MENS EN LEREN
INHOUDSOPGAVE
THEORETISCHE KADERS ............................................................................................................... 3
RECHT OP PRIVACY EN GEHEIMHOUDING.....................................................................................................3
SOORTEN DIAGNOSTIEK ..........................................................................................................................4
DIAGNOSTISCHE CLASSIFICATIESYSTEMEN ...................................................................................................5
HGW EN HGD......................................................................................................................................7
PSYCHO-EDUCATIE ............................................................................................................................. 11
OPVOEDING ................................................................................................................................11
WAT IS HET? ..................................................................................................................................... 11
OPVOEDINGSSYSTEEM ......................................................................................................................... 12
OPVOEDINGSMODELLEN ...................................................................................................................... 14
OUDERLIJKE TAKEN ............................................................................................................................. 17
WERKING HERSENEN........................................................................................................................... 17
ARMOEDE ...................................................................................................................................19
WANNEER (KANS)ARMOEDE .................................................................................................................. 19
SOORTEN ARMOEDE ............................................................................................................................ 19
IMPACT ............................................................................................................................................ 19
HULPVERLENING ................................................................................................................................ 20
KINDEREN VAN OUDERS MET PSYCHISCHE PROBLEMEN & KINDEREN VAN OUDERS MET
AFHANKELIJKHEIDSPROBLEEM ....................................................................................................21
KOPP/KOAP? ................................................................................................................................. 21
RISICOFACOTEN EN BESCHERMENDE FACTOREN ......................................................................................... 22
IMPACT ............................................................................................................................................ 23
HULPVERLENING ................................................................................................................................ 24
VERSTANDELIJKE BEPERKING ......................................................................................................26
TERMINOLOGIE .................................................................................................................................. 26
DSM CRITERIA................................................................................................................................... 27
PRIMAIRE KENMERKEN.......................................................................................................................... 28
SEKSUELE ONTWIKKELING BIJ LVB ........................................................................................................... 29
BEGELEIDING..................................................................................................................................... 30
PREVALENTIE ..................................................................................................................................... 31
DIAGNOSTIEK..................................................................................................................................... 31
ANDERE ........................................................................................................................................... 32
HOOGBEGAAFDHEID ...................................................................................................................33
AANGAAN OUDER-KINDRELATIE ..................................................................................................40
ADOPTIE EN PLEEGZORG ....................................................................................................................... 44
OPVOEDINGSSTIJLEN ..................................................................................................................49
, SOORTEN ......................................................................................................................................... 49
Baumrind ................................................................................................................................... 49
Lamborn..................................................................................................................................... 50
KRITISCHE REFLECTIE ........................................................................................................................... 51
KENMERKEN ‘AUTORITATIEVE’ OPVOEDINGSSTIJL......................................................................................... 51
WAAR DOE JE DAN GOED AAN BIJ OPVOEDEN? ............................................................................................. 52
MAATSCHAPPELIJKE TENDENSEN ............................................................................................................. 52
OPVOEDING IN ANDERE CULTUREN .......................................................................................................... 53
TRENDS IN OPVOEDING ........................................................................................................................ 53
OPVOEDINGSPROGRAMMA – EN CONTEXT ...................................................................................56
OPVOEDINGSPROGRAMMA ................................................................................................................... 57
OPVOEDINGSCONTEXT ......................................................................................................................... 58
THEMA 1: GAMES, SOCIALE MEDIA EN SCHERMTIJD ...................................................................................... 58
THEMA 2: KINDEROPVANG .................................................................................................................... 60
THEMA 3: GROOTOUDERS .................................................................................................................... 61
KWALITEIT VAN OPVOEDING ........................................................................................................63
ONDERWIJS IN VLAANDEREN, VROEGER EN NU ............................................................................64
GEWOON EN BUITENGEWOON ONDERWIJS ................................................................................................ 66
Belangrijkste decreten ................................................................................................................ 67
Buitengewoon onderwijs ............................................................................................................. 73
ONDERWIJSREGELGEVING: RECHTEN EN PLICHTEN ...................................................................................... 75
INTERNATIONALE INVLOEDEN................................................................................................................. 77
DIVERSITEIT IN ONDERWIJS .........................................................................................................79
GROEPSVORMING ............................................................................................................................... 79
VIERLADENMODEL .............................................................................................................................. 84
KINDERRECHTEN ALS REFERENTIEKADER ................................................................................................... 85
DECREET RECHTSPOSITIE VAN DE MINDERJARIGE (DRM) ............................................................................... 87
INTEGRALE JEUGDHULP (IJH) .......................................................................................................87
DOELSTELLINGEN ............................................................................................................................... 90
BEKENDE AFKORTINGEN ....................................................................................................................... 91
ROL PSYCHOLOGISCH CONSULENT IN PEDAGOGISCH WERKVELD ..............................................92
GEZINDSSAMENSTELLINGEN IN VLAANDEREN .............................................................................94
ECHTSCHEIDING ................................................................................................................................ 95
EENOUDERGEZIN ............................................................................................................................... 96
NIEUW SAMENGESTELD GEZIN ............................................................................................................... 96
NIEUWE AUTORITEIT EN GEWELDLOOSVERZET.............................................................................97
NIEUWE AUTORITEIT............................................................................................................................. 97
GEWELDLOOSVERZET ........................................................................................................................ 100
IN GEZINNEN ................................................................................................................................... 101
IN SCHOOL EN PEDAGOGISCH CONTEXT ................................................................................................. 101
,THEORETISCHE KADERS
RECHT OP PRIVACY EN GEHEIMHOUDING
• Discretieplicht
- Definitie
Verplichting om bij uitoefenen van zijn functie geen vertrouwlijke gegevens vrij geven
aan anderen dan diegene die gerechtigd zijn er kennis van te nemen
- Info kan gedeeld worden binnen organisatie
- Need the know vs. nice to know
- Ambtsgeheim
o Bij ambtenaren
o In onderwijs
- Geschreven in arbeidsovereenkomsten, deontologische codes…
- Voorbeeld beroepen
o Jeugdwerkers, leerkrachten, leerlingsbegeleiding, zorgcoördinator…
- Geen strafrechtelijke vervolging
o Wel tuchting
• Beroepsgeheim
- Definitie
Verplicht een hulpverlener tot geheimhouding van hetgeen cliëntern aan hem
prijsgeven in kader van vertrouwensrelatie
- Geldig voor…
o Noodzakelijke vertrouwenspersonen
o Vertrouwensberoep
- Voorbeeld beroep
o CLB-medewerkers
- Strafrechtelijke gevolging via stafwetboek
- Wanneer spreken of spreken?
Plicht Recht
Zwijgen Zwijgplicht = regel Zwijgrecht:
Binnen en buiten organisatie In specifieke omstandigheden
Spreken Spreekplicht Spreekrecht
Enkel bij schuldig • Rechter of
hulpverzuim parlementaire
onderzoekscommissie
• Aangifterecht
• Noodtoestand
• Toestemming cliënt
- Uitganspunt = zwijgen
, o Bij gegronde redenen doorbreken
o Waneer cliënt zelf of iemand anders in ernstig gevaar is
▪ Fysieke veiligheid
▪ Psychologische integriteit
- Overleggen mag en aangeraden
o Eindverantwoordelijkheid bij jou
- Steeds vermelden bij opstart traject
• Recht op pricay en geheimhouding
- Werkt samen in tweetallen
- GDPR = general data protection regulation / AVG = algemene verordering
gegevensbescherming
o Strikte regeld voor gegevensverwerking
o Rechten van individuen
o Privacy by design & by default
o Meldplicht datalekken
o Hoge boetes
- Europese verondering
- Standaardisering verwerking persoonsgegevens
- Sinds 25 mei 2018
- Verving databeschermingsrichtlijn van 1995
SOORTEN DIAGNOSTIEK
• Onderkennende diagnostiek
- = classificerende diagnostiek
- Screening
- Diagnostisch onderzoek
- “Wat is er aan de hand, welke problematiek?”
• Differentiaaldiagnostiek
- = differentiële diagnostiek
- Welke verschillende stoornissen of problematieken kunnen bij deze symtomen
horen?
• Verklarende diagnostiek
- = etiologische diagnostiek
- “Wat is de oorzaak van dit probleem?”
o Genetisch
o Neurobiologisch
o Neuropsychologisch/cognitief
• Handelingsgerichte diagnostiek (HGD)
- = indicerende diagnostiek
- “Hoe kunnen we dit kind/deze jongere best begeleiden?”
INHOUDSOPGAVE
THEORETISCHE KADERS ............................................................................................................... 3
RECHT OP PRIVACY EN GEHEIMHOUDING.....................................................................................................3
SOORTEN DIAGNOSTIEK ..........................................................................................................................4
DIAGNOSTISCHE CLASSIFICATIESYSTEMEN ...................................................................................................5
HGW EN HGD......................................................................................................................................7
PSYCHO-EDUCATIE ............................................................................................................................. 11
OPVOEDING ................................................................................................................................11
WAT IS HET? ..................................................................................................................................... 11
OPVOEDINGSSYSTEEM ......................................................................................................................... 12
OPVOEDINGSMODELLEN ...................................................................................................................... 14
OUDERLIJKE TAKEN ............................................................................................................................. 17
WERKING HERSENEN........................................................................................................................... 17
ARMOEDE ...................................................................................................................................19
WANNEER (KANS)ARMOEDE .................................................................................................................. 19
SOORTEN ARMOEDE ............................................................................................................................ 19
IMPACT ............................................................................................................................................ 19
HULPVERLENING ................................................................................................................................ 20
KINDEREN VAN OUDERS MET PSYCHISCHE PROBLEMEN & KINDEREN VAN OUDERS MET
AFHANKELIJKHEIDSPROBLEEM ....................................................................................................21
KOPP/KOAP? ................................................................................................................................. 21
RISICOFACOTEN EN BESCHERMENDE FACTOREN ......................................................................................... 22
IMPACT ............................................................................................................................................ 23
HULPVERLENING ................................................................................................................................ 24
VERSTANDELIJKE BEPERKING ......................................................................................................26
TERMINOLOGIE .................................................................................................................................. 26
DSM CRITERIA................................................................................................................................... 27
PRIMAIRE KENMERKEN.......................................................................................................................... 28
SEKSUELE ONTWIKKELING BIJ LVB ........................................................................................................... 29
BEGELEIDING..................................................................................................................................... 30
PREVALENTIE ..................................................................................................................................... 31
DIAGNOSTIEK..................................................................................................................................... 31
ANDERE ........................................................................................................................................... 32
HOOGBEGAAFDHEID ...................................................................................................................33
AANGAAN OUDER-KINDRELATIE ..................................................................................................40
ADOPTIE EN PLEEGZORG ....................................................................................................................... 44
OPVOEDINGSSTIJLEN ..................................................................................................................49
, SOORTEN ......................................................................................................................................... 49
Baumrind ................................................................................................................................... 49
Lamborn..................................................................................................................................... 50
KRITISCHE REFLECTIE ........................................................................................................................... 51
KENMERKEN ‘AUTORITATIEVE’ OPVOEDINGSSTIJL......................................................................................... 51
WAAR DOE JE DAN GOED AAN BIJ OPVOEDEN? ............................................................................................. 52
MAATSCHAPPELIJKE TENDENSEN ............................................................................................................. 52
OPVOEDING IN ANDERE CULTUREN .......................................................................................................... 53
TRENDS IN OPVOEDING ........................................................................................................................ 53
OPVOEDINGSPROGRAMMA – EN CONTEXT ...................................................................................56
OPVOEDINGSPROGRAMMA ................................................................................................................... 57
OPVOEDINGSCONTEXT ......................................................................................................................... 58
THEMA 1: GAMES, SOCIALE MEDIA EN SCHERMTIJD ...................................................................................... 58
THEMA 2: KINDEROPVANG .................................................................................................................... 60
THEMA 3: GROOTOUDERS .................................................................................................................... 61
KWALITEIT VAN OPVOEDING ........................................................................................................63
ONDERWIJS IN VLAANDEREN, VROEGER EN NU ............................................................................64
GEWOON EN BUITENGEWOON ONDERWIJS ................................................................................................ 66
Belangrijkste decreten ................................................................................................................ 67
Buitengewoon onderwijs ............................................................................................................. 73
ONDERWIJSREGELGEVING: RECHTEN EN PLICHTEN ...................................................................................... 75
INTERNATIONALE INVLOEDEN................................................................................................................. 77
DIVERSITEIT IN ONDERWIJS .........................................................................................................79
GROEPSVORMING ............................................................................................................................... 79
VIERLADENMODEL .............................................................................................................................. 84
KINDERRECHTEN ALS REFERENTIEKADER ................................................................................................... 85
DECREET RECHTSPOSITIE VAN DE MINDERJARIGE (DRM) ............................................................................... 87
INTEGRALE JEUGDHULP (IJH) .......................................................................................................87
DOELSTELLINGEN ............................................................................................................................... 90
BEKENDE AFKORTINGEN ....................................................................................................................... 91
ROL PSYCHOLOGISCH CONSULENT IN PEDAGOGISCH WERKVELD ..............................................92
GEZINDSSAMENSTELLINGEN IN VLAANDEREN .............................................................................94
ECHTSCHEIDING ................................................................................................................................ 95
EENOUDERGEZIN ............................................................................................................................... 96
NIEUW SAMENGESTELD GEZIN ............................................................................................................... 96
NIEUWE AUTORITEIT EN GEWELDLOOSVERZET.............................................................................97
NIEUWE AUTORITEIT............................................................................................................................. 97
GEWELDLOOSVERZET ........................................................................................................................ 100
IN GEZINNEN ................................................................................................................................... 101
IN SCHOOL EN PEDAGOGISCH CONTEXT ................................................................................................. 101
,THEORETISCHE KADERS
RECHT OP PRIVACY EN GEHEIMHOUDING
• Discretieplicht
- Definitie
Verplichting om bij uitoefenen van zijn functie geen vertrouwlijke gegevens vrij geven
aan anderen dan diegene die gerechtigd zijn er kennis van te nemen
- Info kan gedeeld worden binnen organisatie
- Need the know vs. nice to know
- Ambtsgeheim
o Bij ambtenaren
o In onderwijs
- Geschreven in arbeidsovereenkomsten, deontologische codes…
- Voorbeeld beroepen
o Jeugdwerkers, leerkrachten, leerlingsbegeleiding, zorgcoördinator…
- Geen strafrechtelijke vervolging
o Wel tuchting
• Beroepsgeheim
- Definitie
Verplicht een hulpverlener tot geheimhouding van hetgeen cliëntern aan hem
prijsgeven in kader van vertrouwensrelatie
- Geldig voor…
o Noodzakelijke vertrouwenspersonen
o Vertrouwensberoep
- Voorbeeld beroep
o CLB-medewerkers
- Strafrechtelijke gevolging via stafwetboek
- Wanneer spreken of spreken?
Plicht Recht
Zwijgen Zwijgplicht = regel Zwijgrecht:
Binnen en buiten organisatie In specifieke omstandigheden
Spreken Spreekplicht Spreekrecht
Enkel bij schuldig • Rechter of
hulpverzuim parlementaire
onderzoekscommissie
• Aangifterecht
• Noodtoestand
• Toestemming cliënt
- Uitganspunt = zwijgen
, o Bij gegronde redenen doorbreken
o Waneer cliënt zelf of iemand anders in ernstig gevaar is
▪ Fysieke veiligheid
▪ Psychologische integriteit
- Overleggen mag en aangeraden
o Eindverantwoordelijkheid bij jou
- Steeds vermelden bij opstart traject
• Recht op pricay en geheimhouding
- Werkt samen in tweetallen
- GDPR = general data protection regulation / AVG = algemene verordering
gegevensbescherming
o Strikte regeld voor gegevensverwerking
o Rechten van individuen
o Privacy by design & by default
o Meldplicht datalekken
o Hoge boetes
- Europese verondering
- Standaardisering verwerking persoonsgegevens
- Sinds 25 mei 2018
- Verving databeschermingsrichtlijn van 1995
SOORTEN DIAGNOSTIEK
• Onderkennende diagnostiek
- = classificerende diagnostiek
- Screening
- Diagnostisch onderzoek
- “Wat is er aan de hand, welke problematiek?”
• Differentiaaldiagnostiek
- = differentiële diagnostiek
- Welke verschillende stoornissen of problematieken kunnen bij deze symtomen
horen?
• Verklarende diagnostiek
- = etiologische diagnostiek
- “Wat is de oorzaak van dit probleem?”
o Genetisch
o Neurobiologisch
o Neuropsychologisch/cognitief
• Handelingsgerichte diagnostiek (HGD)
- = indicerende diagnostiek
- “Hoe kunnen we dit kind/deze jongere best begeleiden?”
