1. Inleiding en historiek
1.1. Inleiding
Ontwikkelingspsychologie
= de wetenschappelijke studie van patronen van groei, verandering en stabiliteit van
conceptie tot hoge ouderdom
Verschillende ontwikkelingsdomeinen:
- Fysieke ontwikkeling
- Cognitieve ontwikkeling
- Sociaal-emotionele ontwikkeling + ontwikkeling van persoonlijkheid
Verschillende ontwikkelingsfasen
- Prenataal
- Babytijd
- Peuter- en kleutertijd
- Schooltijd
- Adolescentie
- Ontluikende volwassenheid
- Volwassenheid
- Ouderdrom
,Ontwikkelingsfasen > sociale constructies gebaseerd op onderzoek in WEIRD
samenlevingen
WEIRD
= Western, Educated, Industrialized, Rich, Democratic
1.2. Historiek
PHILIPPE ARIèS (1914-1984)
> onderzoek naar historische evolutie in hoe naar kinderen en kindertijd gekeken werd van
de middeleeuwen tot recentere tijden
> “ontdekker van het kind” als voorwerp van historisch onderzoek
> Aan de hand van afbeeldingen en dagboeken
=> evidentie voor evolutie, niet biologisch, maar kindertijd blijkt sociale constructie van vrij
recente datum (1600) ipv biologische vorm
(kinderen werden tot lange tijd al snel als volwassenen gezien, dat werd sociaal bepaald en
niet biologisch, zie schilderijen waarin kinderen zelfde lichaamsproporties hebben als
volwassenen)
ISAAC NEWTON (zwaartekracht)
Als ik verder keek dan anderen, dan was dat omdat ik op de schouders van reuzen stond
“standing on the shoulders of giants”
> wetenschap boekt altijd vooruitgang door te bouwen op eerdere inzichten van mensen
die voor je kwamen
1.2.1. Vroege denkers
JOHN LOCKE (1632-1704)
> empiricisme
> mens geboren als “tabula rasa” + verdere ontwikkeling onder invloed van de omgeving
die vormgeeft aan het gedrag van het kind
> “iedereen kan alles worden”
,(An Essay Concerning Human Understanding 17de eeuw)
JEAN-JACQUES ROUSSEAU (1712-1778)
> nativisme
> kinderen geboren met inherent potentieel en talenten
> ‘nobele wilden’ >> in wezen goed
> groei in afzonderlijke fasen die zich automatisch ontvouwen – kinderen verzorgd en
beschermd =>> bereiken volle potentieel
(we ontwikkeling ons als mens tot wat de natuur ons voorgegeven heeft)
1.2.2. Start van de wetenschappelijke ontwikkelingspsychologie
1) CHARLES DARWIN (1809-1882)
> evolutietheorie
> parallel tussen ontwikkeling van individuen en hoe de soort zelf ontwikkeld is (hoe de
mens ontwikkeld is doorheen de tijd)
> babybiografie over zoon >> aanleiding observatie
> systematische observatie van kinderen
> start: wetenschappelijke studies van ontwikkeling
2) GRANVILLE STANLEY HALL (1844-1924)
> amerikaans psycholoog
> ontogenese als herhaling van fylogenese
Ontogenese
= de ontwikkeling van elk individueel mens van eicel tot ouderdom
Fylogenese
= de ontwikkeling van de mens als herhaling van de ontwikkeling van de soort
> ontwikkeling als rijpingsproces: genetisch bepaald en ontvouwen automatisch
, > stichter child study movement: gebruik van wetenschappelijke methoden stimuleren
(daardoor andere methoden dan babybiografieën)
> eerste gebruik vragenlijsten, normatieve benadering
> adolescentie als afzonderlijke ontwikkelingsfase (storm en stress, emotionele labiliteit
en spanning gelinkt aan biologische veranderingen)
3) ARNOLD GESELL (1880-1961)
> amerikaans psycholoog en pediater
> leerling STANLEY HALL
> “father of child development” omdat hij grootschalige studies heeft over kinderen (10000
kinderen observaties en ouderinterviews)
> alle kinderen doorlopen zelfde stadia, maar op eigen tempo
> focus maturatie, beperkte rol ervaring
> Gesell Developmental Schedules : diagnostisch instrument om ontwikkelingsniveau bij
kleine kinderen te meten
> motorische ontwikkeling: groei van hoofd naar voeten + van centrum naar buitenkant van
lichaam (cefalocaudale en proximodistale principe)
4) ALFRED BINET (1857-1911)
> frans psycholoog
> eerste intelligentietest opvraag ministerie van onderwijs; kinderen mentale beperkingen
scheiden van andere kinderen
> stimuleerde interesse in individuele verschillen in ontwikkeling
5) LETA STETTER HOLLINGWORTH (1886-1939)
> amerikaans psycholoog
> studie intelligentie – focus hoofdbegaafdheid (gifted children)
1.1. Inleiding
Ontwikkelingspsychologie
= de wetenschappelijke studie van patronen van groei, verandering en stabiliteit van
conceptie tot hoge ouderdom
Verschillende ontwikkelingsdomeinen:
- Fysieke ontwikkeling
- Cognitieve ontwikkeling
- Sociaal-emotionele ontwikkeling + ontwikkeling van persoonlijkheid
Verschillende ontwikkelingsfasen
- Prenataal
- Babytijd
- Peuter- en kleutertijd
- Schooltijd
- Adolescentie
- Ontluikende volwassenheid
- Volwassenheid
- Ouderdrom
,Ontwikkelingsfasen > sociale constructies gebaseerd op onderzoek in WEIRD
samenlevingen
WEIRD
= Western, Educated, Industrialized, Rich, Democratic
1.2. Historiek
PHILIPPE ARIèS (1914-1984)
> onderzoek naar historische evolutie in hoe naar kinderen en kindertijd gekeken werd van
de middeleeuwen tot recentere tijden
> “ontdekker van het kind” als voorwerp van historisch onderzoek
> Aan de hand van afbeeldingen en dagboeken
=> evidentie voor evolutie, niet biologisch, maar kindertijd blijkt sociale constructie van vrij
recente datum (1600) ipv biologische vorm
(kinderen werden tot lange tijd al snel als volwassenen gezien, dat werd sociaal bepaald en
niet biologisch, zie schilderijen waarin kinderen zelfde lichaamsproporties hebben als
volwassenen)
ISAAC NEWTON (zwaartekracht)
Als ik verder keek dan anderen, dan was dat omdat ik op de schouders van reuzen stond
“standing on the shoulders of giants”
> wetenschap boekt altijd vooruitgang door te bouwen op eerdere inzichten van mensen
die voor je kwamen
1.2.1. Vroege denkers
JOHN LOCKE (1632-1704)
> empiricisme
> mens geboren als “tabula rasa” + verdere ontwikkeling onder invloed van de omgeving
die vormgeeft aan het gedrag van het kind
> “iedereen kan alles worden”
,(An Essay Concerning Human Understanding 17de eeuw)
JEAN-JACQUES ROUSSEAU (1712-1778)
> nativisme
> kinderen geboren met inherent potentieel en talenten
> ‘nobele wilden’ >> in wezen goed
> groei in afzonderlijke fasen die zich automatisch ontvouwen – kinderen verzorgd en
beschermd =>> bereiken volle potentieel
(we ontwikkeling ons als mens tot wat de natuur ons voorgegeven heeft)
1.2.2. Start van de wetenschappelijke ontwikkelingspsychologie
1) CHARLES DARWIN (1809-1882)
> evolutietheorie
> parallel tussen ontwikkeling van individuen en hoe de soort zelf ontwikkeld is (hoe de
mens ontwikkeld is doorheen de tijd)
> babybiografie over zoon >> aanleiding observatie
> systematische observatie van kinderen
> start: wetenschappelijke studies van ontwikkeling
2) GRANVILLE STANLEY HALL (1844-1924)
> amerikaans psycholoog
> ontogenese als herhaling van fylogenese
Ontogenese
= de ontwikkeling van elk individueel mens van eicel tot ouderdom
Fylogenese
= de ontwikkeling van de mens als herhaling van de ontwikkeling van de soort
> ontwikkeling als rijpingsproces: genetisch bepaald en ontvouwen automatisch
, > stichter child study movement: gebruik van wetenschappelijke methoden stimuleren
(daardoor andere methoden dan babybiografieën)
> eerste gebruik vragenlijsten, normatieve benadering
> adolescentie als afzonderlijke ontwikkelingsfase (storm en stress, emotionele labiliteit
en spanning gelinkt aan biologische veranderingen)
3) ARNOLD GESELL (1880-1961)
> amerikaans psycholoog en pediater
> leerling STANLEY HALL
> “father of child development” omdat hij grootschalige studies heeft over kinderen (10000
kinderen observaties en ouderinterviews)
> alle kinderen doorlopen zelfde stadia, maar op eigen tempo
> focus maturatie, beperkte rol ervaring
> Gesell Developmental Schedules : diagnostisch instrument om ontwikkelingsniveau bij
kleine kinderen te meten
> motorische ontwikkeling: groei van hoofd naar voeten + van centrum naar buitenkant van
lichaam (cefalocaudale en proximodistale principe)
4) ALFRED BINET (1857-1911)
> frans psycholoog
> eerste intelligentietest opvraag ministerie van onderwijs; kinderen mentale beperkingen
scheiden van andere kinderen
> stimuleerde interesse in individuele verschillen in ontwikkeling
5) LETA STETTER HOLLINGWORTH (1886-1939)
> amerikaans psycholoog
> studie intelligentie – focus hoofdbegaafdheid (gifted children)
