1 Forensische psychologie: een introductie............................................................8
1.1 Forensische psychologie verschillen..............................................................8
1.2 Forensische psychologie gelijkenissen..........................................................9
1.3 Psychologie en recht................................................................................... 10
1.4 Forensische psychologie in beweging.........................................................13
2 De ontwikkeling van antisociaal gedrag............................................................15
2.1 De aard en het voorkomen van jeugddelinquentie......................................15
2.2 De psychiatrische visie................................................................................ 16
2.2.1 DSM-5.................................................................................................... 17
2.2.2 Oppositionele-opstandige stoornis (ODD).............................................18
2.2.3 Periodieke explosieve stoornis..............................................................19
2.2.4 Normoverschrijdende gedragsstoornis..................................................19
2.3 Het bio-psycho-sociaal model.....................................................................21
2.4 Theorieën ontwikkeling antisociaal gedrag.................................................22
2.4.1 Uitganspunten....................................................................................... 23
2.4.2 Wetm atigheden.................................................................................... 24
2.5 Ontwikkelingstheorieën............................................................................... 25
2.5.1 De Moffitt theorie.................................................................................. 25
2.5.2 Het model van Patterson.......................................................................28
2.5.3 Algemene empirische vaststellingen.....................................................29
2.6 Protectieve of beschermende factoren........................................................30
2.6.1 Saprof – jeugdversie (De Vries Robbé, Geers, Stapel, Hilterman, & De
Vogel, 2014)................................................................................................... 30
2.6.2 Een complex verhaal............................................................................. 31
3 Psychopathie..................................................................................................... 31
3.1 Psychopathie: een omkadering...................................................................31
3.1.1 Relevantie voor het forensisch werkveld...............................................31
3.1.2 Psychopathie vanuit een geschiedkundig kader....................................32
1
Criminologische psychologie samenvatting
, 3.1.3 De basis: Hervey Cleckley.....................................................................32
3.1.4 Prevalentie............................................................................................ 34
3.2 De meting van psychopathie.......................................................................34
3.2.1 DSM 5: Antisociale persoonlijkheidsstoornis.........................................34
3.2.1.1 DSM: “Psychopathie” bij minderjarigen...........................................36
3.2.2 De Psychpathy checklist-revised...........................................................37
3.2.2.1 Facet 1: interpersoonlijk gedrag......................................................38
3.2.2.2 Facet 2: affectieve kenmerken........................................................38
3.2.2.3 Facet 3: levensstijl (gedrag in het dagelijks leven).........................39
3.2.2.4 Facet 4 : antisociaal gedrag............................................................39
3.2.2.5 Bijkomende kenmerken...................................................................39
3.2.3 Alternatieve instrumenten....................................................................40
3.3 De ontwikkeling van psychopathie..............................................................40
3.3.1 Risicofactoren........................................................................................ 40
3.3.1.1 Genen............................................................................................. 40
3.3.1.2 Neurobiologie.................................................................................. 41
3.3.1.3 Omgeving....................................................................................... 42
3.3.2 Verklaringsmodellen: een affectief/cognitief deficit..............................42
3.3.2.1 Fearlessness model.........................................................................42
3.3.2.2 Respons modulatie theorie..............................................................43
3.4 Behandelbaarheid....................................................................................... 43
3.4.1 Klinisch pessimisme.............................................................................. 43
3.4.2 Wat werkt?............................................................................................ 44
3.4.3 Juridisch pessimisme............................................................................. 45
4 Partnergeweld................................................................................................... 46
4.1 Definiëring & prevalentie............................................................................ 46
4.1.1 Definiëring partnergeweld.....................................................................46
4.1.2 Geweldsvormen.................................................................................... 47
4.1.3 Partnergeweld in cijfers.........................................................................48
2
Criminologische psychologie samenvatting
, 4.1.3.1 PARTNERGEWELD & KINDERMISHANDELING...................................48
4.1.3.2 PARTNERGEWELD & DIERENMISHANDELING...................................49
4.1.4 Gevolgen van partnergeweld................................................................49
4.1.5 Allemaal gerelateerd............................................................................. 50
4.2 Typologie partnergeweld............................................................................. 50
4.2.1 Typologie partnergeweldenaars............................................................50
4.2.2 Typologie partnergeweld.......................................................................52
4.2.3 Typologie dynamiek............................................................................... 54
4.3 Partnergeweld: een complex gegeven........................................................54
4.3.1 Cyclisch verloop partnergeweld............................................................54
4.3.2 Risicofactoren........................................................................................ 55
4.3.3 Partnergeweld als dyadisch proces.......................................................57
4.3.4 Genest ecologisch model......................................................................57
4.3.5 Doorbreken van cyclisch verloop..........................................................58
5 Stalking............................................................................................................. 59
5.1 Stalking: definiëring en prevalentie.............................................................59
5.1.1 Stalking: de juridische visie...................................................................59
5.1.2 Stalking: de psychosociale visie............................................................59
5.1.3 Stalkingsgedrag.................................................................................... 60
5.1.4 Het slachtoffer....................................................................................... 60
5.1.5 Prevalentie............................................................................................ 61
5.2 Een typologie voor stalkers.........................................................................62
5.2.1 Typologie van Mullen............................................................................. 62
5.2.2 Casus Gerald......................................................................................... 63
5.2.3 Casus Albert.......................................................................................... 63
5.2.4 Casus Suzan.......................................................................................... 64
5.2.5 Casus Dennis......................................................................................... 64
5.2.6 Casus Alan............................................................................................ 65
5.3 Theoretische modellen: geweld en persistentie..........................................66
3
Criminologische psychologie samenvatting
, 5.3.1 Relational Goal Pursuit Theory..............................................................66
5.3.2 Controle & macht.................................................................................. 67
5.3.3 Stalking en gewelddadig gedrag...........................................................68
5.3.4 Integrated theoretical model of stalking violence.................................68
5.4 Risico’s, risicofactoren en risicotaxatie.......................................................69
5.4.1 Stalking Risk Profile (SRP).....................................................................69
5.4.1.1 De risico’s....................................................................................... 70
5.4.1.2 The smoking gun............................................................................. 70
5.4.2 Stalking Assessment Management (SAM).............................................70
6 Zedendelinquentie............................................................................................ 72
6.1 Definities & prevalentie............................................................................... 72
6.1.1 Een definiëring...................................................................................... 72
6.1.2 Psychiatrische visie............................................................................... 73
6.1.2.1 Pedophilia (DSM 5)..........................................................................76
6.1.3 Recentere visie: chronophilieën............................................................78
6.1.4 Prevalentie............................................................................................ 79
6.1.4.1 Pedofilie.......................................................................................... 79
6.1.4.2 Seksueel geweld............................................................................. 79
6.1.4.3 Minderjarigen.................................................................................. 79
6.1.4.4 Vrouwelijke plegers.........................................................................80
6.2 Theoretische modellen................................................................................ 81
6.2.1 Niveau I: microtheorieën.......................................................................81
6.2.1.1 Typologie verkrachting....................................................................81
6.2.1.2 Typologie kindermisbruik: FBI-typologie..........................................83
6.2.1.3 Beperkingen van een typologie.......................................................84
6.2.2 Niveau II: unifactoriële theorieën..........................................................85
6.2.2.1 Cognitieve distorties.......................................................................85
6.2.2.2 Zelfregulatiemodel (WARD & HUDSON, 1998)................................88
6.2.3 Niveau III: multifactoriële theorieën......................................................90
4
Criminologische psychologie samenvatting