een VOLLEDIGE samenvatting Physical activity, physical fitness en mental health

DEEL VAN UFFELEN
FYSIEKE ACTIVITEIT, FITHEID EN SEDENTAIR GEDRAG
ACHTERGROND
- Gezondheid (health) = een toestand van volledig fysiek, mentaal en sociaal welzijnen niet
alleen de afwezigheid van ziekte of een gebrek
 Fysieke gezondheid:
▪ Preventie en behandeling van chronische aandoeningen (hart- en vaatziekten,
diabetes, musculoskeletale problemen, sommige vormen van kanker)
▪ Verbetering en behoud van fysieke functie (ADL, functionele status, valrisico,
botmineraaldichtheid)
 Mentale gezondheid en kwaliteit van leven (QoL)
▪ Preventie en behandeling van chronische aandoeningen (angst,depressie,
cognitieve functie)
 Sociale gezondheid
- Fysieke inactiviteit is een van de meest voorkomende sterfterisico’s (6%)
 Andere mortaliteitsrisico
▪ Physicial Inactivity 6%
▪ smoking 9%
▪ Hypertension 13%
▪ High blood glucose 6%
▪ Overweight /obesity 6%
DEFINITIE FYSIEKE ACTIVITEIT EN SEDENTAIR GEDRAG
FYSIEKE ACTIVITEIT
- Fysieke activiteit = lichamelijke beweging die wordt geproduceerd door de samentrekking
van skeletspieren die het energieverbruik aanzienlijk verhogen
- Het gaat van dagdagelijkse activiteiten tot extreme excercise
- CONTEXT
 Context waarin FA gebeurd is belangrijk
 FA is een complexe gedraging à beoordelen, beschrijven en evalueren ervan is een
uitdaging
 OPDELING
▪ Vrije tijd : sport en excercise à Hoe meer van deze PA hoe
beter je mentale gezondheid
▪ Beroep
▪ Transport
▪ Huishouden
OEFENING (EXERCISE)
- excercise = gepland gestructureerd, repetitief en doelgericht in de zin dat het resulteert in
verbetering en onderhoud van een of meer componenten van fysieke fitheid
 Het resultaat van FA is niet noodzakelijk een verbetering van de fitheid
 Oefening resulteert sowieso in een verbetering van de fitheid, dit is het doel
- Fysieke fitheid is een component van gezondheid, het is geen gedraging
- Vergelijking FA en EXCERCISE
 Lichaamsbeweging via skeletspieren ( FA en EXCERCISE )
 Resultaten in energieverbruik ( FA en EXCERCISE )
 Het energieverbruik (kilocalorieën) varieert continu van laag naar hoog (FA en EXERCISE )
 Zeer positief gecorreleerd met fysieke fitheid ( FA en EXCERCISE )
 Geplande, gestructureerde en repetitieve lichaamsbeweging ( EXERCISE )
 Een doel is het verbeteren of behouden van fysieke fitheidscomponent(en) ( EXERCISE)

, SPORT
- Sport = concurrerende activiteit die wordt ondernomen in de context van regels die zijn
vastgesteld door een internationale regelgevende
instantie
DIMENSIES (FITT)
- Frequentie: aantal sessies
- Intensiteit: fysiologische inspanning (licht, matig, krachtig)
 MET = metabolische equivalent 1
▪ Bij wandelen gebruik je 1,5-3 keer meer
energie dan wanneer je neerzit
 Lichte intensiteit is ook goed voor
gezondheidsuitkomsten, zeker voor mentale
gezondheid
- Tijd: duur van sessie
- Type: welke soort activiteit
- Andere dimensies: tijd & plaats, houding, sociale parameters
FITHEID
- Fitheid = het vermogen om spierwerk naar tevredenheid uit te voeren
 Gezondheid gerelateerde fitheid componenten verbeteren gezondheid
▪ aerobe capaciteit
▪ spierkracht
▪ spieruithouding
▪ flexibiliteit
▪ lichaamsbouw
 Skill gerelateerde fitheid componenten verbeteren prestatie
▪ Balans
▪ Power
▪ Wendbaarheid
▪ Coördinatie
▪ snelheid

,SEDENTAIR GEDRAG
- Sedentair gedrag = elke activiteit in wakkere toestand die wordt gekenmerkt door een
energieverbruik van ≤ 1,5 metabole equivalenten en een zittende of liggende houding
- SG is een complexe gedraging à beoordelen, beschrijven en evalueren ervan is een uitdaging
- SG is gelinkt met mortaliteit en cardio-metabolische gezondheid
Sedentair gedrag versus fysieke activiteit:
- SG wil niet zeggen dat er een tekort is aan matige tot hoge FA
 Vb een elite atleet dat veel zit kan ook nog een hoog SG hebben
- Toename in FA ≠ afname in SG
- Zowel sedentair gedrag als fysieke activiteit moeten beoordeeld worden

COMPLEXE RELATIE TUSSEN FA, SG, FITHEID EN GEZONDHEID




- FA zorgt in zekere maten voor een verbetering van de fitheid, wat vervolgensresulteert in een
betere gezondheid
- FA is ook geassocieerd met een betere gezondheid, ongeacht de link met fysiekefitheid van
de persoon
- Genetisch gezien zijn er mensen grotere/minder grote effecten hebben van oefeningop hun
fysieke fitness
- Er zijn ook andere factoren die ervoor zorgen of je fysiek actief kan/wil zijn
- KEY MESSAGE : Fysieke activiteit gaat zorgen voor een verhoging van Fysieke fitheid maar kan
ook apart de gezondheid gaan verbeteren

, ENERGIEVERBUIK (ENERGY EXPENDITURE, EE)
COMPONENTEN
- EE : ENERGY EXPENDURE = AEE + DEE + RMR
- AEE : SPIERACTIVITEIT ( 20-30% )
- DEE : DIEET INDUCED ENERGY EXPENDURE ( 10% )
- RMR : RUST METABOLISME ( 60-70% )



MET-WAARDEN
- MET = metabolisch equivalent = de verhouding van het werkmetabolisme tot het
rustmetabolisme
- RANGE tussen 1-23 MET
- OPDELING
 Sedentair : < 1.5MET
 Licht : 1.5-3 MET
 MATIG 3-6 MET
 HOOG : > 6 MET
- 1 MET kan worden uitgedrukt als:
 1 kcal/kg/uur
 3,5 mL/kg/min (zuurstofopname)
- Compendium bevat sport, exercise, … gerangschikt op een MET-schaal van 1 tot 23
- MET-waarden worden vaak gebruikt om het FA-volume of energieverbruik te schatten
 VB: 60 min joggen aan 5,5 km/h (7 MET) à 60*7 = 420 MET*min
 Deze gegevens worden gebruikt om verbanden tussen PA en een reeks
gezondheidsresultaten te onderzoeken
VOLUME
- PAL = physical activity level = gemiddeld
dagelijks energieverbruik( EE ) uitgedrukt als
een veelvoud van 1 MET
 Totaal dagelijks energieverbruik (EE ) /
rustmetabolisme( RMR )
 Varieert meestal van 1,1 – 2,4

Voorbeeld:
8 uur slapen 0,9 MET 7,2 MET*uur
7 uur sedentair 1,5 MET 10,5 MET*uur
5 uur licht 2,0 MET 10 MET*uur
3 uur matig 4,0 MET 12 MET*uur
1 uur intensief 7 MET 7 MET*uur

46,7 MET*uur

PAL = 46,7 MET*uur / 24,0 MET*uur = 1,9


5