samenvatting goederenrecht, Kelsey Casier

GOEDERENRECHT
LES 1

INLEIDING

WAT IS GOEDERENRECHT?

Wat is goederenrecht?

 Synoniem = zakenrecht
o Zakenrecht gaat niet over business
o Het recht over ‘spullen’ in de mensentaal
 Goederenrecht regelt de rechtsverhouding tussen rechtssubjecten (personen) en
rechtsobjecten (goederen)

Waarom is goederenrecht belangrijk?

 Alles in ons leven is een goed  uitzondering: personen zijn geen goederen!
 Goederen kunnen:
o Tastbaar/ ontastbaar zijn
o Verplaatsbaar/ onverplaatsbaar zijn
o Zichtbaar/ niet zichtbaar zijn

o Juridische kwalificaties die hierbij horen:
- Lichamelijk vs. onlichamelijk
- Roerend vs. onroerend

 Goederen behoren bijna altijd aan iets of iemand toe
o Bijvoorbeeld afval of water in de zee zijn ook goederen maar hebben geen
specifieke eigenaar
 Welvaartsindicator
o De landen die een deftig uitgewest goederenrecht hebben, zijn landen die
het goed doen qua welzijn



Situering van
het
goederenrecht:
uitgezoomd




1

,Situering van het goederenrecht: ingezoomd

Eigendomsrecht


Zakelijke
genotsrecht Vruchtgebruik


en (Recht van
gebruik en
bewoning)




Zakelijk
erfdienstbaarhede
n




e Het recht van
erfpacht


rechten Het opstalrecht




Hypotheek


Zakelijke
zekerhede Voorrechten

n
Pand




Enkele
belangrijke begrippen:

 Numerus clausus (art. 3.3 BW)
o Betekent dat het goederenrecht een gesloten systeem is
o Enkel deze concepten en geen andere
o Het tegenovergesteld is het open systeem (bv. verbintenissenrecht)
o Goederenrecht is gebonden door numerus clausus
 Werking erga omnes
o Dit is hetgeen waar je recht op hebt
o Dit geldt voor iedereen, iedereen moet dit respecteren ook die fiscus
o Tegenovergestelde is het ‘inter partes’ = enkel tussen de partijen
 Volgrecht
o Definitie: het recht ten aanzien van de zaak kan worden uitgeoefend
ongeacht in wiens handen die zaak zich bevindt, met andere woorden het
recht volgt de zaak en niet de persoon
 Recht van voorrang (art. 3.5 BW)
o Definitie: titularis zakelijk zekerheidsrecht heeft voorrang op die met een
vorderingsrecht, ook wanneer het vorderingsrecht ouder is
o Context: betalingsproblematiek (bv. faillissement)
o Bijvoorbeeld: faillissement koerierdienst met veel schuldeisers: fiscus,
leveranciers, onbetaalde onderaannemer  volgorde bepalen: recht van
voorrang




2

,INWERKINGTREDING BOEK 3 BW

Werking in de tijd van boek 3 BW

Het antwoord op de vraag ‘welke regels zijn er van toepassing?’ is de eerbiedige werking.

 Eerbiedige werking = je hebt respect/ eerbied voor de regels die al gebeurd zijn
o Nieuwe regels doen geen afbreuk aan reeds verworven rechten
o Nieuwe regels zijn niet van toepassing op alle rechtshandelingen en
rechtsfeiten die dateren van voor de inwerkingtreding van het nieuwe recht
(01/09/2021)
o Nieuwe regels zijn niet van toepassing op rechtsgevolgen van
rechtshandelingen en rechtsfeiten die dateren van voor de inwerking van
het nieuwe recht, maar ontstaan na de inwerkingtreding van het nieuwe
recht. TENZIJ: partijen uitdrukkelijk anders beslissen!
o Wat met alle twijfelgevallen die er tussenin zitten?
 Bijvoorbeeld: een boom staat te dicht op de grenzen van je buur, de
boom staat er al sinds het oude recht. Als het probleem van de
boom jaren later tijdens de nieuwe wet voor problemen zorgt, dan
moeten we blijven kijken naar het oude recht want de boom staat er
al sinds die oude wet

BESTUIT:

 Oudere situaties blijven onder de oude wet
 Oudere situaties die al volledig afgehandeld zijn in het verleden vallen onder oud
recht
 Nieuwe situaties die zich voordoen vanaf 1 september vallen onder nieuw recht
 Als er geen onderlinge overeenkomst is dan kijkt men naar de feiten

LES 2

EIGENDOMSRECHT

EIGENDOMSRECHT: INLEIDING + NUT

Eigendomsrecht – inleiding

 Alles is een goed (met uitzondering personen)
 Tastbaar, ontastbaar, verplaatsbaar, onverplaatsbaar
 Juridische kwalificaties:
o Lichamelijk vs. onlichamelijk
o Roerend vs. onroerend
 Goederen behoren bijna altijd aan iets of iemand toe
 Elk goed heeft een eigenaar
 Uitzondering: zand op het strand
 Goederenrecht heeft veel impact op andere rechtstakken (o.a.
verbintenissenrecht, strafrecht, familierecht/ vermogensrecht, …)
o Verbintenissenrecht  risico op verlies
o Strafrecht  verbeurdverklaring
o Familierecht/ vermogensrecht  verdeling na echtscheiding




3

, Eigendomsrecht – praktisch nut: verbintenisrecht

 Eigenaar: het (financieel) risico verlies
  letterlijk iets verliezen
 Ook het tenietgaan van het goed (beschadigd, vernietigd)

Eigendomsrecht – praktisch nut: strafrecht

 Verbeurdverklaring = een bijkomende straf (naast een gevangenisstraf of
geldboete) waarbij de eigenaar het eigendomsrecht verliest in verband met een
misdrijf
o Voorwaarde: er moet een eigenaar zijn
o Niet: geleend, gehuurd of gestolen

Eigendomsrecht – praktisch nut: familierecht/ vermogensrecht

 Verdeling na echtscheiding
o Tijdens het huwelijk is het niet altijd duidelijk wat van wie is
o Als de relatiebreuk problematisch is, dan wille de echtgenoten claimen




EIGENDOMSRECHT: DEFINITIE + KENMERKEN

Definitie: het eigendomsrecht verleent aan de eigenaar rechtstreeks het recht om het
voorwerp ervan te gebruiken, hiervan het genot te hebben en erover te beschikken. De
eigenaar heeft de volheid van bevoegdheden, behoudens de beperkingen die door
wetten, verordeningen of door rechten van derden worden opgelegd (art. 3.50 NBW).

Eigendomsrecht is het meest ruime van alle zakelijke rechten, want het verleent volle
aanspraak op de zaak en betreft een recht op een eigen zaak. In het eigendomsrecht zijn
er 3 elementen:

 Recht van gebruik = het recht om de zaak te gebruiken (of juist niet te gebruiken)
voor doeleinden die de eigenaar zelf bepaalt; dit omvat ook het stellen van daden
van beheer
o Bijvoorbeeld: de eigenaar van een motorfiets kan beslissen om hiermee in
de stad of op een circuit te rijden
 Recht van genot = recht op vruchten en opbrengsten van de zaak
o Bijvoorbeeld: je hebt een huis en je verhuurt dat huis, je hebt
eigendomsrecht niet enkel op het huis, maar ook op de huurinkomsten
 Beschikkingsrecht (UNIEK) = de mogelijkheid om over de zaak te schikken, dat wil
zeggen:
o De mogelijkheid tot vervreemding, verdwijning (bijvoorbeeld: afbraak huis)
o Wijziging van bestemming (bijvoorbeeld: grond die tot nu toe een weide
was in de toekomst gebruiken als boomgaard)

Het eigendomsrecht is het enige zakelijk recht dat de eigenaar het recht verleent om
erover te beschikken. De eigenaar van een goed mag zijn goed dus vernietigen of
vervreemden, wat de houders van andere zakelijk recht (bijvoorbeeld: vruchtgebruik,
opstalrecht, …) niet mogen.




4