HC 3; Aansprakelijkheidsrecht; causaal verband en eigen schuld
Causaal verband
• Uitgangspunt is nog steeds dat iemand alleen die schade behoeft te vergoeden die
door de gebeurtenis waarvoor hij aansprakelijk is, is veroorzaakt. Zoals we in het
vorig college hebben gezien bestaat hier af en toe en uitzondering op.
• Er bestaat in het algemeen geen goede grond om iemand aansprakelijk te houden
voor schade die hij niet heeft veroorzaakt, óók niet als deze persoon wél
onrechtmatig heeft gehandeld of er anderszins sprake is van een grond voor
aansprakelijkheid.
Twee toetsmomenten bij causaal verband:
• uitgangspunt: c.s.q.n. > feitelijke oorzaak en gevolg relatie. In principe moet het
c.s.q.n.-verband steeds aanwezig zijn, soms kan de toerekening naar redelijkheid ook
tot aansprakelijkheid leiden, in de regel leidt de toerekening naar redelijkheid juist
tot een begrenzing.
• vervolgens: t.n.r. > leidt in veel gevallen tot een begrenzing, maar soms tot een
uitbreiding.
• Met de aanwezigheid van csqn-verband is in beginsel – als aan de overige
voorwaarden voor ah is voldaan – de ah voor alle veroorzaakte schade gegeven >
vervolgens kijk je of je hierop met de toerekening naar redelijkheid een begrenzing
op kunt aanbrengen.
• “alles of niets”-systeem > als niet slaagt in het bewijzen van het c.s.q.n.-verband dan
ga je met lege handen naar huis, slaag je er wel in dan kun je in beginsel alle schade
die je hebt geleden vergoed krijgen (tenzij de TNR begrenst).
c.s.q.n.-verband > bewijs
uitgangspunt
• moet door de eiser worden bewezen
• (art. 150 Rv j˚ art. 6:74 /162 BW)
afwijkingen mogelijk
• vgl. o.a.: art. 6:99 BW, de "omkeringsregel“
• proportionele aansprakelijkheid
TNR
• = rechtsvraag
• bewijslevering als zodanig niet aan de orde (althans niet door eiser)
, • [zie HR 2 oktober 1998, NJ 1998, 831 (Nacap/Shellfish)]
• is verweer gedaagde dat het niet redelijk is alle schadeposten die de c.s.q.n.-toets
doorstaan aan hem toe te rekenen.
• art. 6:98 BW (basis voor de toerekening naar redelijkheid) > (in principe) omvang van
de schadevergoedingsverbintenis:
• Voor vergoeding komen slechts die schadeposten in aanmerking, die, mede gezien de
aard van de aansprakelijkheid en de aard van de schade, als gevolg van de
gebeurtenis aan de aansprakelijke persoon kunnen worden toegerekend.
Aard van de schade: art. 6:96 > soorten schade (vermogensschade, schade voortvloeiend uit
letsel). Letsel als zodanig is geen schade. Letsel kan wel tot schade leiden (bijv.
dokterskosten, gederfde inkomsten). Of denk aan een zzp’er die schade heeft, maar toch
bijv. zijn zaak open houdt en daarvoor iemand moest inhuren.
Wat maakt de aard van de schade nou uit bij de toerekening naar redelijkheid? Er wordt
aangenomen dat schade ten gevolge van letsel, eerder voor vergoeding in aanmerking komt
dan puur vermogensschade.
Aard van de aansprakelijkheid: hier lijkt ook een verschil te zijn tussen
risicoaansprakelijkheid en schuldaansprakelijkheid. Je zou wat voorzichtiger kunnen
omspringen met de toerekening als het gaat om risicoaansprakelijkheid. Tegelijkertijd kun je
hier ook over discussiëren. De enkele omstandigheid dat het gaat om een
risicoaansprakelijkheid leidt nog niet tot een engere toerekening.
Factoren bij bepaling causaal verband i.d.z.v. 6:98
Onder andere:
• Aard van de aansprakelijkheid
- bijv. schuld- of risicoaansprakelijkheid; NJ 1975, 509 (Amercentrale); NJ 2008, 262
(Boekema/Ouders > biedt een aanknopingspunt om niet alleen vanwege de omstandigheid
dat het gaat om een risicoaansprakelijkheid gaat eng toe te rekenen. Niettemin kan het wel
een factor zijn.)
• Aard van de schade
- bijv. letselschade, zaakschade of zuivere vermogensschade
• Aard van de overtreden norm
- onderscheid schending verkeers- of veiligheidsnorm en andersoortige normen > we
zijn geneigd om bij schending van verkeers- of veiligheidsnormen ruim toe te rekenen.
• Voorzienbaarheid van de schade > in het algemeen bestaat er geen grond om schade
die redelijkerwijs voorzienbaarheid bij schending van een bepaalde norm, om die niet
voor vergoeding in aanmerking te laten komen. In ieder geval de schade die
voorzienbaar is, komt dus voor vergoeding in aanmerking. Voor schade die niet
voorzienbaar is, heb je extra argumenten nodig.
Causaal verband
• Uitgangspunt is nog steeds dat iemand alleen die schade behoeft te vergoeden die
door de gebeurtenis waarvoor hij aansprakelijk is, is veroorzaakt. Zoals we in het
vorig college hebben gezien bestaat hier af en toe en uitzondering op.
• Er bestaat in het algemeen geen goede grond om iemand aansprakelijk te houden
voor schade die hij niet heeft veroorzaakt, óók niet als deze persoon wél
onrechtmatig heeft gehandeld of er anderszins sprake is van een grond voor
aansprakelijkheid.
Twee toetsmomenten bij causaal verband:
• uitgangspunt: c.s.q.n. > feitelijke oorzaak en gevolg relatie. In principe moet het
c.s.q.n.-verband steeds aanwezig zijn, soms kan de toerekening naar redelijkheid ook
tot aansprakelijkheid leiden, in de regel leidt de toerekening naar redelijkheid juist
tot een begrenzing.
• vervolgens: t.n.r. > leidt in veel gevallen tot een begrenzing, maar soms tot een
uitbreiding.
• Met de aanwezigheid van csqn-verband is in beginsel – als aan de overige
voorwaarden voor ah is voldaan – de ah voor alle veroorzaakte schade gegeven >
vervolgens kijk je of je hierop met de toerekening naar redelijkheid een begrenzing
op kunt aanbrengen.
• “alles of niets”-systeem > als niet slaagt in het bewijzen van het c.s.q.n.-verband dan
ga je met lege handen naar huis, slaag je er wel in dan kun je in beginsel alle schade
die je hebt geleden vergoed krijgen (tenzij de TNR begrenst).
c.s.q.n.-verband > bewijs
uitgangspunt
• moet door de eiser worden bewezen
• (art. 150 Rv j˚ art. 6:74 /162 BW)
afwijkingen mogelijk
• vgl. o.a.: art. 6:99 BW, de "omkeringsregel“
• proportionele aansprakelijkheid
TNR
• = rechtsvraag
• bewijslevering als zodanig niet aan de orde (althans niet door eiser)
, • [zie HR 2 oktober 1998, NJ 1998, 831 (Nacap/Shellfish)]
• is verweer gedaagde dat het niet redelijk is alle schadeposten die de c.s.q.n.-toets
doorstaan aan hem toe te rekenen.
• art. 6:98 BW (basis voor de toerekening naar redelijkheid) > (in principe) omvang van
de schadevergoedingsverbintenis:
• Voor vergoeding komen slechts die schadeposten in aanmerking, die, mede gezien de
aard van de aansprakelijkheid en de aard van de schade, als gevolg van de
gebeurtenis aan de aansprakelijke persoon kunnen worden toegerekend.
Aard van de schade: art. 6:96 > soorten schade (vermogensschade, schade voortvloeiend uit
letsel). Letsel als zodanig is geen schade. Letsel kan wel tot schade leiden (bijv.
dokterskosten, gederfde inkomsten). Of denk aan een zzp’er die schade heeft, maar toch
bijv. zijn zaak open houdt en daarvoor iemand moest inhuren.
Wat maakt de aard van de schade nou uit bij de toerekening naar redelijkheid? Er wordt
aangenomen dat schade ten gevolge van letsel, eerder voor vergoeding in aanmerking komt
dan puur vermogensschade.
Aard van de aansprakelijkheid: hier lijkt ook een verschil te zijn tussen
risicoaansprakelijkheid en schuldaansprakelijkheid. Je zou wat voorzichtiger kunnen
omspringen met de toerekening als het gaat om risicoaansprakelijkheid. Tegelijkertijd kun je
hier ook over discussiëren. De enkele omstandigheid dat het gaat om een
risicoaansprakelijkheid leidt nog niet tot een engere toerekening.
Factoren bij bepaling causaal verband i.d.z.v. 6:98
Onder andere:
• Aard van de aansprakelijkheid
- bijv. schuld- of risicoaansprakelijkheid; NJ 1975, 509 (Amercentrale); NJ 2008, 262
(Boekema/Ouders > biedt een aanknopingspunt om niet alleen vanwege de omstandigheid
dat het gaat om een risicoaansprakelijkheid gaat eng toe te rekenen. Niettemin kan het wel
een factor zijn.)
• Aard van de schade
- bijv. letselschade, zaakschade of zuivere vermogensschade
• Aard van de overtreden norm
- onderscheid schending verkeers- of veiligheidsnorm en andersoortige normen > we
zijn geneigd om bij schending van verkeers- of veiligheidsnormen ruim toe te rekenen.
• Voorzienbaarheid van de schade > in het algemeen bestaat er geen grond om schade
die redelijkerwijs voorzienbaarheid bij schending van een bepaalde norm, om die niet
voor vergoeding in aanmerking te laten komen. In ieder geval de schade die
voorzienbaar is, komt dus voor vergoeding in aanmerking. Voor schade die niet
voorzienbaar is, heb je extra argumenten nodig.
