ARCHEOMETRIE
SAMENVATTING THEORIE
HOOFDSTUK 1: AARDEWERK
KLEI
• Natuurlijk fijnkorrelig (< 2 µm) sedimentair gesteente
o Silicaat
o Conglomeraat van mineralen
• Gemengd met water → kneedbaar/vervormbaar
o Bakken: irreversibel
o Drogen: hard en breekbaar
MINERAAL
• Kenmerken
o Kristallijn
o Natuurlijk
o Homogene vaste stof
o Welbepaalde (niet vaste) chemische samenstelling
PRIMAIR/SECUNDAIR
• Primaire klei
o Rechtstreeks gevormd
• Secundaire klei
o Sedimentair, getransporteerd
SAMENSTELLING KLEI
• Al2O3 x 2SiO2 x 2H2O
• Ook: kwarts, organisch materiaal, talk, mica,…
STRUCTUUR
• Kleimineralen in lagen afgezet waardoor platte kristallen gevormd worden
• Gebaseerd op silicium – tetraëders → verschillende kettingmogelijkheden
VERSCHRALING
• Redenen
o Kleur
o Minder plakkerig
o Thermische stress wegnemen
• Kunnen bij verhitting verandering ondergaan
1
, WATER IN KLEI
• Toegevoegd aan grondstof: kleibewerking
• Binnen kristalstructuur: kleimineralen samen houden
• Tussen kristallen: kleilagen kunnen over elkaar glijden waardoor kneedbaar
EIGENSCHAPPEN KLEI
• Plasticiteit
o Gevolg aanwezigheid water
o Kneden bevordert plasticiteit en bewerking
• Droogte capaciteit
o Gevolg verdamping water
o Ontstaan krimpen, scheuren,…
o Omkeerbaar proces door watertoevoeging
• Verandering bij verhitting
o Onomkeerbaar proces
o Bepaalt kleur, hardheid, porositeit,…
o Invloed temperatuur, tijd en atmosfeer
▪ Reducerend: afwezigheid zuurstof
▪ Oxiderend: aanwezigheid zuurstof
PRODUCTIEPROCES AARDEWERK
STAP 1: BELANG GRONDSTOFFEN
• Klei + verschraling + water + brandstof
STAP 2: VOORBEREIDEN KLEI
• Zuiveren → kneden met water → verschraling
STAP 3: VORMGEVEN
• Handgemaakt/gedraaid
STAP 4: DROGEN EN BAKKEN
• Water verlies → temperatuur → atmosfeer
STAP 5: AFWERKEN
• Versieren/vorm aanpassen/deklaag/…
2
SAMENVATTING THEORIE
HOOFDSTUK 1: AARDEWERK
KLEI
• Natuurlijk fijnkorrelig (< 2 µm) sedimentair gesteente
o Silicaat
o Conglomeraat van mineralen
• Gemengd met water → kneedbaar/vervormbaar
o Bakken: irreversibel
o Drogen: hard en breekbaar
MINERAAL
• Kenmerken
o Kristallijn
o Natuurlijk
o Homogene vaste stof
o Welbepaalde (niet vaste) chemische samenstelling
PRIMAIR/SECUNDAIR
• Primaire klei
o Rechtstreeks gevormd
• Secundaire klei
o Sedimentair, getransporteerd
SAMENSTELLING KLEI
• Al2O3 x 2SiO2 x 2H2O
• Ook: kwarts, organisch materiaal, talk, mica,…
STRUCTUUR
• Kleimineralen in lagen afgezet waardoor platte kristallen gevormd worden
• Gebaseerd op silicium – tetraëders → verschillende kettingmogelijkheden
VERSCHRALING
• Redenen
o Kleur
o Minder plakkerig
o Thermische stress wegnemen
• Kunnen bij verhitting verandering ondergaan
1
, WATER IN KLEI
• Toegevoegd aan grondstof: kleibewerking
• Binnen kristalstructuur: kleimineralen samen houden
• Tussen kristallen: kleilagen kunnen over elkaar glijden waardoor kneedbaar
EIGENSCHAPPEN KLEI
• Plasticiteit
o Gevolg aanwezigheid water
o Kneden bevordert plasticiteit en bewerking
• Droogte capaciteit
o Gevolg verdamping water
o Ontstaan krimpen, scheuren,…
o Omkeerbaar proces door watertoevoeging
• Verandering bij verhitting
o Onomkeerbaar proces
o Bepaalt kleur, hardheid, porositeit,…
o Invloed temperatuur, tijd en atmosfeer
▪ Reducerend: afwezigheid zuurstof
▪ Oxiderend: aanwezigheid zuurstof
PRODUCTIEPROCES AARDEWERK
STAP 1: BELANG GRONDSTOFFEN
• Klei + verschraling + water + brandstof
STAP 2: VOORBEREIDEN KLEI
• Zuiveren → kneden met water → verschraling
STAP 3: VORMGEVEN
• Handgemaakt/gedraaid
STAP 4: DROGEN EN BAKKEN
• Water verlies → temperatuur → atmosfeer
STAP 5: AFWERKEN
• Versieren/vorm aanpassen/deklaag/…
2
