lOMoARcPSD|12241332
Downloaded by Yunah Verheyen
, lOMoARcPSD|12241332
Humane wetenschappen 2
Psychopathologie
1. Historiek en definiëring
- Psychisch onwelbevinden laatste 10j toegenomen
- Voorbeelden psychopathologieën: gedragsstoornis, aandachtsstoornis, angststoornis,
depressieve stoornis
- Enkelvoudige psychopathologie = één diagnose; psychopathologie met comorbiditeit =
verband met andere problematiek
1.1 Psychopathologie?
- = wetenschap/studie van geestelijk/psychisch lijden
- Klinische psychologie = tak van psychologie verantwoordelijk voor begrip en behandeling van
psychopathologie
- Psychiatrie ≠ klinische psychologie; psychopathologie is zowel deelgebied psychiatrie als
deelgebied psychologie
- Psychotherapie ≠ apart gezondheidsberoep, = behandelvorm
1.2 Relevantie kinesitherapie
- Biopsychosociaal model naast biologische ook
psychosociale factoren mee bepalend voor ziekte en
genezingsproces
Belang psychologie bij medische
aandoeningen/MSK-klachten/….
- Belangrijk om later te kunnen herkennen bij patiënten
- multidisciplanair
1.3 Historische visies
1.3.1 Demonologie (middeleeuwen)
- Afwijkend gedrag = bezeten door demonen/kwade
geesten
- Behandeling: uitdrijving/fysieke straffen distress (= psychopathologie verergerde, mate
van spanning vergrootte)
- Momenteel nog aanwezig in verschillende lokale culturen
1.3.2 Medisch model (19e E)
- Idee van ‘ziekte’ ‘Geestesziek’, ‘mental illness’
- Invloeden van dit model: meer inzicht in biologische oorzaken van fysieke aandoeningen;
medische aandoeningen oorzaak voor bepaalde psychopathologieën
- Somatogene hypothese = hypothese dat de verklaringen van psychologische problemen
terug te vinden zijn in fysieke/biologische defecten
Voordelen Nadelen
Introductie wetenschappelijk denken Verklaart niet complexe
psychologische/emotionele processen
Opkomst psychiatrie (medicatie/operatie) Houdt geen rekening met socio-
economische status
Focus op dysfunctie (‘fix what’s broken’)
- Echter: dimensioneel denken ipv categorisch. PP zijn vaak extreme vormen van normaal
functioneren
Negeert psychologische en emotionele factoren (cognitief aspect), vandaag dus niet meer
van kracht
Downloaded by Yunah Verheyen
, lOMoARcPSD|12241332
1.3.3 Van gestichten naar ambulante behandelingen
- 18e E: gestichten vnl. privé-initiatieven. Men stak alle soorten PP bij elkaar, extreme
behandelingsvormen mensonterend
- 19e E: meer humane visie, afwijkend gedrag = ziekte en verdient behandeling. Bv.
Krankzinnigengestichten
- Jaren 50: behandelmethoden verbeterden, van residentiele (levenslang) verblijven naar meer
verkorte verblijven
1.4 Psychopathologie definiëren
- Moeilijk: geen medium/substraat
Men heeft wel een klinisch oordeel
- Weinig gekend over etiologie en beïnvloedende processen van PP
- Psychopathologie = studie van afwijkingen van het normale of alledaagse psychologische of
gedragsmatige functioneren
1.4.1 Afwijking?
- Niet zomaar afwijking van algemeen aanvaarde normen
Afwijking van statistische norm
Afwijking van sociale en politieke normen
Maladaptief en gevaarlijk gedrag
Emotioneel lijden en beperking in het functioneren
- PP niet altijd ‘verkeerd gelopen’ normale functioneren; wel vaak extremere vormen van
‘normaal’ of ‘aangepast’ functioneren (bv. down zijn VS depressie)
- Statistische norm gebruikt voor afwijking (Normaal verdeling), bv. Bij IQ IQ<70 = mentale
retardatie. Niet toepasselijk om PP te definiëren
- We moeten af van categorisch denken (in hokjes), want ander moeilijk om cut-off waarden
te bepalen voor normaliteit!
- Afwijking van sociale en politieke normen ook moeilijk te bepalen:
Sociaal aanvaard gedrag of normaal gedrag afhankelijk van bepaalde context of
cultuur
“Elk gedrag dat sociaal aanvaardbaar is, representeert adaptief gedrag” NIET WAAR
Wat afwijkend is, is echter meestal cultuur- en tijdsgebonden. Bv. In minder
ontwikkelde landen hogere prevalentie van PP, bv. vroeger masturbatie = PP
Het verloop/prognose van PP ook beïnvloedbaar door maatschappij/cultuur
1.4.2 Maladaptief en gevaarlijk gedrag
- = Gedrag dat een bedreiging vormt voor zichzelf of voor anderen, bv. Psychose, suïcidale
gedachten
- ≠ PP, we hebben veel meer criteria nodig om te spreken over PP
1.4.3 Emotioneel lijden en beperkt functioneren
- Emotioneel lijden vormt vaak oorzaak voor cliënt om therapie te volgen
- =Bruikbaar criterium want geeft mogelijkheid aan cliënt om zelf zijn/haar nood te gaan
bepalen in termen van hulpverlening
- Nadelen:
Vergt ziekte inzicht
Niet bij alle PP aanwezig (niet iedereen lijdt onder zijn/haar PP), bv. Bij
persoonlijkheidsproblematieken heeft men geen inzicht in het feit dat men een
problematiek heeft en lijden er dus helemaal niet onder
Downloaded by Yunah Verheyen
, lOMoARcPSD|12241332
2. Verklaringsmodellen psychopathologie
- Elk compleet denkende individu = veelzijdig organisme bestaande uit veel verschillende
niveaus:
Genenpool
Biologisch substraat (lichaam)
Gedrag
Complexe psychologische processen (waarnemen, leren, denken, herinneren,…)
processen
Onderling afhankelijk
Afzonderlijk bestudeerd veel verschillende perspectieven binnen psychopathologie
zoals perspectieven die enkel naar biologie kijken, of enkel naar cognities kijken,…
PP vaak beschreven vanuit verschillende paradigma’s. Bv. psychose kan men bekijken
vanuit biologisch kader (nl genetische predispositie en afwijkingen in hersenfuncties) en
vanuit gedragsmatig en psychologisch kader
Verschillende verklaringsmodellen/paradigma’s moeten op verschillende vlakken bekeken
worden. Veel van de PP kunnen beschreven worden op de verschillende niveaus en
hangen vaak ook samen.
2.1 Niveaus van functioneren
1) LICHAAM (biologisch perspectief)
2) GEEST (cognitief perspectief)
3) GEDRAG (gedragsperspectief)
4) SOCIAAL (interpersoonlijk)
2.2 Verschillende verklaringsmodellen van PP
2.2.1 Biologische modellen
- 2 belangrijkste:
Genetica: erfelijkheid van PP)
Neurowetenschappen (zenuwstelsel): afwijkingen in hersenen of CZS
1) Genetica
- =Studie van erfelijkheid en de variatie van kenmerken die worden overgeërfd
- Verschilt van PP tot PP in welke mate genetica een rol speelt in PP. Bij ziekte van Huntington
domineert mutatie van 4de gen-chromosoom in pathologie (duidelijk erfelijke component).
Bij andere PP vaak genetische kwetsbaarheid.
- Concordantie studies
“In welke mate hebben mensen van dezelfde familie dezelfde symptomen van een
PP?”
Men onderzoekt de kans dat familieleden van eenzelfde familie een PP zullen
ontwikkelen, wat afh. is van gemeenschappelijk genetisch materiaal.
- Tweelingstudies
Men onderzoekt de kans dat een- (delen 100% genetisch materiaal) en twee- (delen
50% genetisch materiaal) eiïge tweelingen symptomen indicatief voor een bepaalde
PP ontwikkelen om na te gaan wat de genetische contributie is van een welbepaalde
PP
Indien een PP zich meer voordoet bij een-eiige tweeling dan bij twee-eiige tweeling,
kan men met zekerheid zeggen dat er een genetische factor aanwezig is bij die
specifieke PP.
Downloaded by Yunah Verheyen
Downloaded by Yunah Verheyen
, lOMoARcPSD|12241332
Humane wetenschappen 2
Psychopathologie
1. Historiek en definiëring
- Psychisch onwelbevinden laatste 10j toegenomen
- Voorbeelden psychopathologieën: gedragsstoornis, aandachtsstoornis, angststoornis,
depressieve stoornis
- Enkelvoudige psychopathologie = één diagnose; psychopathologie met comorbiditeit =
verband met andere problematiek
1.1 Psychopathologie?
- = wetenschap/studie van geestelijk/psychisch lijden
- Klinische psychologie = tak van psychologie verantwoordelijk voor begrip en behandeling van
psychopathologie
- Psychiatrie ≠ klinische psychologie; psychopathologie is zowel deelgebied psychiatrie als
deelgebied psychologie
- Psychotherapie ≠ apart gezondheidsberoep, = behandelvorm
1.2 Relevantie kinesitherapie
- Biopsychosociaal model naast biologische ook
psychosociale factoren mee bepalend voor ziekte en
genezingsproces
Belang psychologie bij medische
aandoeningen/MSK-klachten/….
- Belangrijk om later te kunnen herkennen bij patiënten
- multidisciplanair
1.3 Historische visies
1.3.1 Demonologie (middeleeuwen)
- Afwijkend gedrag = bezeten door demonen/kwade
geesten
- Behandeling: uitdrijving/fysieke straffen distress (= psychopathologie verergerde, mate
van spanning vergrootte)
- Momenteel nog aanwezig in verschillende lokale culturen
1.3.2 Medisch model (19e E)
- Idee van ‘ziekte’ ‘Geestesziek’, ‘mental illness’
- Invloeden van dit model: meer inzicht in biologische oorzaken van fysieke aandoeningen;
medische aandoeningen oorzaak voor bepaalde psychopathologieën
- Somatogene hypothese = hypothese dat de verklaringen van psychologische problemen
terug te vinden zijn in fysieke/biologische defecten
Voordelen Nadelen
Introductie wetenschappelijk denken Verklaart niet complexe
psychologische/emotionele processen
Opkomst psychiatrie (medicatie/operatie) Houdt geen rekening met socio-
economische status
Focus op dysfunctie (‘fix what’s broken’)
- Echter: dimensioneel denken ipv categorisch. PP zijn vaak extreme vormen van normaal
functioneren
Negeert psychologische en emotionele factoren (cognitief aspect), vandaag dus niet meer
van kracht
Downloaded by Yunah Verheyen
, lOMoARcPSD|12241332
1.3.3 Van gestichten naar ambulante behandelingen
- 18e E: gestichten vnl. privé-initiatieven. Men stak alle soorten PP bij elkaar, extreme
behandelingsvormen mensonterend
- 19e E: meer humane visie, afwijkend gedrag = ziekte en verdient behandeling. Bv.
Krankzinnigengestichten
- Jaren 50: behandelmethoden verbeterden, van residentiele (levenslang) verblijven naar meer
verkorte verblijven
1.4 Psychopathologie definiëren
- Moeilijk: geen medium/substraat
Men heeft wel een klinisch oordeel
- Weinig gekend over etiologie en beïnvloedende processen van PP
- Psychopathologie = studie van afwijkingen van het normale of alledaagse psychologische of
gedragsmatige functioneren
1.4.1 Afwijking?
- Niet zomaar afwijking van algemeen aanvaarde normen
Afwijking van statistische norm
Afwijking van sociale en politieke normen
Maladaptief en gevaarlijk gedrag
Emotioneel lijden en beperking in het functioneren
- PP niet altijd ‘verkeerd gelopen’ normale functioneren; wel vaak extremere vormen van
‘normaal’ of ‘aangepast’ functioneren (bv. down zijn VS depressie)
- Statistische norm gebruikt voor afwijking (Normaal verdeling), bv. Bij IQ IQ<70 = mentale
retardatie. Niet toepasselijk om PP te definiëren
- We moeten af van categorisch denken (in hokjes), want ander moeilijk om cut-off waarden
te bepalen voor normaliteit!
- Afwijking van sociale en politieke normen ook moeilijk te bepalen:
Sociaal aanvaard gedrag of normaal gedrag afhankelijk van bepaalde context of
cultuur
“Elk gedrag dat sociaal aanvaardbaar is, representeert adaptief gedrag” NIET WAAR
Wat afwijkend is, is echter meestal cultuur- en tijdsgebonden. Bv. In minder
ontwikkelde landen hogere prevalentie van PP, bv. vroeger masturbatie = PP
Het verloop/prognose van PP ook beïnvloedbaar door maatschappij/cultuur
1.4.2 Maladaptief en gevaarlijk gedrag
- = Gedrag dat een bedreiging vormt voor zichzelf of voor anderen, bv. Psychose, suïcidale
gedachten
- ≠ PP, we hebben veel meer criteria nodig om te spreken over PP
1.4.3 Emotioneel lijden en beperkt functioneren
- Emotioneel lijden vormt vaak oorzaak voor cliënt om therapie te volgen
- =Bruikbaar criterium want geeft mogelijkheid aan cliënt om zelf zijn/haar nood te gaan
bepalen in termen van hulpverlening
- Nadelen:
Vergt ziekte inzicht
Niet bij alle PP aanwezig (niet iedereen lijdt onder zijn/haar PP), bv. Bij
persoonlijkheidsproblematieken heeft men geen inzicht in het feit dat men een
problematiek heeft en lijden er dus helemaal niet onder
Downloaded by Yunah Verheyen
, lOMoARcPSD|12241332
2. Verklaringsmodellen psychopathologie
- Elk compleet denkende individu = veelzijdig organisme bestaande uit veel verschillende
niveaus:
Genenpool
Biologisch substraat (lichaam)
Gedrag
Complexe psychologische processen (waarnemen, leren, denken, herinneren,…)
processen
Onderling afhankelijk
Afzonderlijk bestudeerd veel verschillende perspectieven binnen psychopathologie
zoals perspectieven die enkel naar biologie kijken, of enkel naar cognities kijken,…
PP vaak beschreven vanuit verschillende paradigma’s. Bv. psychose kan men bekijken
vanuit biologisch kader (nl genetische predispositie en afwijkingen in hersenfuncties) en
vanuit gedragsmatig en psychologisch kader
Verschillende verklaringsmodellen/paradigma’s moeten op verschillende vlakken bekeken
worden. Veel van de PP kunnen beschreven worden op de verschillende niveaus en
hangen vaak ook samen.
2.1 Niveaus van functioneren
1) LICHAAM (biologisch perspectief)
2) GEEST (cognitief perspectief)
3) GEDRAG (gedragsperspectief)
4) SOCIAAL (interpersoonlijk)
2.2 Verschillende verklaringsmodellen van PP
2.2.1 Biologische modellen
- 2 belangrijkste:
Genetica: erfelijkheid van PP)
Neurowetenschappen (zenuwstelsel): afwijkingen in hersenen of CZS
1) Genetica
- =Studie van erfelijkheid en de variatie van kenmerken die worden overgeërfd
- Verschilt van PP tot PP in welke mate genetica een rol speelt in PP. Bij ziekte van Huntington
domineert mutatie van 4de gen-chromosoom in pathologie (duidelijk erfelijke component).
Bij andere PP vaak genetische kwetsbaarheid.
- Concordantie studies
“In welke mate hebben mensen van dezelfde familie dezelfde symptomen van een
PP?”
Men onderzoekt de kans dat familieleden van eenzelfde familie een PP zullen
ontwikkelen, wat afh. is van gemeenschappelijk genetisch materiaal.
- Tweelingstudies
Men onderzoekt de kans dat een- (delen 100% genetisch materiaal) en twee- (delen
50% genetisch materiaal) eiïge tweelingen symptomen indicatief voor een bepaalde
PP ontwikkelen om na te gaan wat de genetische contributie is van een welbepaalde
PP
Indien een PP zich meer voordoet bij een-eiige tweeling dan bij twee-eiige tweeling,
kan men met zekerheid zeggen dat er een genetische factor aanwezig is bij die
specifieke PP.
Downloaded by Yunah Verheyen
