Samenvatting FRA
Inhoudsopgave
1. Belang financiële verslaggeving ............................................................................................ 3
1.1 Financiële overzichten (= jaarrekening: jaarlijkse financiële overzichten) ........................................3
1.2 Gebruik van financiële overzichten/de jaarrekening ......................................................................5
Interne gebruikers ........................................................................................................................5
Externe gebruikers .......................................................................................................................6
1.3 Het Angelsaksisch model:...........................................................................................................7
1.4 Continentaal model ....................................................................................................................9
1.5 Het fiscale aspect ......................................................................................................................9
1.6 Boekhoudkundige keuzes ......................................................................................................... 10
1.7 Relevantie tegenover betrouwbaarheid ...................................................................................... 10
1.8 Fundamentele accountingprincipes .......................................................................................... 11
Basisprincipes........................................................................................................................... 11
Registratieprincipes ................................................................................................................... 12
Waarderingsprincipes ................................................................................................................ 13
Informatieprincipes: .................................................................................................................. 14
1.9 De regelgeving van de boekhouding ........................................................................................... 14
Soorten regelgeving ................................................................................................................... 15
Regelgevende instanties ............................................................................................................ 15
2. Inleiding financiële analyse..................................................................................................18
2.1 Inleiding ................................................................................................................................... 18
2.2 Horizontale analyse of tijdsanalyse ........................................................................................... 19
Doel.......................................................................................................................................... 19
Hoe? ......................................................................................................................................... 19
Interpretatie .............................................................................................................................. 19
Toepassing ................................................................................................................................ 20
2.3 Verticale of structuuranalyse ..................................................................................................... 20
Doel.......................................................................................................................................... 20
Hoe? ......................................................................................................................................... 20
Nut ........................................................................................................................................... 21
Toepassing ................................................................................................................................ 21
2.4 Kasstroomanalyse .................................................................................................................... 21
Doel.......................................................................................................................................... 21
Kasstroom ................................................................................................................................ 23
Kasstroomanalyse ..................................................................................................................... 24
Opstelling cashflow statement ................................................................................................... 25
Voordelen van kasstroomanalyse ............................................................................................... 26
Opstelling SCF (= kasstroomoverzicht) op basis van balans en winst-en-verliesrekening ................ 27
Staat van vermogensstromen ..................................................................................................... 28
2.5 Ratio-analyse ........................................................................................................................... 28
Klassieke ratio’s ......................................................................................................................... 29
Vergelijking met de sector .......................................................................................................... 40
Maatstaven voor rendement investeerders .................................................................................. 41
Niet financiële prestatiemaatstaven ........................................................................................... 42
1
, Interimrapportering ................................................................................................................... 42
3. De geconsolideerde jaarrekening .........................................................................................43
3.1 Inleiding ................................................................................................................................... 43
3.2 Begrippen ................................................................................................................................ 44
Groep ....................................................................................................................................... 44
Controle ................................................................................................................................... 44
Aandelen .................................................................................................................................. 45
3.3 Belgische schema: groepsrelaties: enkelvoudige balans ............................................................. 47
Verbonden ondernemingen ........................................................................................................ 47
Deelneming............................................................................................................................... 48
Andere financiële VA .................................................................................................................. 48
3.4 Enkelvoudige/geconsolideerde jaarrekening .............................................................................. 49
3.5 Consolidatieverplichtingen en consolidatiekring ........................................................................ 50
Controle versus belangenpercentage.......................................................................................... 50
Vrijstelling consolidatieplicht ..................................................................................................... 51
Consolidatiekring ...................................................................................................................... 52
Consolidatiemethoden .............................................................................................................. 53
3.6 Segmentrapporting ................................................................................................................... 88
3.8 Analyse geconsolideerde jaarrekening ....................................................................................... 90
3.9 Overzichtsoefening (zoals op examen): ...................................................................................... 91
4. Speciale topics binnen financiële rapportering .....................................................................96
4.1 Fair value accounting & impairment .......................................................................................... 97
4.2 Financiële instrumenten ......................................................................................................... 102
4.3 Uitgestelde belastingen .......................................................................................................... 106
4.4 Impairment ............................................................................................................................ 110
4.5 Transacties in vreemde deviezen en activiteiten in het buitenland .............................................. 114
4.6 Toepassing IFRS ..................................................................................................................... 117
4.7 Componenten van de jaarrekening .......................................................................................... 119
5. Financiële analyse: vervolg ................................................................................................ 122
5.1 Internetrapportering en XBRL .................................................................................................. 122
5.2 XBRL ..................................................................................................................................... 123
5.3 Falingspredictie...................................................................................................................... 124
5.4 Evaluatie kwaliteit gerapporteerde winstcijfers ......................................................................... 128
5.5 Corporate governance of deugdelijk bestuur ............................................................................ 130
5.6 Externe audit – Verslag commissaris ........................................................................................ 131
2
, 1. Belang financiële verslaggeving
1.1 Financiële overzichten (= jaarrekening: jaarlijkse financiële
overzichten)
→ al dan niet onderdeel van jaarverslag
→ aandeelhouders van onderneming zullen het als eerste ontvangen, ze moeten het
goedkeuren op algemen vergadering
→ meestal neergelgd bij overheidsdienst: beschikbaar maken voor grote publiek
- Winst-en-verliesrekening (voorheen resultatenrekening): alle kosten en opbrengsten
van het hele (boek)jaar (aan- en verkoopfacturen)
= ‘income statement’ of ‘Statement of Comprehensive Income’
o Beschouwen als film
o Begin boekjaar beginnen op 0 opbrengsten en kosten
o Bij elke factuur gaan kosten en opbrengsten omhoog
o Belangrijke indicator van winstgevendheid van onderneming
- Balans: geeft overzicht op laatste dag van boekjaar van alle activa en passiva van
onderneming (van oorsprong en besteding van het vermogen)
= ‘balans sheet’ of ‘Statement of Financial Position’
o Activa: alles wat onderneming heeft (gebouwen, machines, octrooien,
licenties, aandelen, voorraden, vorderingen op klanten, geldbeleggingen, geld
op rekening)
o Passiva: schulden
▪ Eigen vermogen: schuld aan de aandeelhouders
• Geld in onderneming gestoken, mensen willen dat wel ooit
terugkijge, hopelijk met winst
• Schuldeisers op heel lange termijn
▪ Vreemd vermogen: schulden aan derden
• Schulden op langer dan een jaar (LT)
• Schulden op korter dan een jaar (KT, in hoofdzaak gewone
leveranceriers)
- Toelichting: extra uitleg over getallen in balans en winst- en verliesrekening
Vb.: vervaldata schulden
= ‘notes to the accounts’ of’ footnotes’
o Probleem: op moment dat JR publiek wordt gemaakt (door naar NBB te
sturen), op NBB gebeuren er een aantal controles (rekenkundige en logische
controles), heel weinig controles voor toelichting
▪ Groot bedrijf: serieus invullen
▪ KMO: niet of nauwelijks invullen
o Gecontroleerd door commissaris-revisor of auditor
3
, - Kasstroomoverzicht (IFRS): bestaat niet in het Belgische systeem, enkel bij IFRS
= ‘Statement of Cash Flows’
o Gaat over het geld dat door onderneming stroomt
o Overzicht van voornaamste kasstromen binnen onderneming in afgelopen
twaalf maanden
o Verplicht in heel wat landen, niet in België, tenzij ondernemingen hun
jaarrekening opstellen volgens IFRS
o Wanvaar komt het geld en waar gaat het naartoe?
o 3 kasstromen
▪ Operationeel: dagdagelijks, wat doe ik als bedrijf
▪ Investeringskasstroom: bedrijf moet investeren, doet aankopen
(machines, gebouw), maar gaat ook zaken verkopen (computer)
▪ Financieringskasstroom: geld lenen bij de bank, maar moet ook
terugbetaald worden
o Positief of negatief: normaal moet het positief zijn
▪ Negatief: werken in onderneming en geld moeten bijsteken om
gewoon te kunnen werken
→ structureel verlies maken
- Controleverslag: enkel bij grote ondernemingen
o Verklaring door commissaris-revisor over de elementen van de jaarrekening
o Er wordt een commissaris/bedrijfsrevisor aangesteld en die gaat JR nakijken
o Geen controleur van belastingen en BTW (niet actief opzoek naar fraude
o Wel nakijken: boekhoudwetgeving, wetgeving JR en statuten gevolgd
o Vroeger: iets zien dat niet klopt, oplossen maar bedrijfsrevisor weet zogezegd
van niks
o Nu: als dat gebeurd, dan is bedrijfsrevisor mee aansprakelijk
o Bedrijfsrevisor moet aangeven of JR wel of niet in orde is
o Niet goedkeuren: heel ernstig, banken en leveranciers gaan dat zien
(stopzetten samenwerkingen)
- Mutatieoverzicht eigen vermogen (IFRS): niet in Belgische systeem
= ‘Statement of changes in equity’
o Apart rapport over dividendenbetalingen, uitgifte van nieuwe aandelen en
andere transacties die het eigen vermogen beïnvloeden (inbegrepen:
nettowinst boekjaar)
o Wat is er gebeurd met het eigen vermogen?
o Winst? Kapitaalverhoging?
o Staat meestal niet zoveel in
- Grote ondernemingen bundelen deze informatie meestal met niet-boekhoudkundige
informatie over groepsactiviteiten: geeft beeld groep/bedrijf, controles en strategie,
vooruitzichten, corporate governance onderneming
4
Inhoudsopgave
1. Belang financiële verslaggeving ............................................................................................ 3
1.1 Financiële overzichten (= jaarrekening: jaarlijkse financiële overzichten) ........................................3
1.2 Gebruik van financiële overzichten/de jaarrekening ......................................................................5
Interne gebruikers ........................................................................................................................5
Externe gebruikers .......................................................................................................................6
1.3 Het Angelsaksisch model:...........................................................................................................7
1.4 Continentaal model ....................................................................................................................9
1.5 Het fiscale aspect ......................................................................................................................9
1.6 Boekhoudkundige keuzes ......................................................................................................... 10
1.7 Relevantie tegenover betrouwbaarheid ...................................................................................... 10
1.8 Fundamentele accountingprincipes .......................................................................................... 11
Basisprincipes........................................................................................................................... 11
Registratieprincipes ................................................................................................................... 12
Waarderingsprincipes ................................................................................................................ 13
Informatieprincipes: .................................................................................................................. 14
1.9 De regelgeving van de boekhouding ........................................................................................... 14
Soorten regelgeving ................................................................................................................... 15
Regelgevende instanties ............................................................................................................ 15
2. Inleiding financiële analyse..................................................................................................18
2.1 Inleiding ................................................................................................................................... 18
2.2 Horizontale analyse of tijdsanalyse ........................................................................................... 19
Doel.......................................................................................................................................... 19
Hoe? ......................................................................................................................................... 19
Interpretatie .............................................................................................................................. 19
Toepassing ................................................................................................................................ 20
2.3 Verticale of structuuranalyse ..................................................................................................... 20
Doel.......................................................................................................................................... 20
Hoe? ......................................................................................................................................... 20
Nut ........................................................................................................................................... 21
Toepassing ................................................................................................................................ 21
2.4 Kasstroomanalyse .................................................................................................................... 21
Doel.......................................................................................................................................... 21
Kasstroom ................................................................................................................................ 23
Kasstroomanalyse ..................................................................................................................... 24
Opstelling cashflow statement ................................................................................................... 25
Voordelen van kasstroomanalyse ............................................................................................... 26
Opstelling SCF (= kasstroomoverzicht) op basis van balans en winst-en-verliesrekening ................ 27
Staat van vermogensstromen ..................................................................................................... 28
2.5 Ratio-analyse ........................................................................................................................... 28
Klassieke ratio’s ......................................................................................................................... 29
Vergelijking met de sector .......................................................................................................... 40
Maatstaven voor rendement investeerders .................................................................................. 41
Niet financiële prestatiemaatstaven ........................................................................................... 42
1
, Interimrapportering ................................................................................................................... 42
3. De geconsolideerde jaarrekening .........................................................................................43
3.1 Inleiding ................................................................................................................................... 43
3.2 Begrippen ................................................................................................................................ 44
Groep ....................................................................................................................................... 44
Controle ................................................................................................................................... 44
Aandelen .................................................................................................................................. 45
3.3 Belgische schema: groepsrelaties: enkelvoudige balans ............................................................. 47
Verbonden ondernemingen ........................................................................................................ 47
Deelneming............................................................................................................................... 48
Andere financiële VA .................................................................................................................. 48
3.4 Enkelvoudige/geconsolideerde jaarrekening .............................................................................. 49
3.5 Consolidatieverplichtingen en consolidatiekring ........................................................................ 50
Controle versus belangenpercentage.......................................................................................... 50
Vrijstelling consolidatieplicht ..................................................................................................... 51
Consolidatiekring ...................................................................................................................... 52
Consolidatiemethoden .............................................................................................................. 53
3.6 Segmentrapporting ................................................................................................................... 88
3.8 Analyse geconsolideerde jaarrekening ....................................................................................... 90
3.9 Overzichtsoefening (zoals op examen): ...................................................................................... 91
4. Speciale topics binnen financiële rapportering .....................................................................96
4.1 Fair value accounting & impairment .......................................................................................... 97
4.2 Financiële instrumenten ......................................................................................................... 102
4.3 Uitgestelde belastingen .......................................................................................................... 106
4.4 Impairment ............................................................................................................................ 110
4.5 Transacties in vreemde deviezen en activiteiten in het buitenland .............................................. 114
4.6 Toepassing IFRS ..................................................................................................................... 117
4.7 Componenten van de jaarrekening .......................................................................................... 119
5. Financiële analyse: vervolg ................................................................................................ 122
5.1 Internetrapportering en XBRL .................................................................................................. 122
5.2 XBRL ..................................................................................................................................... 123
5.3 Falingspredictie...................................................................................................................... 124
5.4 Evaluatie kwaliteit gerapporteerde winstcijfers ......................................................................... 128
5.5 Corporate governance of deugdelijk bestuur ............................................................................ 130
5.6 Externe audit – Verslag commissaris ........................................................................................ 131
2
, 1. Belang financiële verslaggeving
1.1 Financiële overzichten (= jaarrekening: jaarlijkse financiële
overzichten)
→ al dan niet onderdeel van jaarverslag
→ aandeelhouders van onderneming zullen het als eerste ontvangen, ze moeten het
goedkeuren op algemen vergadering
→ meestal neergelgd bij overheidsdienst: beschikbaar maken voor grote publiek
- Winst-en-verliesrekening (voorheen resultatenrekening): alle kosten en opbrengsten
van het hele (boek)jaar (aan- en verkoopfacturen)
= ‘income statement’ of ‘Statement of Comprehensive Income’
o Beschouwen als film
o Begin boekjaar beginnen op 0 opbrengsten en kosten
o Bij elke factuur gaan kosten en opbrengsten omhoog
o Belangrijke indicator van winstgevendheid van onderneming
- Balans: geeft overzicht op laatste dag van boekjaar van alle activa en passiva van
onderneming (van oorsprong en besteding van het vermogen)
= ‘balans sheet’ of ‘Statement of Financial Position’
o Activa: alles wat onderneming heeft (gebouwen, machines, octrooien,
licenties, aandelen, voorraden, vorderingen op klanten, geldbeleggingen, geld
op rekening)
o Passiva: schulden
▪ Eigen vermogen: schuld aan de aandeelhouders
• Geld in onderneming gestoken, mensen willen dat wel ooit
terugkijge, hopelijk met winst
• Schuldeisers op heel lange termijn
▪ Vreemd vermogen: schulden aan derden
• Schulden op langer dan een jaar (LT)
• Schulden op korter dan een jaar (KT, in hoofdzaak gewone
leveranceriers)
- Toelichting: extra uitleg over getallen in balans en winst- en verliesrekening
Vb.: vervaldata schulden
= ‘notes to the accounts’ of’ footnotes’
o Probleem: op moment dat JR publiek wordt gemaakt (door naar NBB te
sturen), op NBB gebeuren er een aantal controles (rekenkundige en logische
controles), heel weinig controles voor toelichting
▪ Groot bedrijf: serieus invullen
▪ KMO: niet of nauwelijks invullen
o Gecontroleerd door commissaris-revisor of auditor
3
, - Kasstroomoverzicht (IFRS): bestaat niet in het Belgische systeem, enkel bij IFRS
= ‘Statement of Cash Flows’
o Gaat over het geld dat door onderneming stroomt
o Overzicht van voornaamste kasstromen binnen onderneming in afgelopen
twaalf maanden
o Verplicht in heel wat landen, niet in België, tenzij ondernemingen hun
jaarrekening opstellen volgens IFRS
o Wanvaar komt het geld en waar gaat het naartoe?
o 3 kasstromen
▪ Operationeel: dagdagelijks, wat doe ik als bedrijf
▪ Investeringskasstroom: bedrijf moet investeren, doet aankopen
(machines, gebouw), maar gaat ook zaken verkopen (computer)
▪ Financieringskasstroom: geld lenen bij de bank, maar moet ook
terugbetaald worden
o Positief of negatief: normaal moet het positief zijn
▪ Negatief: werken in onderneming en geld moeten bijsteken om
gewoon te kunnen werken
→ structureel verlies maken
- Controleverslag: enkel bij grote ondernemingen
o Verklaring door commissaris-revisor over de elementen van de jaarrekening
o Er wordt een commissaris/bedrijfsrevisor aangesteld en die gaat JR nakijken
o Geen controleur van belastingen en BTW (niet actief opzoek naar fraude
o Wel nakijken: boekhoudwetgeving, wetgeving JR en statuten gevolgd
o Vroeger: iets zien dat niet klopt, oplossen maar bedrijfsrevisor weet zogezegd
van niks
o Nu: als dat gebeurd, dan is bedrijfsrevisor mee aansprakelijk
o Bedrijfsrevisor moet aangeven of JR wel of niet in orde is
o Niet goedkeuren: heel ernstig, banken en leveranciers gaan dat zien
(stopzetten samenwerkingen)
- Mutatieoverzicht eigen vermogen (IFRS): niet in Belgische systeem
= ‘Statement of changes in equity’
o Apart rapport over dividendenbetalingen, uitgifte van nieuwe aandelen en
andere transacties die het eigen vermogen beïnvloeden (inbegrepen:
nettowinst boekjaar)
o Wat is er gebeurd met het eigen vermogen?
o Winst? Kapitaalverhoging?
o Staat meestal niet zoveel in
- Grote ondernemingen bundelen deze informatie meestal met niet-boekhoudkundige
informatie over groepsactiviteiten: geeft beeld groep/bedrijf, controles en strategie,
vooruitzichten, corporate governance onderneming
4
