Week 1: Botten en gewrichten (bouw en functie)
1.1 Inspannings- en sportfysiologie H17 bladzijde 490-494
Het bepalen van de lichaamssamenstelling
Lichaamssamenstelling verwijst naar de chemische
samenstelling van het lichaam. Er zijn drie modellen
van lichaamssamenstelling (zie afbeelding).
De vetmassa wordt aangegeven als het percentage
van de totale lichaamsmassa dat uit vet bestaat,
het vetpercentage. De vetvrije massa (VVM)
verwijst naar alle lichaamsweefsels die geen vet
zijn.
De lichaamssamenstelling van een sporter geeft
inzicht in het lichaamsgewicht waarbij optimale prestaties mogelijk zijn.
Het meten van dichtheid
Densitometrie is het meten van de dichtheid van het lichaam van een sporter. Dichtheid (D) wordt
gedefinieerd als massa (M) gedeeld door volume (V): Dlichaam = Mlichaam / Vlichaam
Het lichaamsvolume kan worden verkregen via hydrostatisch wegen, of onder water wegen, waarbij
wordt gewogen terwijl het hele lichaam volledig onder water is. Het verschil tussen het gewicht op
de weegschaal en het gewicht onder water komt, na correctie voor dichtheid van water, overeen met
het lichaamsvolume. Dit volume moet verder worden gecorrigeerd voor de lucht die opgesloten zit in
het lichaam, zoals het gas in de longen.
Dichtheidsmetingen hebben lange tijd de voorkeur gehad bij het bepalen van de
lichaamssamenstelling, tot de opkomst van DXA-scans. Densitometrie heeft namelijk zijn
beperkingen. Zo is de conversie van dichtheid naar een schatting van het vetpercentage. De meest
gebruikte vergelijking om de lichaamsdichtheid om te zetten in een geschat vetpercentage is de
standaardvergelijking van Siri: % lichaamsvet = (495 / Dlichaam ) – 450. Deze vergelijking gaat ervan uit
dat de dichtheid van de vetmassa en van de vetvrije massa bij iedereen relatief gelijk is.
Andere laboratoriumtechnieken
‘Dual-energy X-ray’-absorptiometrie (DXA) maakt niet alleen kwantificering van bot mogelijk, maar
ook van de samenstelling van zachte weefsels zoals spier- en vetweefsel. Verder is de methode niet
beperkt tot kleine gebieden, maar kan ze schattingen leveren voor het totale lichaam. Het voordeel
van DXA boven weging onder water is dat naast schattingen voor vet en de vetvrije massa ook de
botdichtheid en de botmineraaldichtheid geschat kunnen worden. Verder is het een passieve
techniek en hoeft de proefpersoon tijdens de scan slechts op een tafel te liggen. Als nadeel zijn de
kosten van de apparatuur en de technische ondersteuning echter hoog.
Het meten van luchtverplaatsing is een dichtheidsmeting. Het volume wordt bepaald door
luchtverplaatsing in plaats van door onderdompeling in water. De werking: er is een gesloten ruimte
nodig met lucht onder gewone atmosferische druk met een bekend volume. De proefpersoon opent
de deur, gaat de ruimte binnen en gaat daar stil zitten. De deur sluit en vormt een luchtdichte
afsluiting. Het nieuwe volume lucht in de ruimte wordt bepaald en dit wordt afgetrokken van het
beginvolume. Dit is een relatief simpele methode voor de proefpersoon, maar vereist een grote
1
,nauwkeurigheid bij het verzorgen van een constante temperatuur, de samenstelling van de gassen
en de ademhaling van de persoon in de ruimte.
Veldmethoden
Veldmethoden zijn toegankelijker dan laboratoriummethoden, omdat de apparatuur goedkomer en
minder omslachtig is.
Huidplooidiktemeting: op een of meer plaatsen meten van het vet in de dikte van de huidplooien. De
verkregen waarden worden gebruikt om het vetpercentage te schatten.
Bij bio-elektrische impedantie worden vier elektroden aangebracht op enkel, voet, pols en rug van de
hand. Nieuwere apparatuur gebruikt een plaat om op te staan en in de hand gehouden elektroden.
Een onmerkbaar stroompje wordt aan één kant van het lichaam door de elektroden gestuurd. De
andere elektroden ontvangen de elektrische stroom. De elektrische geleiding door de weefsels
tussen de elektroden hangt af van de verdeling van het water en de elektrolyten in dat weefsel. De
hoeveelheid stroomgeleiding door de weefsels geeft dus de relatieve hoeveelheid vet in dat weefsel
weer. Met de bio-elektrische impedantietechniek worden metingen van de impedantie, de geleiding
of beide omgezet in schattingen van het vetpercentage.
Samenvatting
• Kennis van de lichaamssamenstelling van een sporter is waardevoller bij het voorspellen van
prestatiemogelijkheden dan alleen kennis van lengte en lichaamsgewicht.
• Bepalen van de lichaamsdichtheid is één van de beste methoden voor het bepalen van de
lichaamssamenstelling en is lang beschouwd als het nauwkeurigst. Maar er is zeker ook een
kans op fouten. De dichtheid van het lichaam van de sporter wordt berekend door het
lichaamsgewicht te delen door het lichaamsvolume. Het lichaamsvolume wordt meestal
gemeten via hydrostatische weging (onder water wegen) of door het meten van
luchtverplaatsing. De lichaamssamenstelling kan daaruit worden berekend, hoewel er een
bepaalde foutenmarge is.
• DXA, ontwikkeld voor het schatten van botmineraaldichtheid en botmineralengehalte, is ook
geschikt om nauwkeurig de lichaamssamenstelling van het totale lichaam te schatten, en de
vetmassa en de vetvrije massa.
• Veldmethoden voor het bepalen van de lichaamssamenstelling zijn het meten van
huidplooidiktes en bio-elektrische impedantie. Deze technieken zijn goedkoper en
toegankelijker voor de trainer en de sporter dan de laboratoriumtechnieken.
1.2 Minicursus Terminologia Anatomica
Het Latijn maakt gebruik van naamvallen. Zelfstandige naamwoorden hebben 3 soorten uitgangen:
-a vrouwelijk
- us mannelijk
- um onzijdig
Dan is er ook nog de afhankelijkheidsrelatie, deze wordt weergegeven met andere uitgangen.
1.3 Dynamiek van het menselijk botweefsel
Osteoblasten
Osteoblasten zijn verantwoordelijk voor botaanmaak. Ze maken collageen en mineralen aan die
samen de botmatrix vormen. Ze zitten aan het oppervlak van botten, vooral op plekken waar nieuw
bot wordt gevormd. Nadat ze hun werk als botbouwer hebben gedaan, kunnen osteoblasten
veranderen in osteocyten of afsterven.
2
,Osteocyten
Osteocyten onderhouden de botstructuur en zorgen voor het doorgeven van signalen. Als er ergens
schade is of het bot versterkt moet worden, sturen ze een berichtje door naar de osteoblasten of
osteoclasten. Osteocyten waren vroeger osteoblasten die ingemetseld zijn in de botmatrix. Ze zitten
opgesloten in kleine holtes (lacunes) in het botweefsel. Osteocyten maken contact met elkaar via
kleine kanaaltjes (canaliculi). Zo vormen ze een netwerk dat het hele bot bewaakt en onderhoudt.
Osteoclasten
Osteoclasten zorgen voor de afbraak van botweefsel. Ze breken oude of beschadigde botmatrix af,
zodat osteoblasten nieuw bot kunnen aanmaken. Ze lossen het bot op door zuren en enzymen af te
geven die de mineralen en het collageen in bot afbreken.
Lokale stimulus voor botvorming
Wet van Wolff: krachten op bouw bepalen de bouw en sterkte ervan.
Wanneer je botten worden belast, bijvoorbeeld tijdens rennen of springen, ontstaan er elektrische
stroompjes in het botweefsel. Dit fenomeen heet piëzo-elektrisch effect. Wat gebeurt er?
1. Buigen van botten: Bij belasting ontstaat een negatieve lading aan de kant die buigt en een
positieve lading aan de andere kant.
2. Botvorming: Die negatieve lading stimuleert botcellen om extra bot te vormen. Het meeste
nieuwe bot vormde zich rond de negatieve elektrode.
3. Toepassing in de geneeskunde: Dit principe wordt nu gebruikt bij het behandelen van
breuken die moeilijk genezen. Door elektrisch stimulatie kunnen artsen de botgroei
versnellen.
Daarnaast spelen ook second messengers een rol in dit proces:
• c-AMP: stimuleert enzymen die de celactiviteit verhogen
• c-GMP: zorgt voor celgroei en celdeling
Bij belasting van botten verandert de concentratie van deze stoffen, wat waarschijnlijk ook invloed
heeft op osteoblasten en osteoclasten. Elektrische signalen en chemische processen werken dus
samen om je botten aan te passen aan wat je lichaam nodig heeft.
Botaanleg en botontwikkeling
Skeletvorming begint al in de embryonale fase. Het skelet wordt eerst aangelegd als hyalien
kraakbeen, dat dient als mal voor het uiteindelijke bot. Dit proces heet enchondrale verbening
(botvorming in kraakbeen).
• Week 6-7 van de ontwikkeling: De eerste botvorming start in de wervelkolom, sleutelbeen en
onderkaak. Bloedvaten groeien het kraakbeen binnen en osteoblasten beginnen botweefsel
aan te maken.
• Plexiform bot (ook wel woven bone genoemd) ontstaat als een eerste ruwe structuur. Het
lijkt op spongieus bot, maar moet later nog worden aangepast tot sterker bot. Dit type bot
ontstaat ook bij botbreuken als reparatieweefsel.
• Membraneuze verbening: Sommige platte botten, zoals die van de schedel, ontstaan direct
uit bindweefsel, zonder kraakbeenfase.
• Geboorte: De botdiafysen (schachten) zijn volledig verbeend, maar de epifysen (uiteinden
van de botten) bestaan nog uit kraakbeen.
• Na de geboorte: In de epifysen ontstaan secundaire botkernen, maar het duurt tot het einde
van de puberteit voordat de botkernen volledig met de diafyse vergroeien. De
epifysairschijven zorgen tijdens de jeugd voor lengtegroei.
3
, 1.4 Video botaanmaak en botafbraak
Bot bestaat uit collageen en kalkzouten. Collageen is bindweefsel met een zekere mate van
flexibiliteit. Kalkzouten zorgen voor de hardheid.
Botverlies is onvermijdelijk. Drie typen botcellen hebben het vermogen bot te repareren:
1. Osteocyten: cellen die de botkwaliteit in de gaten houden. Merken de gebieden op waar
botvernieuwing nodig is.
2. Osteoclasten: cellen die het beschadigde botweefsel opruimen.
3. Osteoblasten: botbouwers, signaleren wanneer ze nieuw botweefsel moeten opbouwen.
Het botstelsel van een volwassen mens wordt elke tien jaar compleet vernieuwd.
1.5 Osteoporose/botontkalking
Osteoporose oftewel botontkalking is een aandoening waarbij de sterkte en de kwaliteit van het bot
afneemt. De botten worden brosser doordat de botmassa in de botten van het skelet minder wordt.
Door een klein trauma, zoals een lichte val, kunnen de botten al breken. Doordat mensen gemiddeld
steeds ouder worden dan vroeger is botontkalking een groeiend probleem, omdat er ook meer
osteoporotische botbreuken voorkomen.
Wat is bot?
Bot is het hardste weefsel van ons lichaam. De buitenste laag (schors) van het bot is massief, de
binnenzijde is opgebouwd uit een framewerk van bindweefsel (collageen) waarin het mineraal
calciumfosfaat is afgezet (botbalkjes). Bot is levend weefsel met een actieve stofwisseling waarin
continu processen gaande zijn.
Piekbotmassa
Tot een leeftijd van ongeveer 30-35 jaar neemt de botmassa toe en bereikt het skelet de maximale
botmassa (piekbotmassa). Na deze leeftijd treedt een heel langzame afbraak op doordat de opbouw
de afbraak niet meer bijhoudt. Osteoporose kan optreden doordat het bot bros wordt door
ouderdom, maar er kan ook een versnelde botontkalking optreden door een te snelle afbraak of een
te trage opbouw, dus bij een verstoorde balans van de stofwisseling.
Klachten en verschijnselen
Osteoporose geeft op zich geen klachten. De verschijnstelen van osteoporose worden gevormd door
de mogelijke consequenties van het brosse bot, namelijk het gemakkelijk ontstaan van fracturen.
Oorzaken van osteoporose
- Primair (geen achterliggende ziekte): postmenopauzaal (hormoonverandering) +
veroudering.
- Secundair (achterliggende ziekte): schildklierziekten, gebruik van prednison, hypogonadisme
(hormoonhuishoudingsziekte van geslachtshormomen), myeloom, osteomalacie,
osteogenesis imperfecta, ‘juveniel’.
Risicofactoren
- Niet te beïnvloeden: geslacht (vrouwen hogere kans), leeftijd, lichaamsbouw (klein, slank
hogere kans), ras (blank, Aziatisch hogere kans), familiair (erfelijke component).
- Wel te beïnvloeden: roken, dieet, medicijnen, alcoholgebruik, weinig actieve levensstijl,
hormonaal.
4
1.1 Inspannings- en sportfysiologie H17 bladzijde 490-494
Het bepalen van de lichaamssamenstelling
Lichaamssamenstelling verwijst naar de chemische
samenstelling van het lichaam. Er zijn drie modellen
van lichaamssamenstelling (zie afbeelding).
De vetmassa wordt aangegeven als het percentage
van de totale lichaamsmassa dat uit vet bestaat,
het vetpercentage. De vetvrije massa (VVM)
verwijst naar alle lichaamsweefsels die geen vet
zijn.
De lichaamssamenstelling van een sporter geeft
inzicht in het lichaamsgewicht waarbij optimale prestaties mogelijk zijn.
Het meten van dichtheid
Densitometrie is het meten van de dichtheid van het lichaam van een sporter. Dichtheid (D) wordt
gedefinieerd als massa (M) gedeeld door volume (V): Dlichaam = Mlichaam / Vlichaam
Het lichaamsvolume kan worden verkregen via hydrostatisch wegen, of onder water wegen, waarbij
wordt gewogen terwijl het hele lichaam volledig onder water is. Het verschil tussen het gewicht op
de weegschaal en het gewicht onder water komt, na correctie voor dichtheid van water, overeen met
het lichaamsvolume. Dit volume moet verder worden gecorrigeerd voor de lucht die opgesloten zit in
het lichaam, zoals het gas in de longen.
Dichtheidsmetingen hebben lange tijd de voorkeur gehad bij het bepalen van de
lichaamssamenstelling, tot de opkomst van DXA-scans. Densitometrie heeft namelijk zijn
beperkingen. Zo is de conversie van dichtheid naar een schatting van het vetpercentage. De meest
gebruikte vergelijking om de lichaamsdichtheid om te zetten in een geschat vetpercentage is de
standaardvergelijking van Siri: % lichaamsvet = (495 / Dlichaam ) – 450. Deze vergelijking gaat ervan uit
dat de dichtheid van de vetmassa en van de vetvrije massa bij iedereen relatief gelijk is.
Andere laboratoriumtechnieken
‘Dual-energy X-ray’-absorptiometrie (DXA) maakt niet alleen kwantificering van bot mogelijk, maar
ook van de samenstelling van zachte weefsels zoals spier- en vetweefsel. Verder is de methode niet
beperkt tot kleine gebieden, maar kan ze schattingen leveren voor het totale lichaam. Het voordeel
van DXA boven weging onder water is dat naast schattingen voor vet en de vetvrije massa ook de
botdichtheid en de botmineraaldichtheid geschat kunnen worden. Verder is het een passieve
techniek en hoeft de proefpersoon tijdens de scan slechts op een tafel te liggen. Als nadeel zijn de
kosten van de apparatuur en de technische ondersteuning echter hoog.
Het meten van luchtverplaatsing is een dichtheidsmeting. Het volume wordt bepaald door
luchtverplaatsing in plaats van door onderdompeling in water. De werking: er is een gesloten ruimte
nodig met lucht onder gewone atmosferische druk met een bekend volume. De proefpersoon opent
de deur, gaat de ruimte binnen en gaat daar stil zitten. De deur sluit en vormt een luchtdichte
afsluiting. Het nieuwe volume lucht in de ruimte wordt bepaald en dit wordt afgetrokken van het
beginvolume. Dit is een relatief simpele methode voor de proefpersoon, maar vereist een grote
1
,nauwkeurigheid bij het verzorgen van een constante temperatuur, de samenstelling van de gassen
en de ademhaling van de persoon in de ruimte.
Veldmethoden
Veldmethoden zijn toegankelijker dan laboratoriummethoden, omdat de apparatuur goedkomer en
minder omslachtig is.
Huidplooidiktemeting: op een of meer plaatsen meten van het vet in de dikte van de huidplooien. De
verkregen waarden worden gebruikt om het vetpercentage te schatten.
Bij bio-elektrische impedantie worden vier elektroden aangebracht op enkel, voet, pols en rug van de
hand. Nieuwere apparatuur gebruikt een plaat om op te staan en in de hand gehouden elektroden.
Een onmerkbaar stroompje wordt aan één kant van het lichaam door de elektroden gestuurd. De
andere elektroden ontvangen de elektrische stroom. De elektrische geleiding door de weefsels
tussen de elektroden hangt af van de verdeling van het water en de elektrolyten in dat weefsel. De
hoeveelheid stroomgeleiding door de weefsels geeft dus de relatieve hoeveelheid vet in dat weefsel
weer. Met de bio-elektrische impedantietechniek worden metingen van de impedantie, de geleiding
of beide omgezet in schattingen van het vetpercentage.
Samenvatting
• Kennis van de lichaamssamenstelling van een sporter is waardevoller bij het voorspellen van
prestatiemogelijkheden dan alleen kennis van lengte en lichaamsgewicht.
• Bepalen van de lichaamsdichtheid is één van de beste methoden voor het bepalen van de
lichaamssamenstelling en is lang beschouwd als het nauwkeurigst. Maar er is zeker ook een
kans op fouten. De dichtheid van het lichaam van de sporter wordt berekend door het
lichaamsgewicht te delen door het lichaamsvolume. Het lichaamsvolume wordt meestal
gemeten via hydrostatische weging (onder water wegen) of door het meten van
luchtverplaatsing. De lichaamssamenstelling kan daaruit worden berekend, hoewel er een
bepaalde foutenmarge is.
• DXA, ontwikkeld voor het schatten van botmineraaldichtheid en botmineralengehalte, is ook
geschikt om nauwkeurig de lichaamssamenstelling van het totale lichaam te schatten, en de
vetmassa en de vetvrije massa.
• Veldmethoden voor het bepalen van de lichaamssamenstelling zijn het meten van
huidplooidiktes en bio-elektrische impedantie. Deze technieken zijn goedkoper en
toegankelijker voor de trainer en de sporter dan de laboratoriumtechnieken.
1.2 Minicursus Terminologia Anatomica
Het Latijn maakt gebruik van naamvallen. Zelfstandige naamwoorden hebben 3 soorten uitgangen:
-a vrouwelijk
- us mannelijk
- um onzijdig
Dan is er ook nog de afhankelijkheidsrelatie, deze wordt weergegeven met andere uitgangen.
1.3 Dynamiek van het menselijk botweefsel
Osteoblasten
Osteoblasten zijn verantwoordelijk voor botaanmaak. Ze maken collageen en mineralen aan die
samen de botmatrix vormen. Ze zitten aan het oppervlak van botten, vooral op plekken waar nieuw
bot wordt gevormd. Nadat ze hun werk als botbouwer hebben gedaan, kunnen osteoblasten
veranderen in osteocyten of afsterven.
2
,Osteocyten
Osteocyten onderhouden de botstructuur en zorgen voor het doorgeven van signalen. Als er ergens
schade is of het bot versterkt moet worden, sturen ze een berichtje door naar de osteoblasten of
osteoclasten. Osteocyten waren vroeger osteoblasten die ingemetseld zijn in de botmatrix. Ze zitten
opgesloten in kleine holtes (lacunes) in het botweefsel. Osteocyten maken contact met elkaar via
kleine kanaaltjes (canaliculi). Zo vormen ze een netwerk dat het hele bot bewaakt en onderhoudt.
Osteoclasten
Osteoclasten zorgen voor de afbraak van botweefsel. Ze breken oude of beschadigde botmatrix af,
zodat osteoblasten nieuw bot kunnen aanmaken. Ze lossen het bot op door zuren en enzymen af te
geven die de mineralen en het collageen in bot afbreken.
Lokale stimulus voor botvorming
Wet van Wolff: krachten op bouw bepalen de bouw en sterkte ervan.
Wanneer je botten worden belast, bijvoorbeeld tijdens rennen of springen, ontstaan er elektrische
stroompjes in het botweefsel. Dit fenomeen heet piëzo-elektrisch effect. Wat gebeurt er?
1. Buigen van botten: Bij belasting ontstaat een negatieve lading aan de kant die buigt en een
positieve lading aan de andere kant.
2. Botvorming: Die negatieve lading stimuleert botcellen om extra bot te vormen. Het meeste
nieuwe bot vormde zich rond de negatieve elektrode.
3. Toepassing in de geneeskunde: Dit principe wordt nu gebruikt bij het behandelen van
breuken die moeilijk genezen. Door elektrisch stimulatie kunnen artsen de botgroei
versnellen.
Daarnaast spelen ook second messengers een rol in dit proces:
• c-AMP: stimuleert enzymen die de celactiviteit verhogen
• c-GMP: zorgt voor celgroei en celdeling
Bij belasting van botten verandert de concentratie van deze stoffen, wat waarschijnlijk ook invloed
heeft op osteoblasten en osteoclasten. Elektrische signalen en chemische processen werken dus
samen om je botten aan te passen aan wat je lichaam nodig heeft.
Botaanleg en botontwikkeling
Skeletvorming begint al in de embryonale fase. Het skelet wordt eerst aangelegd als hyalien
kraakbeen, dat dient als mal voor het uiteindelijke bot. Dit proces heet enchondrale verbening
(botvorming in kraakbeen).
• Week 6-7 van de ontwikkeling: De eerste botvorming start in de wervelkolom, sleutelbeen en
onderkaak. Bloedvaten groeien het kraakbeen binnen en osteoblasten beginnen botweefsel
aan te maken.
• Plexiform bot (ook wel woven bone genoemd) ontstaat als een eerste ruwe structuur. Het
lijkt op spongieus bot, maar moet later nog worden aangepast tot sterker bot. Dit type bot
ontstaat ook bij botbreuken als reparatieweefsel.
• Membraneuze verbening: Sommige platte botten, zoals die van de schedel, ontstaan direct
uit bindweefsel, zonder kraakbeenfase.
• Geboorte: De botdiafysen (schachten) zijn volledig verbeend, maar de epifysen (uiteinden
van de botten) bestaan nog uit kraakbeen.
• Na de geboorte: In de epifysen ontstaan secundaire botkernen, maar het duurt tot het einde
van de puberteit voordat de botkernen volledig met de diafyse vergroeien. De
epifysairschijven zorgen tijdens de jeugd voor lengtegroei.
3
, 1.4 Video botaanmaak en botafbraak
Bot bestaat uit collageen en kalkzouten. Collageen is bindweefsel met een zekere mate van
flexibiliteit. Kalkzouten zorgen voor de hardheid.
Botverlies is onvermijdelijk. Drie typen botcellen hebben het vermogen bot te repareren:
1. Osteocyten: cellen die de botkwaliteit in de gaten houden. Merken de gebieden op waar
botvernieuwing nodig is.
2. Osteoclasten: cellen die het beschadigde botweefsel opruimen.
3. Osteoblasten: botbouwers, signaleren wanneer ze nieuw botweefsel moeten opbouwen.
Het botstelsel van een volwassen mens wordt elke tien jaar compleet vernieuwd.
1.5 Osteoporose/botontkalking
Osteoporose oftewel botontkalking is een aandoening waarbij de sterkte en de kwaliteit van het bot
afneemt. De botten worden brosser doordat de botmassa in de botten van het skelet minder wordt.
Door een klein trauma, zoals een lichte val, kunnen de botten al breken. Doordat mensen gemiddeld
steeds ouder worden dan vroeger is botontkalking een groeiend probleem, omdat er ook meer
osteoporotische botbreuken voorkomen.
Wat is bot?
Bot is het hardste weefsel van ons lichaam. De buitenste laag (schors) van het bot is massief, de
binnenzijde is opgebouwd uit een framewerk van bindweefsel (collageen) waarin het mineraal
calciumfosfaat is afgezet (botbalkjes). Bot is levend weefsel met een actieve stofwisseling waarin
continu processen gaande zijn.
Piekbotmassa
Tot een leeftijd van ongeveer 30-35 jaar neemt de botmassa toe en bereikt het skelet de maximale
botmassa (piekbotmassa). Na deze leeftijd treedt een heel langzame afbraak op doordat de opbouw
de afbraak niet meer bijhoudt. Osteoporose kan optreden doordat het bot bros wordt door
ouderdom, maar er kan ook een versnelde botontkalking optreden door een te snelle afbraak of een
te trage opbouw, dus bij een verstoorde balans van de stofwisseling.
Klachten en verschijnselen
Osteoporose geeft op zich geen klachten. De verschijnstelen van osteoporose worden gevormd door
de mogelijke consequenties van het brosse bot, namelijk het gemakkelijk ontstaan van fracturen.
Oorzaken van osteoporose
- Primair (geen achterliggende ziekte): postmenopauzaal (hormoonverandering) +
veroudering.
- Secundair (achterliggende ziekte): schildklierziekten, gebruik van prednison, hypogonadisme
(hormoonhuishoudingsziekte van geslachtshormomen), myeloom, osteomalacie,
osteogenesis imperfecta, ‘juveniel’.
Risicofactoren
- Niet te beïnvloeden: geslacht (vrouwen hogere kans), leeftijd, lichaamsbouw (klein, slank
hogere kans), ras (blank, Aziatisch hogere kans), familiair (erfelijke component).
- Wel te beïnvloeden: roken, dieet, medicijnen, alcoholgebruik, weinig actieve levensstijl,
hormonaal.
4
