Abdomen – WG studieopdrachten
Studiegroep 1
De eerste keer!
Leerdoelen – de student:
- verwerft kennis in de embryologische ontwikkeling van de tractus digestivus.
- verwerft kennis en inzicht in de bouw van de tractus digestivus en de topografie van de bij de spijsvertering
betrokken buikorganen.
Inleiding Een jongetje van drie dagen oud heeft nog geen meconium geproduceerd. De kraamverzorgster
geeft dit door aan de huisarts. Deze komt en gaat op onderzoek uit.
Vraag 1: Wat is meconium en wat is een normaal tijdstip voor de eerste lozing?
Meconium -> de eerste ontlasting van een baby.
- meestal binnen 24u en moet binnen 48 uur.
- meconium is donker groen tot zwart van kleur, teerachting en kleverig.
- bestaat uit oude cellen van de darm en gal.
- obstipatie -> taaislijmziekte – te weinig vocht, dus meconium is te stevig.
- kan misgaan door obstructie en slechte peristaltiek, dan scheidt de darm slijm uit.
Vraag 2: Indien er ergens een passagestoornis optreedt, kan deze anatomisch zijn en functioneel
(pathofysiologisch). In welke delen bevindt zich een natuurlijke vernauwing in het maagdarmkanaal?
Vernauwing van de maag uitgang bij de upper esophage sfincter (hoek), lower esophage sfincter, sfincter
pylorus, of iliocecale sfincter/klep of sfincter ani (rectum). Sfincter zijn vernauwingen van het maag-
darmkanaal die deze in compartimenten verdeelt. Ook zijn er precapillaire sfincter dit zijn sluitspieren die de
doorgang van slagarderlijkbloed van arteriolen naar de capillairen bepalen Ook is er de sfincter van Oddi bij
de uitgang van galwegen.
Er kan een vernauwing zijn door het sfinctersystemen. Sfincter pylorus bij de maag, door naar het duodenum
naar jejunum, ileum vanuit het ileum naar caecum via de papil van Vater het caecum in, door de colon heen
naar het rectum ook via sfincters geregeld.
Vraag 3: Hoe wordt de passage in het maagdarmkanaal geregeld?
- In de maag zorgt sfincter pylorus ervoor dat het voedsel in kleine porties de duodenum komt.
- De plexus myentericus (muscularis externus) en submucosus (submucosa) zorgen voor peristaltiek en
worden aan gestuurd door het autonoom parasympatisch zenuwstelsel.
- het wordt geremd door sympatisch en afwezigheid van parasympatische impulsen – minder effect.
- stimuleren, dit kan heel veel of minder.
Vraag 4: Hoe zou een pathofysiologische passagestoornis veroorzaakt kunnen worden?
Niet functionele innervatie van het autonome zenuwstelsel -> ziekte van ‘Hiersprong’.
- hierbij is de darmplexus niet aanwezig -> anatomie verkeerd, dus functie ook verstoord.
- ophoping -> via boven (faecaal braken) of overloop diarree.
Vraag 5: Wat is een darmatresie en wat voor verschijnselen zou men kunnen verwachten bij een kind met
een darmatresie?
Darmatresie -> aangeboren afwijking waarbij een gedeelte van de darm is afgesloten.
- niet zeker hoe het ontstaat, misschien dat de darm: eerst holle buis, dan dichte buis en erna gaat weefsel
resorberen, maar dit gaat niet volledig.
- ook mogelijk dat een sfincter dicht blijft staan -> pylorus hypotrofie -> te nauwe doorgang.
- projectiel braken van meters, kindje in een bed.
Vraag 6: Hoe zou men de plaats van de darmafsluitingen kunnen vaststellen?
Inspuiten met contrastvloeistof en vervolgens een CT/MRI-scan of röntgenfoto.
- mogelijkheid is ook oraal.
, Abdomen – WG studieopdrachten
Vraag 7: Kennis en inzicht van afwijkingen aan het spijsverteringskanaal is onmogelijk zonder een goed
overzicht en begrip van de embryonale ontwikkeling. Uit welk embryonale kiembladen ontwikkelt zich het
maagdarmstelsel?
- endoderm -> darmen, epitheel en derivaten – binnenkant
- mesoderm -> spieren, bindweefsel en peritoneum – buitenkant
Vraag 8: Welke onderverdeling wordt er gemaakt van de primitieve darm en hoe kan je in een volwassen
lichaam nog herleiden welke delen van het spijsverteringskanaal uit welk deel van de primitieve darm zijn
ontstaan?
Primitieve darmbuis bestaat uit de voor-, midden- en achterdarm.
- voordarm -> lever, maag, pancreas, galblaas en bovenste galwegen.
- truncus coeliacus.
- middendarm -> dunne darm en gedeeltelijk dikke darm.
- a. mesenterica superior.
- achterdarm -> gedeeltelijk dikke darm en rectum.
- a. mesenterica inferior.
Vraag 9: Geef voor elk deel van de primitieve darm aan welk onderdeel van het spijsverteringskanaal daar uit
ontstaat. Welke delen liggen intraperitoneaal en welke delen secundair retroperitoneaal?
Onderdelen van het spijsverteringskanaal vanuit de primitieve darm:
- voordarm: - pharynx, oesofgus, maag, bovenste deel duodenum.
- longen, leverparechym, pancreas, galblaas en galwegen.
- middendarm: - onderste deel duodenum, jejenum, ileum, caecum, appendix, colon ascendens, 2/3 deel
- achterdarm: - 1/3 deel colon transversum, colon descendens, sigmoïd colon transversum.
- sinus urogenitalis en drivaten. en rectumbovenste deel anale kanaal.
Verhoudingen:
- intraperitoneaal: - lever, maag en milt
- bovenste gedeelte duodenum.
- uterus (uitzondering, geheel omgeven) en ovaria
- bovenste gedeelte rectum
- omgeven voor peritoneum en hebben mesenterium (ophanging aan de achterwand).
- primaire extraperitoneaal: - nieren, bijnieren, ureteren
- urineblaas, prostaat en vagina
- onderste deel rectum
- secundair extraperitoneaal: - pancreas
- laatste deel duodenum
- colon ascendens en descendens.
Vraag 10: De darmen en organen liggen in een volwassen lichaam anders dan in het embryo en de foetus.
Welke processen hebben geleid tot de ligging van de darmen en organen in de buik in volwassen toestand?
Beschrijf deze processen. Geef ook een klinisch voorbeeld waarbij deze processen niet goed verlopen zijn.
Door uitgroei van de middendarm en darmrotatie veranderen de darmen van positie. Eerst in verlenging van
jejunum, ileum en de colon. Dan een fysiologische navelbreuk, omdat de darmen te groot worden en niet in
de buikholte passen. Vervolgens draait het terug.
- rotatie-as: a. mesenterica superior.
- draaiing van de maag -> bursa omentalis ontstaat (pancreas en milt)
- rotatiestoornissen: - klinische malrotatie/non-rotatie.
- volvulus -> zichzelf aflsuiten bij draaiing en gecomprimeerde bloedtoevoer.
- duodenumobstructie door Laddse banden van colon naar buikwand.
- ligging appendix en consequenties voor appendicitis.
Studiegroep 1
De eerste keer!
Leerdoelen – de student:
- verwerft kennis in de embryologische ontwikkeling van de tractus digestivus.
- verwerft kennis en inzicht in de bouw van de tractus digestivus en de topografie van de bij de spijsvertering
betrokken buikorganen.
Inleiding Een jongetje van drie dagen oud heeft nog geen meconium geproduceerd. De kraamverzorgster
geeft dit door aan de huisarts. Deze komt en gaat op onderzoek uit.
Vraag 1: Wat is meconium en wat is een normaal tijdstip voor de eerste lozing?
Meconium -> de eerste ontlasting van een baby.
- meestal binnen 24u en moet binnen 48 uur.
- meconium is donker groen tot zwart van kleur, teerachting en kleverig.
- bestaat uit oude cellen van de darm en gal.
- obstipatie -> taaislijmziekte – te weinig vocht, dus meconium is te stevig.
- kan misgaan door obstructie en slechte peristaltiek, dan scheidt de darm slijm uit.
Vraag 2: Indien er ergens een passagestoornis optreedt, kan deze anatomisch zijn en functioneel
(pathofysiologisch). In welke delen bevindt zich een natuurlijke vernauwing in het maagdarmkanaal?
Vernauwing van de maag uitgang bij de upper esophage sfincter (hoek), lower esophage sfincter, sfincter
pylorus, of iliocecale sfincter/klep of sfincter ani (rectum). Sfincter zijn vernauwingen van het maag-
darmkanaal die deze in compartimenten verdeelt. Ook zijn er precapillaire sfincter dit zijn sluitspieren die de
doorgang van slagarderlijkbloed van arteriolen naar de capillairen bepalen Ook is er de sfincter van Oddi bij
de uitgang van galwegen.
Er kan een vernauwing zijn door het sfinctersystemen. Sfincter pylorus bij de maag, door naar het duodenum
naar jejunum, ileum vanuit het ileum naar caecum via de papil van Vater het caecum in, door de colon heen
naar het rectum ook via sfincters geregeld.
Vraag 3: Hoe wordt de passage in het maagdarmkanaal geregeld?
- In de maag zorgt sfincter pylorus ervoor dat het voedsel in kleine porties de duodenum komt.
- De plexus myentericus (muscularis externus) en submucosus (submucosa) zorgen voor peristaltiek en
worden aan gestuurd door het autonoom parasympatisch zenuwstelsel.
- het wordt geremd door sympatisch en afwezigheid van parasympatische impulsen – minder effect.
- stimuleren, dit kan heel veel of minder.
Vraag 4: Hoe zou een pathofysiologische passagestoornis veroorzaakt kunnen worden?
Niet functionele innervatie van het autonome zenuwstelsel -> ziekte van ‘Hiersprong’.
- hierbij is de darmplexus niet aanwezig -> anatomie verkeerd, dus functie ook verstoord.
- ophoping -> via boven (faecaal braken) of overloop diarree.
Vraag 5: Wat is een darmatresie en wat voor verschijnselen zou men kunnen verwachten bij een kind met
een darmatresie?
Darmatresie -> aangeboren afwijking waarbij een gedeelte van de darm is afgesloten.
- niet zeker hoe het ontstaat, misschien dat de darm: eerst holle buis, dan dichte buis en erna gaat weefsel
resorberen, maar dit gaat niet volledig.
- ook mogelijk dat een sfincter dicht blijft staan -> pylorus hypotrofie -> te nauwe doorgang.
- projectiel braken van meters, kindje in een bed.
Vraag 6: Hoe zou men de plaats van de darmafsluitingen kunnen vaststellen?
Inspuiten met contrastvloeistof en vervolgens een CT/MRI-scan of röntgenfoto.
- mogelijkheid is ook oraal.
, Abdomen – WG studieopdrachten
Vraag 7: Kennis en inzicht van afwijkingen aan het spijsverteringskanaal is onmogelijk zonder een goed
overzicht en begrip van de embryonale ontwikkeling. Uit welk embryonale kiembladen ontwikkelt zich het
maagdarmstelsel?
- endoderm -> darmen, epitheel en derivaten – binnenkant
- mesoderm -> spieren, bindweefsel en peritoneum – buitenkant
Vraag 8: Welke onderverdeling wordt er gemaakt van de primitieve darm en hoe kan je in een volwassen
lichaam nog herleiden welke delen van het spijsverteringskanaal uit welk deel van de primitieve darm zijn
ontstaan?
Primitieve darmbuis bestaat uit de voor-, midden- en achterdarm.
- voordarm -> lever, maag, pancreas, galblaas en bovenste galwegen.
- truncus coeliacus.
- middendarm -> dunne darm en gedeeltelijk dikke darm.
- a. mesenterica superior.
- achterdarm -> gedeeltelijk dikke darm en rectum.
- a. mesenterica inferior.
Vraag 9: Geef voor elk deel van de primitieve darm aan welk onderdeel van het spijsverteringskanaal daar uit
ontstaat. Welke delen liggen intraperitoneaal en welke delen secundair retroperitoneaal?
Onderdelen van het spijsverteringskanaal vanuit de primitieve darm:
- voordarm: - pharynx, oesofgus, maag, bovenste deel duodenum.
- longen, leverparechym, pancreas, galblaas en galwegen.
- middendarm: - onderste deel duodenum, jejenum, ileum, caecum, appendix, colon ascendens, 2/3 deel
- achterdarm: - 1/3 deel colon transversum, colon descendens, sigmoïd colon transversum.
- sinus urogenitalis en drivaten. en rectumbovenste deel anale kanaal.
Verhoudingen:
- intraperitoneaal: - lever, maag en milt
- bovenste gedeelte duodenum.
- uterus (uitzondering, geheel omgeven) en ovaria
- bovenste gedeelte rectum
- omgeven voor peritoneum en hebben mesenterium (ophanging aan de achterwand).
- primaire extraperitoneaal: - nieren, bijnieren, ureteren
- urineblaas, prostaat en vagina
- onderste deel rectum
- secundair extraperitoneaal: - pancreas
- laatste deel duodenum
- colon ascendens en descendens.
Vraag 10: De darmen en organen liggen in een volwassen lichaam anders dan in het embryo en de foetus.
Welke processen hebben geleid tot de ligging van de darmen en organen in de buik in volwassen toestand?
Beschrijf deze processen. Geef ook een klinisch voorbeeld waarbij deze processen niet goed verlopen zijn.
Door uitgroei van de middendarm en darmrotatie veranderen de darmen van positie. Eerst in verlenging van
jejunum, ileum en de colon. Dan een fysiologische navelbreuk, omdat de darmen te groot worden en niet in
de buikholte passen. Vervolgens draait het terug.
- rotatie-as: a. mesenterica superior.
- draaiing van de maag -> bursa omentalis ontstaat (pancreas en milt)
- rotatiestoornissen: - klinische malrotatie/non-rotatie.
- volvulus -> zichzelf aflsuiten bij draaiing en gecomprimeerde bloedtoevoer.
- duodenumobstructie door Laddse banden van colon naar buikwand.
- ligging appendix en consequenties voor appendicitis.
