,College 1
Hoofdstuk 2
Een familierechtelijke relatie is een juridische relatie tussen gezin of familieleden waaruit
rechten en plichten ontstaan. Het personen- en familierecht staat in boek 1 van het
Burgerlijk Wetboek (BW).
Juridische moeder: De biologische moeder is de juridische moeder. Deze regel geld ook als
er bij de bevruchting een eicel van een andere vrouw is ingebracht. Er is nog geen regeling
voor draagmoederschap.
Juridische vader: Is de man die bij de geboorte met de moeder is gehuwd. Dit geld ook voor
geregistreerd partnerschap. Of die de jeugdige heeft erkent. Je moet dan bij de burgerlijke
stand van de gemeente verklaren dat je de juridische vader van het kind wilt zijn. Een kind
van wie de vader is overleden kan niet door een andere man worden erkent. Erkenning is
niet mogelijk door een man met een familierelatie ten opzichte van de moeder, door een
man onder de 16, die onder curatele staat of bij een kind die al twee juridische ouders
heeft. Ook al is de oom (moeders broer) de verwekker van het kind, dan kan hij nooit
juridisch erkent worden. Ook is de juridische vader iemand die de jeugdige heeft
geadopteerd of van wie door de rechter het vaderschap is vastgesteld. Er is ook de
mogelijkheid vaderschap te ontkennen. Dit is alleen mogelijk met DNA.
Je kan erkenning niet zomaar terugdraaien. Alleen als de vader niet de biologische vader is,
gaat de deur op een kleine kier. Een kind heeft drie jaar te tijd vanaf het moment van
ontdekken om deze erkenning te vernietigen. Ook als de moeder gelogen heeft tegen de
vader hierover, kan je door grondslag van dwaling te erkenning ook vernietigen. Bedreiging,
misbruik van omstandigheden of bedrog zijn ook reden voor vernietiging.
Mocht een vader niet uit zichzelf zijn kind willen erkennen, dan moet de rechter dit doen.
Dit noemen we gerechtelijke vaststelling van het vaderschap. Dit op verzoek van moeder of
jeugdigen. Van deze mogelijkheid kan ook gebruik worden gemaakt als een man overlijdt
voordat hij het kind heeft erkend.
Sinds 2014 hebben de vrouwelijke partner van de moeder bijna dezelfde positie als een
mannelijke partner.
,Adoptie (art. 1:227 BW): Ook door adoptie ontstaat een juridische ouder-kindrelatie. Sinds
1 februari 2024 is internationale adoptie in Nederland vrijwel stopgezet. Er is adoptie
mogelijk uit zes landen (Filipijnen, Hongarije, Lesotho, Taiwan, Thailand en Zuid-Afrika).
Een adoptie stellen heeft voorwaarden. Zo moet de adoptie in het belang van de jeugdigen
zijn, de jeugdigen maakt geen bezwaar en is onder de 18, de biologische ouders hebben
geen gezag of bezwaar, de biologische moeder is minstens 16 jaar, de adoptieouders zijn
minstens 18 jaar ouder dan de jeugdigen, de adoptieouders wonen meer dan 3 jaar bij
elkaar en in het geval van een adoptieouder woont de jeugdige minstens 3 jaar bij hem of
haar.
Alle gevolgen die de wet normaal gesproken aan ouderschap verbindt, gelden ook voor de
ouders die door adoptie een kind krijgen. De juridische banden met de biologische ouder
worden verbroken. Wel kan er nog contact zijn.
Alleen het geadopteerde kind kan de adoptie herroepen. Dat kan hij van zijn 20ste tot 23ste
levensjaar doen. Dit verzoekt dient hij in bij de rechtbank. Als de rechter overtuigd is van de
redelijkheid en de herroeping kennelijk in het belang van de geadopteerde is wordt dit
verzoek toegekend. De biologische ouders krijgen dan weer de familierechtelijke banden.
Ouderschap brengt in veel gevallen gezag. Heeft de ouder geen gezag, dan heeft hij wel
recht op omgang. Juridische ouders zijn onderhoudsplichtig. Zij moeten de opvoeding dus
bekostigen.
De jeugdigen draagt de achternaam/achternamen van de juridische ouder(s) en is ook hun
wettelijk erfgenaam. Als een van de ouders een Nederlandse nationaliteit heeft, krijg de
jeugdigen dit ook.
Positie van de eicel- of spermadonor: Sinds 2004 moet een ziekenhuis een aantal gegevens
bewaren van de donor. Een jeugdigen vanaf 12 jaar kan contact opnemen met deze
ziekenhuizen. Vanaf zijn 16e kan hij een verzoek indienen om de volledige identiteit te
ontdekken. Bij weigering van de donor, moet de stichting de belangen van betrokken
afwegen. Een man mag aan 12 vrouwen zaad schenken.
Kernbegrippen:
- Afstamming: De juridische band tussen een kind en zijn ouder(s), met gevolgen voor
familierecht (zoals naam, nationaliteit, erfrecht en gezag).
- Juridische moeder: De vrouw die een kind baart, of degene die het kind adopteert.
Dit is de eerste ouder in de zin van de wet.
- Juridische vader: De man die het kind erkent, getrouwd is met de moeder bij
geboorte, het vaderschap gerechtelijk is vastgesteld, of die het kind adopteert.
- Ontkenning van het vaderschap: Een juridische procedure waarbij een man het
vaderschap aanvecht dat automatisch is ontstaan door huwelijk met de moeder.
Dit kan alleen binnen een wettelijke termijn.
- Erkenning: Een juridische handeling waarbij een persoon het ouderschap van een
kind op zich neemt, met toestemming van de moeder (als geen automatisch
ouderschap).
- Gerechtelijke vaststelling van het vaderschap: Een procedure bij de rechtbank
waarbij het vaderschap wordt vastgesteld, vaak op verzoek van de moeder of het
kind, als erkenning ontbreekt.
, - Duo-ouderschap: Ouderschapsvorm waarbij een kind twee juridische ouders van
hetzelfde geslacht heeft, bijvoorbeeld twee moeders. Dit kan via erkenning of
adoptie.
- Adoptie: Een procedure waarbij iemand juridisch ouder wordt van een kind dat niet
biologisch van hem/haar is. Bestaande juridische banden met biologische ouders
worden verbroken.
- Gevolgen van ouderschap: Het ouderschap brengt rechten en plichten met zich
mee, zoals gezag, onderhoudsplicht, erfrecht, naam, nationaliteit en
familierechtelijke betrekkingen.
- Positie zaad- of eiceldonor: Een donor is niet automatisch juridische ouder. Alleen
als hij erkent of via gerechtelijke procedure wordt vastgesteld, ontstaat
ouderschap. Donoren kunnen onder voorwaarden anoniem of bekend zijn. Vaak
blijft een donor niet anoniem.
Hoofdstuk 3 (minus 3.8)
Juridisch ouderschap en gezag moeten uit elkaar worden gehaald. In veel gevallen hebben
juridische ouders wel gezag over jeugdigen, maar niet altijd. Voor jeugdprofessionals is het
van belang om te weten wie gezag heeft. Zij moeten toestemming geven voor jeugdhulp.
Het gezag bestaat uit (art. 1:245 lid 4 BW)
1. Opvoeden en verzorgen
2. Beheer van eventuele vermogen
3. Verrichten van juridische handelingen namens de jeugdige, zoals toestemming
geven voor hulpverlening
Gezag is kenmerkend voor minderjarige, vanaf 18 jaar stopt gezag. Zijn er geen ouders
(meer) om het gezag uit te voeren, dan spreek je van voogdij.
Tussen een ouder en de minderjarigen kunnen conflicten ontstaan. Bij een tweezijdig
conflict kan je als ouder niet meer voldoen aan stap 3. Je kan hier niet meer aan de taak
voldoen om de belangen van je kind te behartigen en te vertegenwoordigen. De rechter kan
dan een bijzonder curator benoemen, die de belangen van de minderjarige behartigt en zo
nodig een rechtszaak voert (art. 1:250 BW). Een voorwaarde voor de benoeming van een
curator is dat er een concreet en fundamenteel probleem is waarover ouders en jeugdige
van mening verschillen. De bijzondere curator (vaak een advocaat) heeft alleen een rol in
dit specifieke conflict.
Ouderlijk gezag: De plicht en het recht om een minderjarig kind op te voeden en te
verzorgen. Verantwoordelijkheid voor het geestelijk en lichamelijk welzijn hoort hierbij.
Geweld of vernedering wordt niet toegepast.
Ook na een scheiding moet je als ouderlijk gezag aan de verplichting voldoen om de
ontwikkeling van de banden met de andere ouder te bevorderen (art. 1:247 lid 3 BW). De
jeugdige moet rekening houden met wat de ouders als opvoeders vragen en de wensen van
gezinsleden (art. 1:249 BW).
Hoofdstuk 2
Een familierechtelijke relatie is een juridische relatie tussen gezin of familieleden waaruit
rechten en plichten ontstaan. Het personen- en familierecht staat in boek 1 van het
Burgerlijk Wetboek (BW).
Juridische moeder: De biologische moeder is de juridische moeder. Deze regel geld ook als
er bij de bevruchting een eicel van een andere vrouw is ingebracht. Er is nog geen regeling
voor draagmoederschap.
Juridische vader: Is de man die bij de geboorte met de moeder is gehuwd. Dit geld ook voor
geregistreerd partnerschap. Of die de jeugdige heeft erkent. Je moet dan bij de burgerlijke
stand van de gemeente verklaren dat je de juridische vader van het kind wilt zijn. Een kind
van wie de vader is overleden kan niet door een andere man worden erkent. Erkenning is
niet mogelijk door een man met een familierelatie ten opzichte van de moeder, door een
man onder de 16, die onder curatele staat of bij een kind die al twee juridische ouders
heeft. Ook al is de oom (moeders broer) de verwekker van het kind, dan kan hij nooit
juridisch erkent worden. Ook is de juridische vader iemand die de jeugdige heeft
geadopteerd of van wie door de rechter het vaderschap is vastgesteld. Er is ook de
mogelijkheid vaderschap te ontkennen. Dit is alleen mogelijk met DNA.
Je kan erkenning niet zomaar terugdraaien. Alleen als de vader niet de biologische vader is,
gaat de deur op een kleine kier. Een kind heeft drie jaar te tijd vanaf het moment van
ontdekken om deze erkenning te vernietigen. Ook als de moeder gelogen heeft tegen de
vader hierover, kan je door grondslag van dwaling te erkenning ook vernietigen. Bedreiging,
misbruik van omstandigheden of bedrog zijn ook reden voor vernietiging.
Mocht een vader niet uit zichzelf zijn kind willen erkennen, dan moet de rechter dit doen.
Dit noemen we gerechtelijke vaststelling van het vaderschap. Dit op verzoek van moeder of
jeugdigen. Van deze mogelijkheid kan ook gebruik worden gemaakt als een man overlijdt
voordat hij het kind heeft erkend.
Sinds 2014 hebben de vrouwelijke partner van de moeder bijna dezelfde positie als een
mannelijke partner.
,Adoptie (art. 1:227 BW): Ook door adoptie ontstaat een juridische ouder-kindrelatie. Sinds
1 februari 2024 is internationale adoptie in Nederland vrijwel stopgezet. Er is adoptie
mogelijk uit zes landen (Filipijnen, Hongarije, Lesotho, Taiwan, Thailand en Zuid-Afrika).
Een adoptie stellen heeft voorwaarden. Zo moet de adoptie in het belang van de jeugdigen
zijn, de jeugdigen maakt geen bezwaar en is onder de 18, de biologische ouders hebben
geen gezag of bezwaar, de biologische moeder is minstens 16 jaar, de adoptieouders zijn
minstens 18 jaar ouder dan de jeugdigen, de adoptieouders wonen meer dan 3 jaar bij
elkaar en in het geval van een adoptieouder woont de jeugdige minstens 3 jaar bij hem of
haar.
Alle gevolgen die de wet normaal gesproken aan ouderschap verbindt, gelden ook voor de
ouders die door adoptie een kind krijgen. De juridische banden met de biologische ouder
worden verbroken. Wel kan er nog contact zijn.
Alleen het geadopteerde kind kan de adoptie herroepen. Dat kan hij van zijn 20ste tot 23ste
levensjaar doen. Dit verzoekt dient hij in bij de rechtbank. Als de rechter overtuigd is van de
redelijkheid en de herroeping kennelijk in het belang van de geadopteerde is wordt dit
verzoek toegekend. De biologische ouders krijgen dan weer de familierechtelijke banden.
Ouderschap brengt in veel gevallen gezag. Heeft de ouder geen gezag, dan heeft hij wel
recht op omgang. Juridische ouders zijn onderhoudsplichtig. Zij moeten de opvoeding dus
bekostigen.
De jeugdigen draagt de achternaam/achternamen van de juridische ouder(s) en is ook hun
wettelijk erfgenaam. Als een van de ouders een Nederlandse nationaliteit heeft, krijg de
jeugdigen dit ook.
Positie van de eicel- of spermadonor: Sinds 2004 moet een ziekenhuis een aantal gegevens
bewaren van de donor. Een jeugdigen vanaf 12 jaar kan contact opnemen met deze
ziekenhuizen. Vanaf zijn 16e kan hij een verzoek indienen om de volledige identiteit te
ontdekken. Bij weigering van de donor, moet de stichting de belangen van betrokken
afwegen. Een man mag aan 12 vrouwen zaad schenken.
Kernbegrippen:
- Afstamming: De juridische band tussen een kind en zijn ouder(s), met gevolgen voor
familierecht (zoals naam, nationaliteit, erfrecht en gezag).
- Juridische moeder: De vrouw die een kind baart, of degene die het kind adopteert.
Dit is de eerste ouder in de zin van de wet.
- Juridische vader: De man die het kind erkent, getrouwd is met de moeder bij
geboorte, het vaderschap gerechtelijk is vastgesteld, of die het kind adopteert.
- Ontkenning van het vaderschap: Een juridische procedure waarbij een man het
vaderschap aanvecht dat automatisch is ontstaan door huwelijk met de moeder.
Dit kan alleen binnen een wettelijke termijn.
- Erkenning: Een juridische handeling waarbij een persoon het ouderschap van een
kind op zich neemt, met toestemming van de moeder (als geen automatisch
ouderschap).
- Gerechtelijke vaststelling van het vaderschap: Een procedure bij de rechtbank
waarbij het vaderschap wordt vastgesteld, vaak op verzoek van de moeder of het
kind, als erkenning ontbreekt.
, - Duo-ouderschap: Ouderschapsvorm waarbij een kind twee juridische ouders van
hetzelfde geslacht heeft, bijvoorbeeld twee moeders. Dit kan via erkenning of
adoptie.
- Adoptie: Een procedure waarbij iemand juridisch ouder wordt van een kind dat niet
biologisch van hem/haar is. Bestaande juridische banden met biologische ouders
worden verbroken.
- Gevolgen van ouderschap: Het ouderschap brengt rechten en plichten met zich
mee, zoals gezag, onderhoudsplicht, erfrecht, naam, nationaliteit en
familierechtelijke betrekkingen.
- Positie zaad- of eiceldonor: Een donor is niet automatisch juridische ouder. Alleen
als hij erkent of via gerechtelijke procedure wordt vastgesteld, ontstaat
ouderschap. Donoren kunnen onder voorwaarden anoniem of bekend zijn. Vaak
blijft een donor niet anoniem.
Hoofdstuk 3 (minus 3.8)
Juridisch ouderschap en gezag moeten uit elkaar worden gehaald. In veel gevallen hebben
juridische ouders wel gezag over jeugdigen, maar niet altijd. Voor jeugdprofessionals is het
van belang om te weten wie gezag heeft. Zij moeten toestemming geven voor jeugdhulp.
Het gezag bestaat uit (art. 1:245 lid 4 BW)
1. Opvoeden en verzorgen
2. Beheer van eventuele vermogen
3. Verrichten van juridische handelingen namens de jeugdige, zoals toestemming
geven voor hulpverlening
Gezag is kenmerkend voor minderjarige, vanaf 18 jaar stopt gezag. Zijn er geen ouders
(meer) om het gezag uit te voeren, dan spreek je van voogdij.
Tussen een ouder en de minderjarigen kunnen conflicten ontstaan. Bij een tweezijdig
conflict kan je als ouder niet meer voldoen aan stap 3. Je kan hier niet meer aan de taak
voldoen om de belangen van je kind te behartigen en te vertegenwoordigen. De rechter kan
dan een bijzonder curator benoemen, die de belangen van de minderjarige behartigt en zo
nodig een rechtszaak voert (art. 1:250 BW). Een voorwaarde voor de benoeming van een
curator is dat er een concreet en fundamenteel probleem is waarover ouders en jeugdige
van mening verschillen. De bijzondere curator (vaak een advocaat) heeft alleen een rol in
dit specifieke conflict.
Ouderlijk gezag: De plicht en het recht om een minderjarig kind op te voeden en te
verzorgen. Verantwoordelijkheid voor het geestelijk en lichamelijk welzijn hoort hierbij.
Geweld of vernedering wordt niet toegepast.
Ook na een scheiding moet je als ouderlijk gezag aan de verplichting voldoen om de
ontwikkeling van de banden met de andere ouder te bevorderen (art. 1:247 lid 3 BW). De
jeugdige moet rekening houden met wat de ouders als opvoeders vragen en de wensen van
gezinsleden (art. 1:249 BW).
