Vrije Universiteit Brussel
Samenvatting Management
Inhoudsopgave
1 H1: management en prestatie ............................................................................................... 5
1.1 Managen in een concurrentiële wereld ................................................................................. 5
1.2 Managen met het oog op concurrentievoordeel .................................................................... 6
1.2.1 Innovatie ......................................................................................................................... 7
1.2.2 Kwaliteit .......................................................................................................................... 7
1.2.3 Dienstverlening ............................................................................................................... 7
1.2.4 Kostencompetitiviteit ...................................................................................................... 8
1.2.5 Duurzaamheid ................................................................................................................ 8
1.2.6 Lange-termijnprestatie .................................................................................................... 8
1.3 De vier functies van management ........................................................................................ 8
1.3.1 Dagelijkse uitoefening van vier managementfuncties ........................................................ 9
1.4 Managementniveaus en -vaardigheden ................................................................................ 9
1.4.1 De rollen van een manager ............................................................................................. 10
1.4.2 Must-have vaardigheden: soft & hard skills ..................................................................... 10
Appendix A: de evolutie van management ..................................................................................... 12
Vroege concepten en invloeden in het domein van management.......................................................12
Klassieke benaderingen ..................................................................................................................12
Systematic management ............................................................................................................ 12
Scientific management .............................................................................................................. 13
Bureaucracy .............................................................................................................................. 14
Administrative management ....................................................................................................... 14
Human relations ........................................................................................................................ 15
Hedendaagse benaderingen ...........................................................................................................16
Quantitative management .......................................................................................................... 16
Organizational behaviour ............................................................................................................ 16
Systems theory .......................................................................................................................... 16
Contingency perspective ............................................................................................................ 17
Huidige benaderingen en blik op de toekomst ........................................ Error! Bookmark not defined.
2 H2: de interne en externe omgeving ...................................................................................... 18
2.1 Organisatie als een open systeem .......................................................................................18
2.2 De externe en interne omgeving ..........................................................................................18
2.3 Macro-omgeving (PESTEL) ..................................................................................................19
2.4 Concurrentieomg eving ......................................................................................................19
2.4.1 Vijfkrachtenmodel van Michael Porter ............................................................................ 19
2.5 Analyse van de externe omgeving in het algemeen ...............................................................22
2.5.2 Strategisch manoeuvreren ............................................................................................. 24
2.6 Interne omgeving ...............................................................................................................24
2.6.1 Organisatiecultuur......................................................................................................... 24
2.6.2 Organisatieklimaat ........................................................................................................ 25
Academiejaar 2024-2025 1
,Vrije Universiteit Brussel
2.7 Artikel: crisismanagement – 6 signs your corporate culture is a liability .................................25
3 H3: besluitvorming .............................................................................................................. 26
3.1 Uitdagingen: factoren die besluitvorming kunnen bemoeilijken .............................................26
3.1.1 Beslissing mist structuur................................................................................................ 26
3.1.2 Risico ........................................................................................................................... 26
3.1.3 Onzekerheid .................................................................................................................. 26
3.1.4 Conflict ......................................................................................................................... 26
3.2 Fasen van besluitvormingsproces .......................................................................................27
3.2.1 Identificatie van het probleem ........................................................................................ 27
3.2.2 Aanleveren/oplijsten van alternatieve oplossingen .......................................................... 27
3.2.3 Evaluatie van de alternatieven ........................................................................................ 27
3.2.4 Beslissing: kiezen van het beste alternatief ..................................................................... 28
3.2.5 Implementatie van de beslissing .................................................................................... 28
3.2.6 Evaluatie van de beslissing............................................................................................. 28
3.3 Hinderpalen voor doeltreZende besluitvorming ...................................................................29
3.3.1 Psychologische factoren ................................................................................................ 29
3.3.2 Tijdsdruk ....................................................................................................................... 29
3.3.3 Sociale aspecten ........................................................................................................... 30
3.4 Besluitvorming door groepen ..............................................................................................30
3.4.1 Soorten conflicten ......................................................................................................... 31
3.5 Begrensde rationaliteit (bounded rationality, Herbert Simon) ................................................31
4 H4: planning en strategisch management ............................................................................. 33
4.1 Planning ............................................................................................................................33
4.1.1 Doelstellingen op drie niveaus ....................................................................................... 33
4.1.2 SMART-doelen ............................................................................................................... 34
4.1.3 Contingentieplannen ..................................................................................................... 35
4.2 Strategie en strategisch management .................................................................................35
4.2.1 Bepalen van missie en visie ............................................................................................ 35
4.2.2 Analyse van opportuniteiten en bedreigingen .................................................................. 36
4.2.3 Analyse van sterktes en zwaktes..................................................................................... 36
4.2.4 SWOT-analyse en formulering van strategie .................................................................... 37
4.2.5 Implementatie van strategie ........................................................................................... 39
4.2.6 Strategische controle..................................................................................................... 39
5 H5: ethiek en maatschappelijk verantwoord ondernemen ..................................................... 40
5.1 Algemeen: waarom? ..........................................................................................................40
5.1.1 Rol van de vier managementfuncties .............................................................................. 40
5.2 Ethisch management .........................................................................................................41
5.2.1 Geen eenduidig antwoord .............................................................................................. 41
5.2.2 Artikel: how (un)ethical are you? ..................................................................................... 42
5.2.3 Eerlijkheid ..................................................................................................................... 42
5.2.4 Ethische stromingen ...................................................................................................... 42
5.2.5 Corporate governance ................................................................................................... 43
5.2.6 Signalen van onethisch gedrag ....................................................................................... 44
5.3 Duurzaamheidsmanagement .............................................................................................44
5.3.1 Visies op maatschappelijke verantwoordelijkheid ........................................................... 44
5.3.2 Duurzame value chain/waardeketen .............................................................................. 45
5.3.3 Greenwashing ............................................................................................................... 46
5.3.4 Omnibusvoorstel van de Europese Commissie ............................................................... 46
Academiejaar 2024-2025 2
,Vrije Universiteit Brussel
6 H6: management in een wereldwijde omgeving ..................................................................... 48
6.1 Context .............................................................................................................................48
6.1.1 Globalisering ................................................................................................................. 48
6.1.2 Wereldhandelsorganisatie (World Trade Organisation, WTO) ........................................... 48
6.1.3 Slowglobalisering / deglobalisering ................................................................................ 49
6.2 Hoe actief zijn in een internationale context? .......................................................................49
6.2.1 Obshoring ..................................................................................................................... 49
6.2.2 Regionale handelsblokken ............................................................................................. 50
6.2.3 Corruptie ...................................................................................................................... 51
6.2.4 Twee dimensies ............................................................................................................. 51
6.3 Toetredingswijzen ..............................................................................................................51
6.3.1 Voor- en nadelen ........................................................................................................... 52
6.4 Werken met mensen & culturen in een internationale context...............................................54
6.4.1 Werken met mensen ...................................................................................................... 54
6.4.2 Vaardigheden van de global manager ............................................................................. 54
6.4.3 Cultuurshock ................................................................................................................ 54
6.4.4 Falen van global managers beperken .............................................................................. 55
6.4.5 Benaderingen voor begrijpen van culturele omgeving ...................................................... 55
6.4.6 Culturele dimensies van Hofstede .................................................................................. 55
8 H8: organisatiestructuur ...................................................................................................... 57
8.1 2 dimensies van de organisatiestructuur .............................................................................57
8.1.1 Verticale dimensie ......................................................................................................... 57
8.1.2 Horizontale dimensie..................................................................................................... 60
8.2 Types organisatiestructuur .................................................................................................61
8.2.1 Functionele organisatiestructuur ................................................................................... 61
8.2.2 Divisiestructuur ............................................................................................................. 61
8.2.3 Matrixorganisatie ........................................................................................................... 62
8.2.4 Netwerkorganisatie ....................................................................................................... 63
12 H12: leiderschap ................................................................................................................. 65
12.1 Wat doen eZectieve leiders? ...............................................................................................65
12.2 Visie ..................................................................................................................................65
12.2.1 Waarom visies mislukken of ongeschikt zijn ................................................................ 66
12.2.2 Hoe visie ontwikkelen? .............................................................................................. 66
12.3 Visionair leiderschap: het proces ........................................................................................66
12.4 Macht................................................................................................................................66
12.5 Leiderschapstheorieën ......................................................................................................67
12.5.1 Traditionele theorieën over leiderschap ...................................................................... 67
12.5.2 Moderne ideeën over leiderschap .............................................................................. 69
12.5.3 Andere leiderschapsstijlen ........................................................................................ 70
12.6 De keerzijde van leiderschap ..............................................................................................70
13 H13: motiveren om te presteren ........................................................................................... 71
13.1 Het stellen van doelen (goal setting) ....................................................................................71
13.2 Verwachtingen & prestatie: de verwachtingstheorie (Vroom) ................................................71
13.2.1 Begrijpen van de werknemersbehoeften ..................................................................... 72
13.3 Het creëren van motiverend werk........................................................................................73
13.3.1 Extrinsieke & intrinsieke beloningen ........................................................................... 73
13.3.2 Twee-factorentheorie (Herzberg) ................................................................................ 73
Academiejaar 2024-2025 3
,Vrije Universiteit Brussel
13.4 Impact van werkontevredenheid .........................................................................................73
13.4.1 Theory X – Theory Y (McGregor), cf appendix A ............................................................ 74
13.4.2 Empowerment .......................................................................................................... 74
13.5 Rechtvaardigheidstheorie (equity theory) ............................................................................74
16 H16: managementcontrole .................................................................................................. 75
16.1 Het controleproces ............................................................................................................75
16.2 Bureaucratische controlesystemen ....................................................................................76
16.2.1 Balanced Scorecard .................................................................................................. 77
Academiejaar 2024-2025 4
,Vrije Universiteit Brussel
1 H1: management en prestatie
1.1 Managen in een concurrentiële wereld
• Wat je verworven hebt is nooit voor altijd → de wereld verandert constant
o Belang van alert zijn en bijsturen!
Vier uitdagingen die de bedrijfsomgeving kenmerken
(maar ook deze: steeds veranderend)
(DE-)GLOBALISERING TECHNOLOGISCHE VERANDERING
• Interactie en integratie tussen actoren Alles verandert: denk niet ‘doel bereikt’,
(mensen, ondernemingen, overheden) wel ‘doel bereikt, wat is het volgende?’
• Globale ondernemingen met kantoren
en productievestigingen wereldwijd/in Voorbeeld: golven van digitaliseren
meerdere landen als teken/uiting van 1. Mid 1990-begin 2000: internet
globalisering Toegang en consultatie van
• Kleine en grote ondernemingen onlinedata, dot.com-crisis
o Kleine ondernemingen kunnen (internetzeepbel), …
invloed ondervinden van grote → te grote verwachtingen en weinig
spelers (zoals Torfs (BE) die verschillende bedrijven (geen
rekening moet houden met innovatie): overwaardering en
Zalando (wereldwijd)) zeepbel spat uit elkaar
o Grote ondernemingen als 2. 2004-2015: mobiel internet
pioniers van globalisering Interactief, gebruiksvriendelijker,
• Talent heeft een internationale consulteren en delen van
dimensie → invloed op je video’s/foto’s via sociale media start-
personeelsbeleid (expats aannemen), ups (Facebook, Youtube, …) en
… mobiele applicaties
• à Ken je omgeving en context 3. 2015-vandaag: AI
Het Internet of Things met connected
Globalisering vandaag: ‘slowbalisering’ → devices, real-time systemen, big data
covid, oorlog, … toont gevaren analytics (belangrijk voor bedrijven!),
(afhankelijkheid) van globalisering cloud computing en AI
Academiejaar 2024-2025 5
,Vrije Universiteit Brussel
→ zie ook importtaxes Trump:
slecht voor globalisering Biedt nieuwe kansen: internet als online
marktplaats (vroeger alleen fysiek), een
distributiekanaal en plaats voor delen van
info & networking
→ zorgt voor kostenverlaging
(minder verplaatsing) en
internationale handel
→ je vindt makkelijk informatie en
kan snel leren, maar dat zorgt ook
voor concurrentie (want
consument kan makkelijk
vergelijken → transparantie)
→ helpt bij e`iciënte
besluitvorming door meer info
KENNISMANAGEMENT (KNOWLEDGE SAMENWERKING OVER DE GRENZEN
MANAGEMENT) HEEN (ALS PROCES VAN KENNISMGMT)
Centraal: vertaling van een sterk idee Intern:
naar innovatie Samenwerking tussen departementen,
Vind je overal: van entertainment divisies en andere units van de
tot deeleconomie organisaties
Kenniswerker gebruikt kennis en info
voor ontwikkeling van nieuwe Voorbeeld: de T-shaped manager
kennis/ideeën, en signaleren & oplossen Deelt kennis (horizontaal) en is
van problemen (actoren van specialist/expert in de specifieke
kennismanagement) bedrijfseenheid (verticaal)
→ samenbrengen van verschillende
Kennismanagement in een organisatie: units naar een gemeenschappelijk
het benutten, delen en verwerven van doel
voordelen uit intellectuele hulpbronnen à Blijf niet op je eiland, kijk rond je!
zoals:
• Expertise en vaardigheden Extern:
kenniswerkers Ondernemingen kunnen voordeel halen
• Visie en creativiteit uit externe ideeën, zoals die van
• Relaties via netwerking en consultants, reclamebureaus,
samenwerking (zowel intern als leveranciers, klanten, …
extern)
Voorbeelden: klantenservice (reviews),
kennistransfers tussen bedrijven (farma
en ziekenhuizen), externe expertise
(finance, ICT-freelancers, …)
1.2 Managen met het oog op concurrentievoordeel
Weeg af op welk vlag je succesvol wil zijn: omzet, winstgevendheid, klanttevredenheid,
marktaandeel, energieverbruik, personeelsverloop, …
→ zowel cijfers (winst, omzet) als kwantitatieve gegevens (klanttevredenheid)
Academiejaar 2024-2025 6
, Vrije Universiteit Brussel
Succesfactoren voor lange-termijn prestatie:
1.2.1 Innovatie
Innovatie = ontwikkeling van nieuwe technologieën, productieprocessen, goederen,
diensten, management-, communicatie- en leveringssystemen
De onderneming moet:
• Zich aanpassen aan vraag van consumenten
o De consument kan veranderen (bv iets nieuw willen)
• Rekening houden met (nieuwe) concurrenten
o Je moet mee als de concurrent innoveert
• Moet innoveren of ‘capituleren’
1.2.2 Kwaliteit
Kwaliteit = de functie van je producteigenschappen. Goede eigenschappen leidt tot
een goede kwaliteit. Het streefdoel is uitmuntendheid (excellence)
VROEGER VANDAAG
Nadruk op aantrekkelijkheid, • Focus op preventie (vermijden dat
betrouwbaarheid en beperken van fouten zich voordoen)
gebreken/fouten • Streven naar geen enkele fout in de
Hoe? Via kwaliteitscontrole na voltooiing productie
van het product → aanpakken van • Nadruk ligt op kwaliteit in alle fasen (=
gebreken total quality management), van
design-fase tot levering
• Continuous improvement:
voortdurend verbeteren van
producten en processen (soms in
kleine stappen, maar wel altijd met
vooruitgang)
Hoe? Via samenwerking, betrokkenheid,
proactiviteit en creativiteit bij oplossen
van een probleem
1.2.3 Dienstverlening
Lange termijn-relaties uitbouwen door goede dienstverlening (voldoen en bijdragen aan
het comfort en de beleving bij aanscha`ing/gebruik van een product, )
Al is je product/dienst geweldig: zonder dienstverlening is het niet veel waard
à Customer experience, the whole product
1.2.3.1 Snelheid
Zorg voor snelle en tijdige uitvoering, tijdige respons en tijdige levering
→ dat is wat mensen vandaag willen
Academiejaar 2024-2025 7
Samenvatting Management
Inhoudsopgave
1 H1: management en prestatie ............................................................................................... 5
1.1 Managen in een concurrentiële wereld ................................................................................. 5
1.2 Managen met het oog op concurrentievoordeel .................................................................... 6
1.2.1 Innovatie ......................................................................................................................... 7
1.2.2 Kwaliteit .......................................................................................................................... 7
1.2.3 Dienstverlening ............................................................................................................... 7
1.2.4 Kostencompetitiviteit ...................................................................................................... 8
1.2.5 Duurzaamheid ................................................................................................................ 8
1.2.6 Lange-termijnprestatie .................................................................................................... 8
1.3 De vier functies van management ........................................................................................ 8
1.3.1 Dagelijkse uitoefening van vier managementfuncties ........................................................ 9
1.4 Managementniveaus en -vaardigheden ................................................................................ 9
1.4.1 De rollen van een manager ............................................................................................. 10
1.4.2 Must-have vaardigheden: soft & hard skills ..................................................................... 10
Appendix A: de evolutie van management ..................................................................................... 12
Vroege concepten en invloeden in het domein van management.......................................................12
Klassieke benaderingen ..................................................................................................................12
Systematic management ............................................................................................................ 12
Scientific management .............................................................................................................. 13
Bureaucracy .............................................................................................................................. 14
Administrative management ....................................................................................................... 14
Human relations ........................................................................................................................ 15
Hedendaagse benaderingen ...........................................................................................................16
Quantitative management .......................................................................................................... 16
Organizational behaviour ............................................................................................................ 16
Systems theory .......................................................................................................................... 16
Contingency perspective ............................................................................................................ 17
Huidige benaderingen en blik op de toekomst ........................................ Error! Bookmark not defined.
2 H2: de interne en externe omgeving ...................................................................................... 18
2.1 Organisatie als een open systeem .......................................................................................18
2.2 De externe en interne omgeving ..........................................................................................18
2.3 Macro-omgeving (PESTEL) ..................................................................................................19
2.4 Concurrentieomg eving ......................................................................................................19
2.4.1 Vijfkrachtenmodel van Michael Porter ............................................................................ 19
2.5 Analyse van de externe omgeving in het algemeen ...............................................................22
2.5.2 Strategisch manoeuvreren ............................................................................................. 24
2.6 Interne omgeving ...............................................................................................................24
2.6.1 Organisatiecultuur......................................................................................................... 24
2.6.2 Organisatieklimaat ........................................................................................................ 25
Academiejaar 2024-2025 1
,Vrije Universiteit Brussel
2.7 Artikel: crisismanagement – 6 signs your corporate culture is a liability .................................25
3 H3: besluitvorming .............................................................................................................. 26
3.1 Uitdagingen: factoren die besluitvorming kunnen bemoeilijken .............................................26
3.1.1 Beslissing mist structuur................................................................................................ 26
3.1.2 Risico ........................................................................................................................... 26
3.1.3 Onzekerheid .................................................................................................................. 26
3.1.4 Conflict ......................................................................................................................... 26
3.2 Fasen van besluitvormingsproces .......................................................................................27
3.2.1 Identificatie van het probleem ........................................................................................ 27
3.2.2 Aanleveren/oplijsten van alternatieve oplossingen .......................................................... 27
3.2.3 Evaluatie van de alternatieven ........................................................................................ 27
3.2.4 Beslissing: kiezen van het beste alternatief ..................................................................... 28
3.2.5 Implementatie van de beslissing .................................................................................... 28
3.2.6 Evaluatie van de beslissing............................................................................................. 28
3.3 Hinderpalen voor doeltreZende besluitvorming ...................................................................29
3.3.1 Psychologische factoren ................................................................................................ 29
3.3.2 Tijdsdruk ....................................................................................................................... 29
3.3.3 Sociale aspecten ........................................................................................................... 30
3.4 Besluitvorming door groepen ..............................................................................................30
3.4.1 Soorten conflicten ......................................................................................................... 31
3.5 Begrensde rationaliteit (bounded rationality, Herbert Simon) ................................................31
4 H4: planning en strategisch management ............................................................................. 33
4.1 Planning ............................................................................................................................33
4.1.1 Doelstellingen op drie niveaus ....................................................................................... 33
4.1.2 SMART-doelen ............................................................................................................... 34
4.1.3 Contingentieplannen ..................................................................................................... 35
4.2 Strategie en strategisch management .................................................................................35
4.2.1 Bepalen van missie en visie ............................................................................................ 35
4.2.2 Analyse van opportuniteiten en bedreigingen .................................................................. 36
4.2.3 Analyse van sterktes en zwaktes..................................................................................... 36
4.2.4 SWOT-analyse en formulering van strategie .................................................................... 37
4.2.5 Implementatie van strategie ........................................................................................... 39
4.2.6 Strategische controle..................................................................................................... 39
5 H5: ethiek en maatschappelijk verantwoord ondernemen ..................................................... 40
5.1 Algemeen: waarom? ..........................................................................................................40
5.1.1 Rol van de vier managementfuncties .............................................................................. 40
5.2 Ethisch management .........................................................................................................41
5.2.1 Geen eenduidig antwoord .............................................................................................. 41
5.2.2 Artikel: how (un)ethical are you? ..................................................................................... 42
5.2.3 Eerlijkheid ..................................................................................................................... 42
5.2.4 Ethische stromingen ...................................................................................................... 42
5.2.5 Corporate governance ................................................................................................... 43
5.2.6 Signalen van onethisch gedrag ....................................................................................... 44
5.3 Duurzaamheidsmanagement .............................................................................................44
5.3.1 Visies op maatschappelijke verantwoordelijkheid ........................................................... 44
5.3.2 Duurzame value chain/waardeketen .............................................................................. 45
5.3.3 Greenwashing ............................................................................................................... 46
5.3.4 Omnibusvoorstel van de Europese Commissie ............................................................... 46
Academiejaar 2024-2025 2
,Vrije Universiteit Brussel
6 H6: management in een wereldwijde omgeving ..................................................................... 48
6.1 Context .............................................................................................................................48
6.1.1 Globalisering ................................................................................................................. 48
6.1.2 Wereldhandelsorganisatie (World Trade Organisation, WTO) ........................................... 48
6.1.3 Slowglobalisering / deglobalisering ................................................................................ 49
6.2 Hoe actief zijn in een internationale context? .......................................................................49
6.2.1 Obshoring ..................................................................................................................... 49
6.2.2 Regionale handelsblokken ............................................................................................. 50
6.2.3 Corruptie ...................................................................................................................... 51
6.2.4 Twee dimensies ............................................................................................................. 51
6.3 Toetredingswijzen ..............................................................................................................51
6.3.1 Voor- en nadelen ........................................................................................................... 52
6.4 Werken met mensen & culturen in een internationale context...............................................54
6.4.1 Werken met mensen ...................................................................................................... 54
6.4.2 Vaardigheden van de global manager ............................................................................. 54
6.4.3 Cultuurshock ................................................................................................................ 54
6.4.4 Falen van global managers beperken .............................................................................. 55
6.4.5 Benaderingen voor begrijpen van culturele omgeving ...................................................... 55
6.4.6 Culturele dimensies van Hofstede .................................................................................. 55
8 H8: organisatiestructuur ...................................................................................................... 57
8.1 2 dimensies van de organisatiestructuur .............................................................................57
8.1.1 Verticale dimensie ......................................................................................................... 57
8.1.2 Horizontale dimensie..................................................................................................... 60
8.2 Types organisatiestructuur .................................................................................................61
8.2.1 Functionele organisatiestructuur ................................................................................... 61
8.2.2 Divisiestructuur ............................................................................................................. 61
8.2.3 Matrixorganisatie ........................................................................................................... 62
8.2.4 Netwerkorganisatie ....................................................................................................... 63
12 H12: leiderschap ................................................................................................................. 65
12.1 Wat doen eZectieve leiders? ...............................................................................................65
12.2 Visie ..................................................................................................................................65
12.2.1 Waarom visies mislukken of ongeschikt zijn ................................................................ 66
12.2.2 Hoe visie ontwikkelen? .............................................................................................. 66
12.3 Visionair leiderschap: het proces ........................................................................................66
12.4 Macht................................................................................................................................66
12.5 Leiderschapstheorieën ......................................................................................................67
12.5.1 Traditionele theorieën over leiderschap ...................................................................... 67
12.5.2 Moderne ideeën over leiderschap .............................................................................. 69
12.5.3 Andere leiderschapsstijlen ........................................................................................ 70
12.6 De keerzijde van leiderschap ..............................................................................................70
13 H13: motiveren om te presteren ........................................................................................... 71
13.1 Het stellen van doelen (goal setting) ....................................................................................71
13.2 Verwachtingen & prestatie: de verwachtingstheorie (Vroom) ................................................71
13.2.1 Begrijpen van de werknemersbehoeften ..................................................................... 72
13.3 Het creëren van motiverend werk........................................................................................73
13.3.1 Extrinsieke & intrinsieke beloningen ........................................................................... 73
13.3.2 Twee-factorentheorie (Herzberg) ................................................................................ 73
Academiejaar 2024-2025 3
,Vrije Universiteit Brussel
13.4 Impact van werkontevredenheid .........................................................................................73
13.4.1 Theory X – Theory Y (McGregor), cf appendix A ............................................................ 74
13.4.2 Empowerment .......................................................................................................... 74
13.5 Rechtvaardigheidstheorie (equity theory) ............................................................................74
16 H16: managementcontrole .................................................................................................. 75
16.1 Het controleproces ............................................................................................................75
16.2 Bureaucratische controlesystemen ....................................................................................76
16.2.1 Balanced Scorecard .................................................................................................. 77
Academiejaar 2024-2025 4
,Vrije Universiteit Brussel
1 H1: management en prestatie
1.1 Managen in een concurrentiële wereld
• Wat je verworven hebt is nooit voor altijd → de wereld verandert constant
o Belang van alert zijn en bijsturen!
Vier uitdagingen die de bedrijfsomgeving kenmerken
(maar ook deze: steeds veranderend)
(DE-)GLOBALISERING TECHNOLOGISCHE VERANDERING
• Interactie en integratie tussen actoren Alles verandert: denk niet ‘doel bereikt’,
(mensen, ondernemingen, overheden) wel ‘doel bereikt, wat is het volgende?’
• Globale ondernemingen met kantoren
en productievestigingen wereldwijd/in Voorbeeld: golven van digitaliseren
meerdere landen als teken/uiting van 1. Mid 1990-begin 2000: internet
globalisering Toegang en consultatie van
• Kleine en grote ondernemingen onlinedata, dot.com-crisis
o Kleine ondernemingen kunnen (internetzeepbel), …
invloed ondervinden van grote → te grote verwachtingen en weinig
spelers (zoals Torfs (BE) die verschillende bedrijven (geen
rekening moet houden met innovatie): overwaardering en
Zalando (wereldwijd)) zeepbel spat uit elkaar
o Grote ondernemingen als 2. 2004-2015: mobiel internet
pioniers van globalisering Interactief, gebruiksvriendelijker,
• Talent heeft een internationale consulteren en delen van
dimensie → invloed op je video’s/foto’s via sociale media start-
personeelsbeleid (expats aannemen), ups (Facebook, Youtube, …) en
… mobiele applicaties
• à Ken je omgeving en context 3. 2015-vandaag: AI
Het Internet of Things met connected
Globalisering vandaag: ‘slowbalisering’ → devices, real-time systemen, big data
covid, oorlog, … toont gevaren analytics (belangrijk voor bedrijven!),
(afhankelijkheid) van globalisering cloud computing en AI
Academiejaar 2024-2025 5
,Vrije Universiteit Brussel
→ zie ook importtaxes Trump:
slecht voor globalisering Biedt nieuwe kansen: internet als online
marktplaats (vroeger alleen fysiek), een
distributiekanaal en plaats voor delen van
info & networking
→ zorgt voor kostenverlaging
(minder verplaatsing) en
internationale handel
→ je vindt makkelijk informatie en
kan snel leren, maar dat zorgt ook
voor concurrentie (want
consument kan makkelijk
vergelijken → transparantie)
→ helpt bij e`iciënte
besluitvorming door meer info
KENNISMANAGEMENT (KNOWLEDGE SAMENWERKING OVER DE GRENZEN
MANAGEMENT) HEEN (ALS PROCES VAN KENNISMGMT)
Centraal: vertaling van een sterk idee Intern:
naar innovatie Samenwerking tussen departementen,
Vind je overal: van entertainment divisies en andere units van de
tot deeleconomie organisaties
Kenniswerker gebruikt kennis en info
voor ontwikkeling van nieuwe Voorbeeld: de T-shaped manager
kennis/ideeën, en signaleren & oplossen Deelt kennis (horizontaal) en is
van problemen (actoren van specialist/expert in de specifieke
kennismanagement) bedrijfseenheid (verticaal)
→ samenbrengen van verschillende
Kennismanagement in een organisatie: units naar een gemeenschappelijk
het benutten, delen en verwerven van doel
voordelen uit intellectuele hulpbronnen à Blijf niet op je eiland, kijk rond je!
zoals:
• Expertise en vaardigheden Extern:
kenniswerkers Ondernemingen kunnen voordeel halen
• Visie en creativiteit uit externe ideeën, zoals die van
• Relaties via netwerking en consultants, reclamebureaus,
samenwerking (zowel intern als leveranciers, klanten, …
extern)
Voorbeelden: klantenservice (reviews),
kennistransfers tussen bedrijven (farma
en ziekenhuizen), externe expertise
(finance, ICT-freelancers, …)
1.2 Managen met het oog op concurrentievoordeel
Weeg af op welk vlag je succesvol wil zijn: omzet, winstgevendheid, klanttevredenheid,
marktaandeel, energieverbruik, personeelsverloop, …
→ zowel cijfers (winst, omzet) als kwantitatieve gegevens (klanttevredenheid)
Academiejaar 2024-2025 6
, Vrije Universiteit Brussel
Succesfactoren voor lange-termijn prestatie:
1.2.1 Innovatie
Innovatie = ontwikkeling van nieuwe technologieën, productieprocessen, goederen,
diensten, management-, communicatie- en leveringssystemen
De onderneming moet:
• Zich aanpassen aan vraag van consumenten
o De consument kan veranderen (bv iets nieuw willen)
• Rekening houden met (nieuwe) concurrenten
o Je moet mee als de concurrent innoveert
• Moet innoveren of ‘capituleren’
1.2.2 Kwaliteit
Kwaliteit = de functie van je producteigenschappen. Goede eigenschappen leidt tot
een goede kwaliteit. Het streefdoel is uitmuntendheid (excellence)
VROEGER VANDAAG
Nadruk op aantrekkelijkheid, • Focus op preventie (vermijden dat
betrouwbaarheid en beperken van fouten zich voordoen)
gebreken/fouten • Streven naar geen enkele fout in de
Hoe? Via kwaliteitscontrole na voltooiing productie
van het product → aanpakken van • Nadruk ligt op kwaliteit in alle fasen (=
gebreken total quality management), van
design-fase tot levering
• Continuous improvement:
voortdurend verbeteren van
producten en processen (soms in
kleine stappen, maar wel altijd met
vooruitgang)
Hoe? Via samenwerking, betrokkenheid,
proactiviteit en creativiteit bij oplossen
van een probleem
1.2.3 Dienstverlening
Lange termijn-relaties uitbouwen door goede dienstverlening (voldoen en bijdragen aan
het comfort en de beleving bij aanscha`ing/gebruik van een product, )
Al is je product/dienst geweldig: zonder dienstverlening is het niet veel waard
à Customer experience, the whole product
1.2.3.1 Snelheid
Zorg voor snelle en tijdige uitvoering, tijdige respons en tijdige levering
→ dat is wat mensen vandaag willen
Academiejaar 2024-2025 7
