samenvatting Gezondheidsrecht en sociaal recht

Gezondheidsrecht (en sociaal
recht)
Inleiding tot het recht: het begrip recht
Waarom?
- Patiënten rechten respecteren
- Juridische valkuilen vermijden
- Groepsaansprakelijkheid begrijpen
Kenmerkend voor begrip ‘recht’
- Gedragsregels
- Afdwingbaar gesteld
- Door de overheid

Gedragsregels
- = regels die worden opgelegd om het gedrag van de burger in een
bepaalde richting te sturen
- Beperken persoonlijke vrijheid
- Zegt wat mag en niet mag  conflicten voorkomen / oplossen

Afdwingbaar gesteld
- Rechtsregels = gedragsregels, maar niet altijd omgekeerd zo
- Typisch kenmerk rechtsregel = afdwingbaar karakter
o = Via sancties de naleving van gedragsregels waarborgen
 Sanctie is niet altijd = straf
 Kan ook schadevergoeding zijn = burgerrechtelijke sanctie
 Gebeurt wanneer iemand op foutieve manier aankoop
annuleert en schadevergoeding moet betalen wegens
contractbreuk
- Gedragsregels die afdwingbaar gesteld zijn, maar zijn geen rechtsregels
omdat ze niet door overheid afdwingbaar gesteld zijn
- Voorbeeld: niet eten tijdens een hoorcollege
o = gedragsregels waar sanctie aan komt als je dit toch doet
o Geen rechtsregels: staat dus niet in wet geschreven

Door de overheid
- = voor naleving van gedragsregels een beroep gedaan wordt op speciaal
opgerichte instelling
o Vb: rechtbank
- Voorbeeld: ‘Eenieder is aansprakelijk voor de schade die hij door zijn fout
aan een ander veroorzaakt’
o Je onthouden van het stellen van foutieve handelingen waardoor je
schade veroorzaakt aan andere persoon
o Wanneer schadeveroorzaker niet vrijwillig de schadevergoeding
betaalt, de schadelijder naar rechtbank kan stappen




1

, Inleiding tot het recht; De bronnen van het recht
Waar kan je rechtsregels aantreffen  belangrijkste rechtsbronnen:

De wet
- Geschreven teksten
- Wet = normen of regels die in schriftelijke vorm uitgedrukt zijn + die
algemene en blijvende draagwijdte hebben
o Vb: grondwet, federale wet, decreet, ordonnantie, koninklijk besluit,
ministerieel besluit, provinciaal reglement of gemeentelijk
ACTUALITEI reglement
T  Ordonnantie = uitgeschreven in Brussel
o ARIZONA regering: vlag heeft alle kleuren van de partijen
- Wetten te vinden op Belgisch Staatsblad
- Wetten veranderen: 2/3 meerderheid nodig
o NU: iets van plan waarvoor ze grondwet moeten aanpassen
 Willen senaten afschaffen  2/3de meerderheid nodig
- Wet in strikte betekenis = in stand gekomen door federale wetgevende
macht + voor volledige land van toepassing

De rechtspraak = jurisprudentie
- Rechtspraak = jurisprudentie = geheel van rechterlijke beslissingen
o = alle uitspraken van rechtbanken en hoven
 Vonnis = uitspraak van rechtbank (voor burgerlijke zaken)
 Arrest = uitspraak van een hof (hof van Assisi, zwaarste
misdaden)
- Rechter is niet gebonden om beslissing van andere rechter te volgen 
beroep
o Risico want kan ook hogere straf krijgen
- Rechter moet zaken interpreteren
o Voorbeeld: Misdrijf van schuldig verzuim ‘groot gevaar’ is niet
gedefinieerd  bepaalt door rechter
- Herhaaldelijke beslissingen in dezelfde zin uitgesproken door verschillende
rechtscolleges  worden vaste rechtspraak
o Worden opgenomen in tijdschriften
 Vb Rechtskundig Weekblad, Tijdschrift voor Privaatrecht
 Voor ons: Tijdschrift voor gezondheidsrecht

De rechtsleer
- Rechtsleer = artikelen over rechtsonderwerpen en rechtsproblemen die
juristen in tijdschriften en boeken schrijven
- Rechter lost probleem op door zich te laten inspireren door standpunt van
jurist
o  rechtsleer = gezaghebbende rechtsbron
- Voorbeeld: wettelijk samenwonen
o Vroeger trouwen, nu minder maar nieuwe wet nodig
- Niet-bindend, maar kan gezaghebbend zijn en rechters beïnvloeden




2

,Algemene rechtsbeginselen
- Algemene rechtsbeginselen = basisprincipes die niet uitdrukkelijk
opgenomen zijn in wettekst, maar die in samenleving van essentieel
belang zijn
- Voorbeelden: recht van verdediging, verbod van eigenrichting = burger
mag het recht niet in eigen handen nemen
De gewoonte
- De gewoonte = gebruiken die in samenleving als bindend worden
beschouwd omdat zij gedurende een lange tijd openbaar en zonder
onderbreking worden gevolgd
o Niet terug te vinden in geschreven tekst
o Onbestaand, soms in huurcontracten
 Hoofdelijke aansprakelijkheid
 Elk hoofd kan worden aangesproken om huur te betalen
 Kan actief of passief




3

, Inleiding tot het recht: De indeling van het recht
Nationaal recht
- Het publiekrecht = regelt verhouding tussen burgers en overheid = interne
organisatie en werking van overheid en verhouding tussen de staten
o Het grondwettelijk recht EX: weten onder welke
 Grondwet (GW) het valt
 Regelt inrichting staat + bevat fundamentele rechten
+vrijheden vn burgers
 Vb afschaffen van senaat, stemrecht, deelnemen aan
verkiezingen
o Het administratief recht
 Regelt werking van administratie / uitvoerende macht
 Vb: Ruimtelijke ordening en stedenbouw
o Het strafrecht
 Bepaalt welke gedragingen strafbaar zijn
 Bepaalt welke straffen daarop van toepassing zijn
 Vb: artikel 352: beroepsgeheim (zie later)
o (Het strafprocesrecht of strafvorderingsrecht)
o (Het fiscaal recht)
o (Het privaatrechtelijk procesrecht)
- Het privaatrecht = regelt de verhoudingen tussen de burgers
o Het burgerlijk recht
 Regelt verhoudingen tussen burgers onderling
 Burgerlijk wetboek
 Vb: afstamming, huwelijk, echtscheiding, goederen,
erfenissen, huur…
o Het economisch recht
 Regelt verhoudingen tussen ondernemers en consumenten
 Wetboek economisch recht (WER)
o Het vennootschapsrecht
 Regelt verhoudingen op oprichting en werking van
vennootschappen
 Wetboek van vennootschappen en verenigingen (W.Venn)
o Het sociaal recht
 Arbeidsrecht en socialezekerheidsrecht
 Gemengd privaat en publiekrecht
 Regelt verhouding tussen werkgevers en werknemers
(arbeidsrecht)
 Regelt diverse sociale voorzieningen en verzekeringen
(sociale zekerheid)
 Vb: werkloosheid, pensioen, invaliditeit, vakantiegeld…
o Het gezondheidsrecht
 Diverse aspecten van gezondheid van mens
 Inrichtingen van instellingen en financieringen
 Deels publiek en deels privaat
 Vb: patiënt inlichten over heelkundige ingreep


4