Volledige samenvatting - algemene heelkunde

Samenvatting algemene heelkunde I

1. Praktisch
Aanvullend leesmateriaal (UGent online library)

 Equine sugery – Jorg A., Auer, John A. Stick
 Veterinary surgery small animals
 Atlas of small animal wound management & reconstructive surgery
 Handbook of equine wound management
 De kunst van het snijden – Joseph Lister
o Uitvinder antiseptica



2. Inleiding

2.1. Basisprincipes heelkunde
Correcte diagnose

 Grondig onderzoek vereist
 Correlatie beeldvorming aan onderzoek  nakijken of volledige plaatje klopt
 Wetenschappelijke kennis gebruiken

Communicatie met eigenaar

 Prognoses, complicaties, kost, duur, … van behandeling duidelijk communiceren met
eigen + akkoord van eigenaar krijgen = cruciaal

Jezelf in vraag stellen: voldoende kennis en ervaring, geschikte faciliteiten, …

 = pre-operatieve planning: alles moet op voorhand uitgedacht en gepland zijn om de
operatie zo kort en correct mogelijk te laten verlopen

Tijdens de operatie

 Ergonomisch werken: minimale belasting voor eigen lichaam
 Werk geordend en overzichtelijk
 Zichtbaarheid nastreven = altijd weten wat je aan het doen bent
 Stap voor stap afwerken
 ‘fast surgery is good surgery’
o Snelheid zelf mag niet nagestreefd worden, maar de operatie moet zo vlot en
efficiënt mogelijk gebeuren
o Hoe langer de patiënt onder anesthesie is, hoe groter de kans op complicaties

Nabehandeling verzorgen

 Chirurg moet patiënt actief opvolgen in eerste dagen na de operatie

1

,2.2. Het operatie-team
Streven naar optimale werking en uitstekend resultaat  vereist een goed team

Leden

 Chirurg = leider van het team
 Anesthesist
 Assistent
 Intern / resident
 Student

Verschillende leiderschapsstijlen

 Meeste operatieve ingrepen: gezaghebbende, visionaire stijl
o Chirurg is ‘rechtvaardige leider met visie’
o Duidelijk richtlijnen, maar niet dwingend
o Feedback over taakuitvoering
o Duidelijke protocols vereist
o Geloofwaardigheid vereist: duidelijke aanwijzingen en normen
 Heel stabiel team in rustige situatie: participatieve stijl
o Iedereen heeft inspraak
o Streven naar betrokkenheid en consensus
o Werkt NIET in crisissituaties
 Crisis situatie: directieve stijl
o Doel: gehoorzamen
o Bevelend, corrigerend / bestraffend
o Toegestaan in crisissituaties en indien het niet naleven van protocol
levensbedreigend is voor de patiënt
o Werkt alleen als iedereen goed geïnformeerd en getraind is
o Confronterend

Na de operatieve ingreep: debriefing

 Gecontroleerd, rustig, met aandacht voor team
 Positieve feedback
 Opbouwende kritiek
 Ook chirurg moet zelf kritiek van het team ontvangen
 Betere samenwerking – beter team



3. Asepsie, chirurgisch instrumentarium, chirurgische technieken

3.1. Inleiding
Hygiëne = alle handelingen + handelswijzen die ervoor zorgen dat mensen en dieren gezond
blijven door ziekteverwekkers uit de buurt te houden


2

,  Handhygiëne
 Propere, aangepaste kledij
 Propere, comfortabele schoenen
 Verzorgd haar: lang haar is samengebonden
 Geen ringen, armbanden, oorbellen, kettingen boven kledij
 Korte nagels: minder vuilopstapeling

Chirurgische ingreep = hygiëne + asepsie vereist

 Asepsie = nastreven van kiemvrijheid
 ! niet hetzelfde als steriliteit = volledige afwezigheid van micro-organismen (incl. spores) !

Asepsie nastreven

 Antiseptica: doodt micro-organismen op levend weefsel
o Voldoende vrij van toxische stoffen om op het lichaam gebruikt te kunnen
worden
 Desinfectantie: doodt micro-organismen op inert materiaal

SSI = surgical site infection

 Vermijden door middel van asepsie na te streven
 Infectie kan oppervlakkig, diep of in lichaamsholten zitten  niet altijd duidelijk
zichtbaar van buitenaf
 Tot 30 dagen na operatie
o Er zijn complicaties die slechts enkele maanden na de operatie optreden, maar
de algemene regel wordt gehouden op 30 dagen
 ! infectie treedt niet de dag na de operatie op, maar heeft minstens 2-3 dagen nodig om
zich te ontwikkelen !



3.2. Antiseptica
Meest gebruikte antiseptica

 Alcohol
 Chloorhexidine
 Jodium en jodoforen



3.2.1. Alcohol
Alcohol: zowel antisepticum als desinfectans

Werking

 Zeer krachtig en snel
 Bactericide werking: denaturatie eiwitten
 Meest efficiënte concentratie: 60-90%

Eigenshappen

 Licht ontvettend

3

,  Dalende efficaciteit in aanwezigheid van organisch materiaal

Nadeel: geen residuele werking

 Van zodra de alcohol verdampt is, zal het niet meer effectief zijn tegen nieuwe kiemen

Wel / geen effect op

 Wel effect op: vegetatieve bacteriën / virussen, enveloppe / schimmels
o Zowel gram- als gram+ bacteriën
 Geen effect op: virussen zonder enveloppe / sporen



3.2.2. Chloorhexidine
Chloorhexidine wordt gebruikt in de vorm van het chloorhexidine-zout, omdat het dan oplosbaar
is in water

 Meest gebruikt: chloorhexidine diacetaat / digluconaat

Concentraties

 Lage concentratie: bacteriostatisch effect door interferentie met celmembraan en
lekkage van celinhoud
 Hoge concentratie: bactericide effect door coagulatie van celinhoud
 Praktijk
o 2-4% oplossing: chirurgische scrub (zeepoplossing)
o 0.5 (1/10)-2%: desinfectie (waterige oplossing)
o Max 0.05% (1/100): wondbehandeling (vermijden toxische effecten)
 ! Chloorhexidine verdund met fysiologische zoutoplossing of Ringer’s Lactaatoplossing
zorgt voor precipitaatvorming, maar aan de antibacteriële werking verandert niets !

! We spreken van een bactericied effect wanneer de eiwitten kapot gaan !

Wel / geen effect op

 Wel effect op: virussen met enveloppe
 Beperkt / geen effect op: virussen zonder enveloppe, schimmels, sommige gram-
bacteriën (vb. MRSA, Pseudomonas) Commented [LL1]: MRSA = methycyline resistente
staphylococcus aurus
Voordeel: wel residuele werking

Nadelen

 Neuro- en ototoxisch: nooit gebruiken thv oren en ogen
 Inactivatie door organisch materiaal



3.2.3. Jodium en jodoforen
Vrij jodium (I2)

 Zeer actief tegen bacteriën, sporen, schimmels, gisten en virussen Commented [LL2]: Enige antisepticum dat actief is
 Lage concentratie: snelle bacteriële werking vanwege tegen sporen en gisten
o Snelle penetratie celwand

4