BARG52: Gebouwuitrus2ng
1. Ven2la2e
CLO-index m².K
1 CLO (R =) 0.155 ——
W
Metabolisme W
= gem volwassene 1.7m² 1 Met 58.15 --- = 100 W
M²
Pressure control / Drukvoorwaarde M3 m3/h
Pa = —— . ———
H Pa
Debiet Debiet = v . A m3 m
— = — . m2
s s
Debiet ronde kanalen Debiet = v . A m3 m
A = π . R2 — = — . m2
s s
Verwarmingsvermogen door ven3la3e m3
Q = 0.34 x V x T W = — . °C
H
Lekdebiet V50 50 Pa
Minimaal ven3la3edebiet EPB residen3eel m3
V 3.6 ———
h . m²
Minimaal ontwerpdebiet kantoor V m3
(Codex over het welzijn op het werk) 40 — / persoon
H
Dimensionering van het trace m3
1 — = 1 cm2 opp kanaal
H
Kledij CLO Ac-viteit MET W/m²
Rust: liggen 0.8 46
Ongekleed 0,0 Rust: zi6en 1 58
Lichte werkkledij: wollen sokken, 0,6 Sedentaire acDviteit: kantoor, woning, 1.2 70
katoenen hemd, werkbroek, losse bloes school, labo
Idem met werkschort: verpleging 0,8 Lichte acDviteit: staan, winkelen, 1.6 93
laboratorium, lichte industrie
Zakenkostuum 1,0 Gemiddelde acDviteit: staand, 2 116
winkelbediende, huishoudelijk werk,
machinewerk
TradiDoneel kostuum met vest 1,5 Lopen op vlak terrein
2 km/h 1.9 110
3 km/h 2.4 140
4 km/h 2.8 165
5 km/h 3.4 200
ARAB Binnenmilieubesluit IDA EPB
CAT I 36 m³/h/persoon IDA 1 72 m³/h/persoon
40 m³/h/persoon CAT II 25 m³/h/persoon IDA 2 45 m³/h/persoon 22 m³/h/persoon
CAT III 15 m³/h/persoon IDA 3 29 m³/h/persoon
CAT IV < 15 m³/h/persoon IDA 4 18 m³/h/persoon
1
BARG52: Gebouwuitrus3ng
,INLEIDING EN NORMERING
Hygiënische ven-la-e 1. Zuurstof toevoeren: CO2-concentraDe meten
2. VochDgheid afvoeren: RV-meDng, risico’s op
schimmels
3. Warmte afvoeren: T-meDng in °C/ K/ °F
4. Polluenten afvoeren
5. Geuren afvoeren
Stel: geen (goede) venDlaDe
è Vocht niet voldoende afgevoerd
è Risico op RV >70-80%
è Kans op condens door koudebruggen of verborgen
koude muren
è Risico op ontwikkeling van schimmels
è Schade aan het gebouw en risico voor de
gezondheid
Polluenten in de lucht 1. ParDkels fijn stof (PM) = belangrijkste!
2. Fysische polluenten
vb.: vezels
3. (micro)biologische contaminanten
vb.: bacteriën, virussen (covid) en schimmels
4. Gasvormige polluenten
vb.: VOS (vluchDge organische stoffen)
5. Emissies van bouwmaterialen, meubilair
Controle van de luchtkwaliteit - EliminaDe: fysiek verwijderen van het risico
= efficiëntste methode
- Vervanging: het gevaar vervangen
- Technisch: mensen isoleren van het gevaar
- AdministraDef: verander de manier waarop
mensen werken
- PBM: bescherm de werknemer met persoonlijke
beschermingsmiddelen
= minst efficiënt
RelaDeve vochDgheid: RV De hoeveelheid dampdruk/waterdamp, p, in de lucht t.o.v.
de hoeveelheid maximale dampdruk/waterdamp, p’
= verhouding tussen p en p’ bij dezelfde T
= meestal minder #waterdamp in de lucht dan maximaal #
è Anankelijk van de Tlucht
: RV > 100% = condensaDe en bacteriële, virale, schimmel,…
groei
: RV = 100% = maximale dampdruk, p’
: RV < 100% = bacteriële en virale groei
: RV = 70% = normale omstandigheden
2
BARG52: Gebouwuitrus3ng
, Luchtsnelheid Als lucht ons lichaam passeert, neemt deze alDjd dat dunne
isolaDelaagje van sDlstaande lucht rond ons lichaam mee of
er nu wel of geen wind is
è Impact op T-gevoel en dus comfort
Thermische behaaglijkheid De toestand waarin nagenoeg niemand iets over zijn
omgeving te klagen heep nl. goed voor iedereen of een
onopgemerkte T als niet te warm noch te koud
Theorie van Fanger De ontwikkelde behaaglijkheidsvergelijking als een
index om te kunnen vastleggen hoe een groep waarnemers
het (binnen)klimaat waardeert van koud tot heet
= T voorspellen in een bepaalde situaDe dat mensen
comfortabel zouden vinden a.d.h.v. een vergelijking
1. P.M.V. berekenen
2. Voorkeurstemperatuur a.d.h.v. PMV berekenen
3. #gebruikers een afwijking op de T verdragen
Predicted Mean Vote-index: PMV Het te verwachten gemiddelde waardering vastleggen om
een voorspelling te doen van de behaaglijkheid en deze in
een index vast te leggen
Predicted Percentage DissaDfied: PPD Het percentage te verwachten ontevreden waarnemers bij
een gegeven PMV-waarde
Parameters Personen
- Kledij: CLO-index
- AcDviteit: metabolisme
Gebouwen
- Luch6emperatuur
- Stralingstemperatuur
- Luchtdruk
- Luchtsnelheid
Clothing-index: CLO-index Waarden om kledij invloeden te objecDveren nl. in een
cijfer va6en, zodat je zuiver kan vergelijken
= gem isolaDewaarde van kledij per m² lichaamsoppervlak
ΔPMV Apprecia-e PPD
-3 Koud 100%
-2 Koel 76,4%
-1 Frisjes 26,8%
0 Neutraal 5%
1 Warmpjes 36,4%
2 Warm 75,7%
3 Heet 100%
Comfortklassen - ARAB: codex welzijn op het werk
- Binnenmilieubesluit: categorisaDe o.b.v. PMV/PPV
3
BARG52: Gebouwuitrus3ng
, - IDA-klassen: categorisaDe o.b.v. debieten
- EPB: regelgeving voor (niet-) residenDële
toepassingen o.b.v. eisen m.b.t. luchtverversing in
(niet-) residenDële gebouwen
: beslissing steeds in overleg met de opdrachtgever
ARAB Codex welzijn op het werk inzake de binnenluchtkwaliteit in
werklokalen
= voor werkplekken: werknemers in de kantoren
è CO²-gehalte < 900ppm
è VenDlaDedebiet > 40m³/h/persoon
Binnenmilieubesluit: GRO De grenswaarden voor de binnenluchtkwaliteit voor niet-
residenDële verblijfsruimten o.b.v. normen
= comfortklassen
= verblijf > 30min
= secundaire lokalen gelden de minimale we6elijke eisen
Klasse I – A PPD = 6% = 6% ontevreden
è Beste
Klasse II – B PPD = 10% = 10% ontevreden
Klasse III – C PPD = 15% = 15% ontevreden
è Slechtste
è Voldoet niet meer volgens de norm
Klasse IV – D Niet meer van toepassing
Presenta-eniveau Ruimtes die onder de Voor andere ruimtes Residen-ële gebouwen
codex vallen
Uitstekend Conform de Codex Categorie I Nvt
Beter Nvt Categorie II Minimale
ontwerpdebieten EPB
Goed Nvt Categorie III Nvt
Comfortklasse PPD Debiet verse lucht Comfortsitua-e
I–A < 6% 72 - 36 m³/h/persoon OpDmaal
II – B < 10% 45 - 25 m³/h/persoon Normaal
III – C < 15% 29 - 15 m³/h/persoon Minimaal
IV – D / < 15 m³/h/persoon /
EPB-regelgeving - Residentieel: eisen m.b.t. luchtverversing in
woongebouwen
- Niet-residentieel: bijlage X, eisen m.b.t.
luchtverversing in niet-residentiele
gebouwen
- 22 m³/h/persoon
PRINCIPE VAN VENTILATIESYSTEMEN Toevoeren van verse lucht en afvoeren van interne
polluenten
4
BARG52: Gebouwuitrus3ng
1. Ven2la2e
CLO-index m².K
1 CLO (R =) 0.155 ——
W
Metabolisme W
= gem volwassene 1.7m² 1 Met 58.15 --- = 100 W
M²
Pressure control / Drukvoorwaarde M3 m3/h
Pa = —— . ———
H Pa
Debiet Debiet = v . A m3 m
— = — . m2
s s
Debiet ronde kanalen Debiet = v . A m3 m
A = π . R2 — = — . m2
s s
Verwarmingsvermogen door ven3la3e m3
Q = 0.34 x V x T W = — . °C
H
Lekdebiet V50 50 Pa
Minimaal ven3la3edebiet EPB residen3eel m3
V 3.6 ———
h . m²
Minimaal ontwerpdebiet kantoor V m3
(Codex over het welzijn op het werk) 40 — / persoon
H
Dimensionering van het trace m3
1 — = 1 cm2 opp kanaal
H
Kledij CLO Ac-viteit MET W/m²
Rust: liggen 0.8 46
Ongekleed 0,0 Rust: zi6en 1 58
Lichte werkkledij: wollen sokken, 0,6 Sedentaire acDviteit: kantoor, woning, 1.2 70
katoenen hemd, werkbroek, losse bloes school, labo
Idem met werkschort: verpleging 0,8 Lichte acDviteit: staan, winkelen, 1.6 93
laboratorium, lichte industrie
Zakenkostuum 1,0 Gemiddelde acDviteit: staand, 2 116
winkelbediende, huishoudelijk werk,
machinewerk
TradiDoneel kostuum met vest 1,5 Lopen op vlak terrein
2 km/h 1.9 110
3 km/h 2.4 140
4 km/h 2.8 165
5 km/h 3.4 200
ARAB Binnenmilieubesluit IDA EPB
CAT I 36 m³/h/persoon IDA 1 72 m³/h/persoon
40 m³/h/persoon CAT II 25 m³/h/persoon IDA 2 45 m³/h/persoon 22 m³/h/persoon
CAT III 15 m³/h/persoon IDA 3 29 m³/h/persoon
CAT IV < 15 m³/h/persoon IDA 4 18 m³/h/persoon
1
BARG52: Gebouwuitrus3ng
,INLEIDING EN NORMERING
Hygiënische ven-la-e 1. Zuurstof toevoeren: CO2-concentraDe meten
2. VochDgheid afvoeren: RV-meDng, risico’s op
schimmels
3. Warmte afvoeren: T-meDng in °C/ K/ °F
4. Polluenten afvoeren
5. Geuren afvoeren
Stel: geen (goede) venDlaDe
è Vocht niet voldoende afgevoerd
è Risico op RV >70-80%
è Kans op condens door koudebruggen of verborgen
koude muren
è Risico op ontwikkeling van schimmels
è Schade aan het gebouw en risico voor de
gezondheid
Polluenten in de lucht 1. ParDkels fijn stof (PM) = belangrijkste!
2. Fysische polluenten
vb.: vezels
3. (micro)biologische contaminanten
vb.: bacteriën, virussen (covid) en schimmels
4. Gasvormige polluenten
vb.: VOS (vluchDge organische stoffen)
5. Emissies van bouwmaterialen, meubilair
Controle van de luchtkwaliteit - EliminaDe: fysiek verwijderen van het risico
= efficiëntste methode
- Vervanging: het gevaar vervangen
- Technisch: mensen isoleren van het gevaar
- AdministraDef: verander de manier waarop
mensen werken
- PBM: bescherm de werknemer met persoonlijke
beschermingsmiddelen
= minst efficiënt
RelaDeve vochDgheid: RV De hoeveelheid dampdruk/waterdamp, p, in de lucht t.o.v.
de hoeveelheid maximale dampdruk/waterdamp, p’
= verhouding tussen p en p’ bij dezelfde T
= meestal minder #waterdamp in de lucht dan maximaal #
è Anankelijk van de Tlucht
: RV > 100% = condensaDe en bacteriële, virale, schimmel,…
groei
: RV = 100% = maximale dampdruk, p’
: RV < 100% = bacteriële en virale groei
: RV = 70% = normale omstandigheden
2
BARG52: Gebouwuitrus3ng
, Luchtsnelheid Als lucht ons lichaam passeert, neemt deze alDjd dat dunne
isolaDelaagje van sDlstaande lucht rond ons lichaam mee of
er nu wel of geen wind is
è Impact op T-gevoel en dus comfort
Thermische behaaglijkheid De toestand waarin nagenoeg niemand iets over zijn
omgeving te klagen heep nl. goed voor iedereen of een
onopgemerkte T als niet te warm noch te koud
Theorie van Fanger De ontwikkelde behaaglijkheidsvergelijking als een
index om te kunnen vastleggen hoe een groep waarnemers
het (binnen)klimaat waardeert van koud tot heet
= T voorspellen in een bepaalde situaDe dat mensen
comfortabel zouden vinden a.d.h.v. een vergelijking
1. P.M.V. berekenen
2. Voorkeurstemperatuur a.d.h.v. PMV berekenen
3. #gebruikers een afwijking op de T verdragen
Predicted Mean Vote-index: PMV Het te verwachten gemiddelde waardering vastleggen om
een voorspelling te doen van de behaaglijkheid en deze in
een index vast te leggen
Predicted Percentage DissaDfied: PPD Het percentage te verwachten ontevreden waarnemers bij
een gegeven PMV-waarde
Parameters Personen
- Kledij: CLO-index
- AcDviteit: metabolisme
Gebouwen
- Luch6emperatuur
- Stralingstemperatuur
- Luchtdruk
- Luchtsnelheid
Clothing-index: CLO-index Waarden om kledij invloeden te objecDveren nl. in een
cijfer va6en, zodat je zuiver kan vergelijken
= gem isolaDewaarde van kledij per m² lichaamsoppervlak
ΔPMV Apprecia-e PPD
-3 Koud 100%
-2 Koel 76,4%
-1 Frisjes 26,8%
0 Neutraal 5%
1 Warmpjes 36,4%
2 Warm 75,7%
3 Heet 100%
Comfortklassen - ARAB: codex welzijn op het werk
- Binnenmilieubesluit: categorisaDe o.b.v. PMV/PPV
3
BARG52: Gebouwuitrus3ng
, - IDA-klassen: categorisaDe o.b.v. debieten
- EPB: regelgeving voor (niet-) residenDële
toepassingen o.b.v. eisen m.b.t. luchtverversing in
(niet-) residenDële gebouwen
: beslissing steeds in overleg met de opdrachtgever
ARAB Codex welzijn op het werk inzake de binnenluchtkwaliteit in
werklokalen
= voor werkplekken: werknemers in de kantoren
è CO²-gehalte < 900ppm
è VenDlaDedebiet > 40m³/h/persoon
Binnenmilieubesluit: GRO De grenswaarden voor de binnenluchtkwaliteit voor niet-
residenDële verblijfsruimten o.b.v. normen
= comfortklassen
= verblijf > 30min
= secundaire lokalen gelden de minimale we6elijke eisen
Klasse I – A PPD = 6% = 6% ontevreden
è Beste
Klasse II – B PPD = 10% = 10% ontevreden
Klasse III – C PPD = 15% = 15% ontevreden
è Slechtste
è Voldoet niet meer volgens de norm
Klasse IV – D Niet meer van toepassing
Presenta-eniveau Ruimtes die onder de Voor andere ruimtes Residen-ële gebouwen
codex vallen
Uitstekend Conform de Codex Categorie I Nvt
Beter Nvt Categorie II Minimale
ontwerpdebieten EPB
Goed Nvt Categorie III Nvt
Comfortklasse PPD Debiet verse lucht Comfortsitua-e
I–A < 6% 72 - 36 m³/h/persoon OpDmaal
II – B < 10% 45 - 25 m³/h/persoon Normaal
III – C < 15% 29 - 15 m³/h/persoon Minimaal
IV – D / < 15 m³/h/persoon /
EPB-regelgeving - Residentieel: eisen m.b.t. luchtverversing in
woongebouwen
- Niet-residentieel: bijlage X, eisen m.b.t.
luchtverversing in niet-residentiele
gebouwen
- 22 m³/h/persoon
PRINCIPE VAN VENTILATIESYSTEMEN Toevoeren van verse lucht en afvoeren van interne
polluenten
4
BARG52: Gebouwuitrus3ng
