Inhoudsopgave
H1: Inleidende les + gastcolleges.................................................................................................................... 3
1 breuklijnen en thema’s......................................................................................................................................3
2 Johny Vansevenant............................................................................................................................................4
3 Khalid Benhaddou (niet kennen voor het examen)...........................................................................................5
Inleiding...........................................................................................................................................................5
Wat is diversiteit en inclusie?..........................................................................................................................6
Waarom diversiteit en inclusie?......................................................................................................................6
Werken aan diversiteit.....................................................................................................................................7
Definities..........................................................................................................................................................8
Acties inclusie UGENT......................................................................................................................................9
Platform durfdiversdenken............................................................................................................................10
H2: De Volksunie en erfgenamen.................................................................................................................. 10
1 De aanloop tot de oprichting van de Volksunie...............................................................................................10
2 Van het ontstaan tot een eerste politieke doorbraak 1954-1961...................................................................11
3 Van zweeppartij naar oppositiepartij 1961-1970...........................................................................................12
4 Van oppositiepartij tot regeringspartij 1971-1977.........................................................................................13
5 Het Egmontpact...............................................................................................................................................14
6 Na Egmont.......................................................................................................................................................14
7 De Volksunie onder voorzitter J. Gabriels........................................................................................................16
8 De Volksunie aan herbronning toe..................................................................................................................17
9 De Volksunie en haar erfgenamen: Spirit........................................................................................................19
10 De Volksunie en haar erfgenamen: N-VA......................................................................................................19
H3: De christendemocraten.......................................................................................................................... 22
1 Van katholieke partij naar CVP........................................................................................................................22
2 De koningskwestie...........................................................................................................................................24
3 De schoolstrijd.................................................................................................................................................25
4 De sociaal-economische dimensie...................................................................................................................26
5 De communautaire tweespalt.........................................................................................................................27
6 De sociaal-economische dimensie en de communautaire tweespalt.............................................................28
7 De CVP als autonome partij.............................................................................................................................29
8 De evolutie van de CVP vanaf 1981.................................................................................................................31
9 De evolutie van de CD&V vanaf 2001.............................................................................................................34
H4: De liberalen........................................................................................................................................... 37
1 Doctrinairen versus progressisten...................................................................................................................37
2 Na de tweede wereldoorlog............................................................................................................................38
3 Koningskwestie................................................................................................................................................39
4 Nieuw spanningsveld: de schoolstrijd (1950-1958)........................................................................................39
, 5 Noodzaak tot heroriëntering...........................................................................................................................39
6 Contestatie tegen Vanaudenhove...................................................................................................................40
7 De splitsing van de liberale partij....................................................................................................................41
8 De oprichting van de PVV in 1971...................................................................................................................42
9 Van PLP naar MR.............................................................................................................................................42
10 Verhofstadt en het radicaal-liberalisme........................................................................................................45
11 Van PVV naar VLD.........................................................................................................................................46
12 De verdere ontwikkelingen van de VLD.........................................................................................................47
H5: De socialisten......................................................................................................................................... 50
1 Inleiding...........................................................................................................................................................50
2 De BWP in de regering....................................................................................................................................50
3 Ideologie en zuilorganisaties...........................................................................................................................52
4 Hendrik De Man en het plan van de arbeid....................................................................................................52
5 De socialisten in de jaren 30............................................................................................................................52
6 De socialisten tijdens WO2..............................................................................................................................54
7 De socialisten en de vakbeweging...................................................................................................................55
8 De socialistische ideologie...............................................................................................................................55
9 Spanningen bij oprichting ABVV......................................................................................................................55
10 De partij leidt de wederopbouw....................................................................................................................55
11 In de ban van structuurhervormingen...........................................................................................................56
12 Economisch federalisme vs. cultuurautonomie.............................................................................................59
13 De PS na de splitsing.....................................................................................................................................61
14 De SP na de splitsing.....................................................................................................................................65
15 De SP naar SP.A..............................................................................................................................................66
H6: De groenen............................................................................................................................................ 69
1 Van beweging tot partij...................................................................................................................................69
2 Partijprogramma.............................................................................................................................................70
3 Verkiezingsdeelname.......................................................................................................................................72
4 Van AGALEV tot groen.....................................................................................................................................74
H7: Vlaams belang....................................................................................................................................... 75
1 Ontstaan..........................................................................................................................................................76
2 Programmapunten..........................................................................................................................................77
3 Electorale evolutie...........................................................................................................................................77
4 Evolutie programmapunten............................................................................................................................78
5 Evolutie partij..................................................................................................................................................79
6 Electorale evolutie...........................................................................................................................................81
7 Actua...............................................................................................................................................................82
,H8: Parate kennis......................................................................................................................................... 82
Voorzitters van de Belgische politieke partijen (die vertegenwoordigers hebben in de kamer)........................82
Leden van de Vlaamse regering.........................................................................................................................82
Leden van de federale regering..........................................................................................................................83
Ministers........................................................................................................................................................83
Staatssecretarissen........................................................................................................................................84
Voorzitter van het Vlaams parlement................................................................................................................84
Voorzitter van de Kamer.....................................................................................................................................84
Voorzitter van de Senaat....................................................................................................................................85
H9: Examenvragen....................................................................................................................................... 85
Volksunie............................................................................................................................................................85
Christendemocraten...........................................................................................................................................85
Liberalen.............................................................................................................................................................86
Socialisten...........................................................................................................................................................86
Groenen..............................................................................................................................................................87
Vlaams belang....................................................................................................................................................87
H1: Inleidende les + gastcolleges
1 breuklijnen en thema’s
Levensbeschouwelijk > strijd tussen katholieken en vrijzinnigen
Sociaaleconomisch > strijd tussen arbeid en kapitaal
Communautair > taalstrijd
Materialisme vs. Postmaterialisme > na WO2 klemtoon gelegd op het materiële
Verticale breuklijn (Luc Huyse) > de kloof tussen burger en politiek
Belangrijk om te vergelijken met andere landen > bv verticale breuklijn ook aanwezig
in Nederland
Socialisten, katholieken en liberalen > de traditionele partijen
Belangrijke data:
1930 > UGent is vernederlandst
1817 > oprichting van UGent
24 november 1991 > electorale doorbraak van. Het Vlaams blok
1846 > ontstaan liberale partij
1954 > ontstaan NVA > Volksunie
Thema’s:
Het ontstaan van partijen
De koningskwestie > Leopold 3 (niet hetzelfde als mini-koningskwestie)
De schoolstrijd > jaren 50 > levensbeschouwelijke breuklijn heel belangrijk
De eenheidswet > jaren 60 > sociaaleconomische breuklijn
De communautaire problematiek
De economische problematiek
Recente/actuele ontwikkelingen
, 2 Johny Vansevenant
Verandering in de politiek
CVP-staat = altijd aan de macht (in 88)
In 99 > paniek dus groenen en VLD haalden een heel goede uitslag > liberalen, socialisten en
groenen vormden samen een regering zonder CPV
NVA (Bart De Wever) > grootste partij maar nu ook aan het afbrokkelen
Wat boeit je aan politiek
Het organiseert/beslist ons leven
Continu plotwendingen
Wat is er veranderd in die 35 jaar in dit vak
Verzuiling > je bleef in hetzelfde zuil (van geboorte tot de dood + van familie op familie)
> nu mag je zelf kiezen (nadeel: politiek systeem is veel minder stabiel zonder de
verzuiling)
Alles moet sneller in de journalistiek > vroeger geen sociale
media/krantensites/nachtnieuws > had vroeger alleen persagentschap en papieren
kranten > nu een 24-uurnachtnieuws
Moet neutraal berichtgeven
Aangevallen worden wanneer je niks verkeerd doet > vroeger had je geen sociale media
waar iedereen berichten op kan posten zoals nu
Partijen moesten zelf hun geld voorzien om personeel te betalen en hun campagne te
voeren > nu betaalt de staat > ’89 wet over de partijfinanciering
Vanquickenborne > ervoor gezorgd dat er een einde kwam een 150 jaar liberalen in Kortrijk
Oost-Vlaamse vooruit > Connor Rousseau voelt zich niet lekker om de lijst te trekken >
wouden aan hem vragen of hij lijstduwer wordt > willen hem absoluut op de lijst omdat hij
veel stemmen oplevert > als je veel stemmen haalt kan je als lijstduwer nog steeds verkozen
worden + als lijstduwer kan je zeggen dat je paar congressen niet meedoet
Als Connor Rousseau weggaat heeft Vlaams belang daar een voordeel bij
Voor Groen is het ook goed als hij niet verkozen wordt
NVA ziet coalitie met vooruit zitten met Connor Rousseau
Waarom heeft Connor tot 6 uur zattepraat blijven zeggen > hij vierde de seponering
van de verschillende klachten > werd heel veel druk op hem gezet door die klachten
Komt hij terug? > vooruit wil dat hij terugkomt > heeft zijn (media)strategie al
uitgelegd in een lezing > verdient hier veel geld mee > hij weet niet wat hij gaat doen
want als hij weer bij vooruit gaat dan kan de kritiek weer stijgen
Welke coalitie zit er aan te komen bij de verkiezing?
NVA en vooruit aangevuld met CD&V en VLD > Vlaamse regering
Gaan dan naar de federale regering gaan
Welke regering doet het beter?
Federale regering van De Croo > corona, oorlog in Oekraïne… > bestaat uit 7 partijen >
eerder centrum (nadeel) > voordeel: koopkracht is beschermd, groei-economie
H1: Inleidende les + gastcolleges.................................................................................................................... 3
1 breuklijnen en thema’s......................................................................................................................................3
2 Johny Vansevenant............................................................................................................................................4
3 Khalid Benhaddou (niet kennen voor het examen)...........................................................................................5
Inleiding...........................................................................................................................................................5
Wat is diversiteit en inclusie?..........................................................................................................................6
Waarom diversiteit en inclusie?......................................................................................................................6
Werken aan diversiteit.....................................................................................................................................7
Definities..........................................................................................................................................................8
Acties inclusie UGENT......................................................................................................................................9
Platform durfdiversdenken............................................................................................................................10
H2: De Volksunie en erfgenamen.................................................................................................................. 10
1 De aanloop tot de oprichting van de Volksunie...............................................................................................10
2 Van het ontstaan tot een eerste politieke doorbraak 1954-1961...................................................................11
3 Van zweeppartij naar oppositiepartij 1961-1970...........................................................................................12
4 Van oppositiepartij tot regeringspartij 1971-1977.........................................................................................13
5 Het Egmontpact...............................................................................................................................................14
6 Na Egmont.......................................................................................................................................................14
7 De Volksunie onder voorzitter J. Gabriels........................................................................................................16
8 De Volksunie aan herbronning toe..................................................................................................................17
9 De Volksunie en haar erfgenamen: Spirit........................................................................................................19
10 De Volksunie en haar erfgenamen: N-VA......................................................................................................19
H3: De christendemocraten.......................................................................................................................... 22
1 Van katholieke partij naar CVP........................................................................................................................22
2 De koningskwestie...........................................................................................................................................24
3 De schoolstrijd.................................................................................................................................................25
4 De sociaal-economische dimensie...................................................................................................................26
5 De communautaire tweespalt.........................................................................................................................27
6 De sociaal-economische dimensie en de communautaire tweespalt.............................................................28
7 De CVP als autonome partij.............................................................................................................................29
8 De evolutie van de CVP vanaf 1981.................................................................................................................31
9 De evolutie van de CD&V vanaf 2001.............................................................................................................34
H4: De liberalen........................................................................................................................................... 37
1 Doctrinairen versus progressisten...................................................................................................................37
2 Na de tweede wereldoorlog............................................................................................................................38
3 Koningskwestie................................................................................................................................................39
4 Nieuw spanningsveld: de schoolstrijd (1950-1958)........................................................................................39
, 5 Noodzaak tot heroriëntering...........................................................................................................................39
6 Contestatie tegen Vanaudenhove...................................................................................................................40
7 De splitsing van de liberale partij....................................................................................................................41
8 De oprichting van de PVV in 1971...................................................................................................................42
9 Van PLP naar MR.............................................................................................................................................42
10 Verhofstadt en het radicaal-liberalisme........................................................................................................45
11 Van PVV naar VLD.........................................................................................................................................46
12 De verdere ontwikkelingen van de VLD.........................................................................................................47
H5: De socialisten......................................................................................................................................... 50
1 Inleiding...........................................................................................................................................................50
2 De BWP in de regering....................................................................................................................................50
3 Ideologie en zuilorganisaties...........................................................................................................................52
4 Hendrik De Man en het plan van de arbeid....................................................................................................52
5 De socialisten in de jaren 30............................................................................................................................52
6 De socialisten tijdens WO2..............................................................................................................................54
7 De socialisten en de vakbeweging...................................................................................................................55
8 De socialistische ideologie...............................................................................................................................55
9 Spanningen bij oprichting ABVV......................................................................................................................55
10 De partij leidt de wederopbouw....................................................................................................................55
11 In de ban van structuurhervormingen...........................................................................................................56
12 Economisch federalisme vs. cultuurautonomie.............................................................................................59
13 De PS na de splitsing.....................................................................................................................................61
14 De SP na de splitsing.....................................................................................................................................65
15 De SP naar SP.A..............................................................................................................................................66
H6: De groenen............................................................................................................................................ 69
1 Van beweging tot partij...................................................................................................................................69
2 Partijprogramma.............................................................................................................................................70
3 Verkiezingsdeelname.......................................................................................................................................72
4 Van AGALEV tot groen.....................................................................................................................................74
H7: Vlaams belang....................................................................................................................................... 75
1 Ontstaan..........................................................................................................................................................76
2 Programmapunten..........................................................................................................................................77
3 Electorale evolutie...........................................................................................................................................77
4 Evolutie programmapunten............................................................................................................................78
5 Evolutie partij..................................................................................................................................................79
6 Electorale evolutie...........................................................................................................................................81
7 Actua...............................................................................................................................................................82
,H8: Parate kennis......................................................................................................................................... 82
Voorzitters van de Belgische politieke partijen (die vertegenwoordigers hebben in de kamer)........................82
Leden van de Vlaamse regering.........................................................................................................................82
Leden van de federale regering..........................................................................................................................83
Ministers........................................................................................................................................................83
Staatssecretarissen........................................................................................................................................84
Voorzitter van het Vlaams parlement................................................................................................................84
Voorzitter van de Kamer.....................................................................................................................................84
Voorzitter van de Senaat....................................................................................................................................85
H9: Examenvragen....................................................................................................................................... 85
Volksunie............................................................................................................................................................85
Christendemocraten...........................................................................................................................................85
Liberalen.............................................................................................................................................................86
Socialisten...........................................................................................................................................................86
Groenen..............................................................................................................................................................87
Vlaams belang....................................................................................................................................................87
H1: Inleidende les + gastcolleges
1 breuklijnen en thema’s
Levensbeschouwelijk > strijd tussen katholieken en vrijzinnigen
Sociaaleconomisch > strijd tussen arbeid en kapitaal
Communautair > taalstrijd
Materialisme vs. Postmaterialisme > na WO2 klemtoon gelegd op het materiële
Verticale breuklijn (Luc Huyse) > de kloof tussen burger en politiek
Belangrijk om te vergelijken met andere landen > bv verticale breuklijn ook aanwezig
in Nederland
Socialisten, katholieken en liberalen > de traditionele partijen
Belangrijke data:
1930 > UGent is vernederlandst
1817 > oprichting van UGent
24 november 1991 > electorale doorbraak van. Het Vlaams blok
1846 > ontstaan liberale partij
1954 > ontstaan NVA > Volksunie
Thema’s:
Het ontstaan van partijen
De koningskwestie > Leopold 3 (niet hetzelfde als mini-koningskwestie)
De schoolstrijd > jaren 50 > levensbeschouwelijke breuklijn heel belangrijk
De eenheidswet > jaren 60 > sociaaleconomische breuklijn
De communautaire problematiek
De economische problematiek
Recente/actuele ontwikkelingen
, 2 Johny Vansevenant
Verandering in de politiek
CVP-staat = altijd aan de macht (in 88)
In 99 > paniek dus groenen en VLD haalden een heel goede uitslag > liberalen, socialisten en
groenen vormden samen een regering zonder CPV
NVA (Bart De Wever) > grootste partij maar nu ook aan het afbrokkelen
Wat boeit je aan politiek
Het organiseert/beslist ons leven
Continu plotwendingen
Wat is er veranderd in die 35 jaar in dit vak
Verzuiling > je bleef in hetzelfde zuil (van geboorte tot de dood + van familie op familie)
> nu mag je zelf kiezen (nadeel: politiek systeem is veel minder stabiel zonder de
verzuiling)
Alles moet sneller in de journalistiek > vroeger geen sociale
media/krantensites/nachtnieuws > had vroeger alleen persagentschap en papieren
kranten > nu een 24-uurnachtnieuws
Moet neutraal berichtgeven
Aangevallen worden wanneer je niks verkeerd doet > vroeger had je geen sociale media
waar iedereen berichten op kan posten zoals nu
Partijen moesten zelf hun geld voorzien om personeel te betalen en hun campagne te
voeren > nu betaalt de staat > ’89 wet over de partijfinanciering
Vanquickenborne > ervoor gezorgd dat er een einde kwam een 150 jaar liberalen in Kortrijk
Oost-Vlaamse vooruit > Connor Rousseau voelt zich niet lekker om de lijst te trekken >
wouden aan hem vragen of hij lijstduwer wordt > willen hem absoluut op de lijst omdat hij
veel stemmen oplevert > als je veel stemmen haalt kan je als lijstduwer nog steeds verkozen
worden + als lijstduwer kan je zeggen dat je paar congressen niet meedoet
Als Connor Rousseau weggaat heeft Vlaams belang daar een voordeel bij
Voor Groen is het ook goed als hij niet verkozen wordt
NVA ziet coalitie met vooruit zitten met Connor Rousseau
Waarom heeft Connor tot 6 uur zattepraat blijven zeggen > hij vierde de seponering
van de verschillende klachten > werd heel veel druk op hem gezet door die klachten
Komt hij terug? > vooruit wil dat hij terugkomt > heeft zijn (media)strategie al
uitgelegd in een lezing > verdient hier veel geld mee > hij weet niet wat hij gaat doen
want als hij weer bij vooruit gaat dan kan de kritiek weer stijgen
Welke coalitie zit er aan te komen bij de verkiezing?
NVA en vooruit aangevuld met CD&V en VLD > Vlaamse regering
Gaan dan naar de federale regering gaan
Welke regering doet het beter?
Federale regering van De Croo > corona, oorlog in Oekraïne… > bestaat uit 7 partijen >
eerder centrum (nadeel) > voordeel: koopkracht is beschermd, groei-economie
