De uitkomst van de IA is
een lijst van mogelijke interventies; de indicerende diagnose.
- In de praktijk merken we vaak dat de stappen van de diagnostische cyclus niet altijd
opéénvolgend kunnen worden uitgevoerd. Het kan bijvoorbeeld zo zijn dat er bij een bepaalde
stap blijkt dat er nog te weinig informatie is verzameld om hem volledig uit te kunnen voeren.
In dat geval zou je terug moeten gaan naar de vorige stap. Het komt zelden voor dat het
gehele stappenplan in één keer kan worden uitgevoerd.
3.3 De diagnostische cyclus als onderdeel van de klinische cyclus
- Het geheel aan stappen die worden uitgevoerd tijdens een klinisch proces heet de klinische
cyclus (KC). Deze kan worden opgedeeld in twee deelcycli; de diagnostische cyclus (DC)
waarin de diagnose wordt gesteld, en de therapeutische cyclus (TC) waarin de behandelingen
worden uitgevoerd. De IA vormt de brug tussen de DC en de TC, omdat bij deze stap de
interventies worden bepaald.
3.4 Model en praktijk
- Om de diagnostische cyclus in de praktijk te kunnen gebruiken moet het worden omgezet
naar een procedure. Dit kan op verschillende manieren worden gedaan; een diagnosticus kan
bijvoorbeeld simpelweg het model in zijn achterhoofd houden tijdens het maken van bepaalde
beslissingen, maar het kan ook zijn dat een diagnosticus vooraf een strikt stappenplan opstelt
aan de hand van de diagnostische cyclus en enkel handelt volgens dit stappenplan. Er zijn dus
verschillende maten van ‘strakheid’ mogelijk.
- Het kan in de praktijk voorkomen dat bepaalde stappen van de diagnostische cyclus niet
noodzakelijk zijn. Een diagnosticus kan er dan voor kiezen om bepaalde stappen over te slaan.
Het kan ook zijn dat bepaalde stappen slechts deels of helemaal niet kunnen worden
uitgevoerd vanwege het gebrek aan tijd of middelen. Het ligt dus aan de situatie of de
diagnostische cyclus wel of niet in zijn geheel wordt uitgevoerd.
