100% tevredenheidsgarantie Direct beschikbaar na je betaling Lees online óf als PDF Geen vaste maandelijkse kosten 4,6 TrustPilot
logo-home
Samenvatting

Samenvatting Hedendaagse sociologische theorie

Beoordeling
-
Verkocht
1
Pagina's
133
Geüpload op
20-05-2025
Geschreven in
2024/2025

Volledige samenvatting van het vak Hedendaagse sociologische theorie 2024/2025 onder prof Vandepitte. de samenvatting bevat een inhoudstabel gegroepeerd per college.

Instelling
Vak











Oeps! We kunnen je document nu niet laden. Probeer het nog eens of neem contact op met support.

Geschreven voor

Instelling
Studie
Vak

Documentinformatie

Geüpload op
20 mei 2025
Aantal pagina's
133
Geschreven in
2024/2025
Type
Samenvatting

Onderwerpen

Voorbeeld van de inhoud

Inhoudsopgave
college 1: inleiding......................................................................................................................................... 6

Wat is theorie?......................................................................................................................................................6
Theorie?.............................................................................................................................................................6
theorieën worden zowel gevormd door ‘empirische observaties’ als door algemene veronderstellingen.....7
Theorie?.............................................................................................................................................................9
theorie en onderzoek: het praktische nut van theorie?...................................................................................9
hoe komt theorie tot stand?...........................................................................................................................11

Sociologische theorie?.........................................................................................................................................13
algemene versus specifieke theorie................................................................................................................13
sociologische theorie of sociale theorie..........................................................................................................13
hoofdvragen van de sociologie.......................................................................................................................13

college 2 & 3: interpretatieve handelingstheorie (symbolisch interactionisme, Erving Goffman, randall collins,
etnomethodolgie)........................................................................................................................................ 14

handelingtheorie?...............................................................................................................................................14

interpretatieve handelingstheorie......................................................................................................................14
historische context en voorlopers...................................................................................................................14

herbert blumer’s formulering als ‘symbolisch interactionisme..........................................................................19
blumer definieerd symbolisch interactionisme adhv 3 veronderstellingen...................................................19
symbolische (interactie)..................................................................................................................................20
focus op symbolisering (indicaties) en betekenisgeving (interpretaties) binnen situationele interacties.....21
‘fitting together’: het afstemmen van handelingslijnen en interpretaties.....................................................22
sociale structuur?............................................................................................................................................23
kritiek (howard becker)...................................................................................................................................23

het dramatische perspectief...............................................................................................................................25
erving goffman................................................................................................................................................25
Randall Collins.................................................................................................................................................32

enkele toepassingen van symbolisch interactionisme, Goffman, collins............................................................34
Sociologie van geweld.....................................................................................................................................34
sociologie van emoties....................................................................................................................................35
sociologie van sociale stratificatie...................................................................................................................36

etnomethodologie...............................................................................................................................................38
garfinkels ordeverstoringen (‘breaching experiments’).................................................................................38
etnomethodologie...........................................................................................................................................39
interpretatieve procedures.............................................................................................................................40
conversatie analyse.........................................................................................................................................41
Garfinkels ordeverstoringen (‘breaching experiments’).................................................................................41
kritieken?.........................................................................................................................................................42

college 4: Rationele keuzetheorie................................................................................................................. 42

handelingstheorie...............................................................................................................................................42

handelingsmodellen: rationele keuzetheorie......................................................................................................43


1

, geschiedenis en context: sociale orde door eigenbelang...................................................................................43

uitgangspunten...................................................................................................................................................44
rationele keuzetheorie....................................................................................................................................44
george homans’ ruiltheorie.............................................................................................................................44
peter blau’s sociale ruil theorie.......................................................................................................................44
basisassumpties...............................................................................................................................................45
assumptie van (doel-)rationaliteit: implicaties...............................................................................................45
basisassumpties: onzekerheid en risico’s.......................................................................................................46
basisassumpties: strategische of parametrische keuzes................................................................................47

toepassingen (‘parametrische’ individuele gedragsmodel)................................................................................47
toepassing 1: democratische verkiezingen en stemgedrag............................................................................47
toepassing 2: menselijke generositeit en giften.............................................................................................48
toepassing 3: religie........................................................................................................................................48

speltheorie of Game theory (sociale interactie)..................................................................................................49
verschillende soorten spellen.........................................................................................................................50
collectieve-actie problemen: het gevangenendilemma (prisoner’s dilemma)...............................................50
tragedy of the commons (Hardin)...................................................................................................................52
sociale dilemma’s............................................................................................................................................56

kritiek..................................................................................................................................................................56
kritiek op RCT..................................................................................................................................................56

college 5: functionalisme, de handelings- en systeemtheorie van Talcot Parsons..........................................57

van handelingen naar sociale structuur/sociale systemen: het zogenaamde ‘micro-macro’ of ‘structure-
agency’ probleem................................................................................................................................................58
een verwante tegenstelling: structuur- ‘agency’............................................................................................58
hedendaagse sociologische theorie: synthesepogingen om micro-macro tweespalt te overstijgen............58

voorbij handelings- en systeemtheorie...............................................................................................................59

functionalisme.....................................................................................................................................................59
geschiedenis en context (structureel functionalisme.....................................................................................60
functionalistische denken: een toepassing.....................................................................................................62
parsons: algemene situering en theorieopvatting..........................................................................................63
de vroege parsons: handelingstheorie............................................................................................................65
parsons als systeemtheoreticus......................................................................................................................66
de kernbegrippen: institutionalisering, internalisering en socialisatie, sociale controle...............................68
sociale verandering: modernisering als functionele differentiatie en culturele generalisatie.......................70
formalisering van normatieve waardepatronen: patroonvariabelen.............................................................71
een toepassing van parsons’ theorie: ziekte en gezondheid..........................................................................73
parsons’ Agil-schema.......................................................................................................................................74
kritiek...............................................................................................................................................................75
Zoom-out 1: Lewis Coser/ George simmel: de positieve functies van het conflict........................................76
zoom-out 2: Robert Merton’s epistemologische kritiek op het functionalisme.............................................77

college 6 & 7: niklas Luhmann’s.................................................................................................................... 78

algemene situering.............................................................................................................................................78

werkwijze en theorieopvatting...........................................................................................................................79

algemene systeemtheorie...................................................................................................................................79

2

, sociale systemen als communicatiesystemen.....................................................................................................80
luhmanns communicatiebegrip......................................................................................................................82
communicatie als drieéénheid........................................................................................................................82

verhouding psychische en sociale systemen.......................................................................................................83
‘communicatief’ begrijpen en ‘psychisch’ begrijpen......................................................................................83

maatschappijtheorie...........................................................................................................................................84
types sociale systemen....................................................................................................................................84
vormen van systeemdifferentiatie..................................................................................................................84
functionele differentiatie................................................................................................................................85

college 8: de erfenis van Marx: kritische theorie...........................................................................................87

kritische maatschappijtheorie: basiskenmerken................................................................................................88
‘kritische’ theorie?...........................................................................................................................................88
moderne kritiek: Marx....................................................................................................................................88
traditionele versus kritische theorie (Max horkheimer, 1937).......................................................................88
kennisbelangen – Habernas, 1968..................................................................................................................89
Burawoy’s opdeling van sociologie.................................................................................................................89
kritische theorie vs kritische theorie...............................................................................................................89
kritische theorie vandaag................................................................................................................................90
‘critical theories’..............................................................................................................................................90
een toenemende nadruk op ‘subjectieve identiteit’......................................................................................90

de erfenis van marx: kritische analyse van het kapitalistische bestel................................................................91
de erfenis van marx: doctrinair marxisme of revisionisme?...........................................................................91
ontstaan kritische theorie: institüt für sozialforschung (‘frankfurter schule’), 1924.....................................91
de crisis van de marxistische maatschappijkritiek..........................................................................................91

Horkheimer & adorno: dialectiek van de verlichting..........................................................................................92
‘dialectische’ kritiek?.......................................................................................................................................93
dialectiek van de verlichting (1944)................................................................................................................93
dialectiek van de verlichting............................................................................................................................93
dialectische tegenstelling tussen verlichting en mythologie..........................................................................93
dialectiek van de verlichting............................................................................................................................94
de filosofische dimensie..................................................................................................................................95
de politiek-psychologishe dimensie: ‘the authoritian personality’.................................................................96
cultuurindustrie...............................................................................................................................................97
kunst als laatste protest en toevluchtsoord...................................................................................................98
arnold schönberg/Samuel beckett..................................................................................................................98

walter benjamin: vooruitgang als catastrofe.....................................................................................................98
Walter benjamin (1892-1940).........................................................................................................................98
‘theses on history’ (1940)................................................................................................................................99
toepassing: post-apocalyptisch environmentalism (carl cassegard & hakan thörn, 2022)............................99

college 9 – kritische theorie, Michel Foucault, analyses van het hedendaagse kapitalisme..........................100

de erfenis van weber: de dwang en ‘irrationaliteit’ van doorgedreven rationalisering...................................100
modernisering als rationalisatie: max weber................................................................................................101
verabsolutisering van efficiëntie, bereknbaarheid, voorspelbaarheid en controle......................................101
de blijvende invloed van Marx en weber: sociologie als studie van het kapitalisme...................................101

Streeck: kapitalisme als historisch systeem......................................................................................................102

3

, kapitalisme als historisch systeem................................................................................................................102
Streeck: hoe hedendaags kapitalisme bestuderen?.....................................................................................102
streeck: ‘how will capitalism end? (2014).....................................................................................................104

Michel Foucault: rationalisering, disciplinering en controle.............................................................................104
modernisering als disciplinering: Foucault....................................................................................................104
surveiller et punir (1976)...............................................................................................................................105
omslag van macht: van klassieke ‘soeverein’ naar modenre maatschappij als panopticon........................105

enkele kritische analyses van het hedendaagse kapitalistisch bestel..............................................................107
Foucault’s analyse van neo-liberlaisme........................................................................................................107
naar een digitaal kapitalisme?......................................................................................................................109

college 10 – Mondiaal kapitalisme en globalisering....................................................................................110

Theorieën van mondiaal kapitalisme (cf. tekst Robinson 128-133)..................................................................110
Immanuel Wallerstein’s ‘wereld-systeemtheorie’........................................................................................110
het kapitalistische wereldsysteem................................................................................................................111
het plantage systeem....................................................................................................................................111
internationale arbeidsverdeling....................................................................................................................112
theorieën van mondiaal kapitalisme.............................................................................................................112

Globalisering: ontstaan van een wereldmaatschappij en wereldcultuur.........................................................113
globalisering als tijdsdiagnose.......................................................................................................................113
de reconfiguratie van tijd en ruimte.............................................................................................................113
theorieën van globalisering...........................................................................................................................114
kritiek op het ‘methodologisch nationalisme’ van de sociale wetenschappen............................................115
sociale relaties als netwerken.......................................................................................................................115
KOF - globaliseringsindex..............................................................................................................................116
manuel castells: de mondiale netwerkmaatschappij....................................................................................116
protest in de netwerkmaatschappij..............................................................................................................117
wanneer begint globalisering?......................................................................................................................117

korte geschiedenis van globalisering................................................................................................................118
wereldwijde vernetwerking tot 1750............................................................................................................118
de eerste globalisering (1750-1890-de lange 19e E).....................................................................................120
de tweede globalisering (vanaf 1945)...........................................................................................................122

College 11 - post-kolonialisme in de sociologie........................................................................................... 123
kolonialisme......................................................................................................................................................124
de opkomst van ‘de westerse wereld’..........................................................................................................124
britse koloniale imperium.............................................................................................................................124
franse koloniale imperium............................................................................................................................124
belgische koloniale imperium.......................................................................................................................124
het (koloniale) imperium...............................................................................................................................125
kolonisatie.....................................................................................................................................................125
het koloniale systeem: economisch..............................................................................................................126
het plantage systeem....................................................................................................................................126
het koloniale systeem: politiek-juridisch......................................................................................................126
koloniale imperia en cultuur.........................................................................................................................127
missionering..................................................................................................................................................127
de westerse moderniteit als raciaal project..................................................................................................127


4
€9,66
Krijg toegang tot het volledige document:

100% tevredenheidsgarantie
Direct beschikbaar na je betaling
Lees online óf als PDF
Geen vaste maandelijkse kosten

Maak kennis met de verkoper
Seller avatar
annavandijck8

Maak kennis met de verkoper

Seller avatar
annavandijck8 Universiteit Antwerpen
Volgen Je moet ingelogd zijn om studenten of vakken te kunnen volgen
Verkocht
1
Lid sinds
10 maanden
Aantal volgers
0
Documenten
1
Laatst verkocht
5 maanden geleden

0,0

0 beoordelingen

5
0
4
0
3
0
2
0
1
0

Recent door jou bekeken

Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo makkelijk kan het dus zijn.”

Alisha Student

Veelgestelde vragen