HC 10: Internationaal privaatrecht: Procesrecht I
Inleiding: hoofdonderdelen IPR
• Rechtsmacht
• Toepasselijk recht
• Erkenning en tenuitvoerlegging
Internationaal procesrecht is het eerste en laatste puntje samen. Zowel de vraag welke
rechter bevoegd is om van een internationaal geschil kennis te nemen als de vraag of de
uitspraak van de rechter in aanmerking komt voor grensoverschrijdende erkenning en
tenuitvoerlegging.
Brussel Ibis-verordening = Brussel I herschikking > beide onderwerpen zijn voor een
groot gedeelte geregeld in deze verordening.
Brussel Ibis
Van toepassing?
• Temporeel
• Art. 66 > rechtsvorderingen ingesteld na 10 januari 2015
• Materieel (onderwerpen die door Brussel Ibis worden bestreken)
• Art. 1 – burgerlijke en handelszaken > dit moet worden uitgelegd in
verordeningsautonome zin > het begrip moet worden uitgelegd met inachtneming
van de doelstellingen van in dit geval Brussel Ibis. Het is uiteindelijk het HvJEU die
duidelijkheid kan geven over wat een begrip nu precies betekent. Het gaat er dus niet
om hoe het begrip in nationale zin wordt uitgelegd.
Art. 2 > een aantal uitzonderingen van de materiële reikwijdte van Brussel Ibis
• Vb: C-523/14, C-645/11 (NJ 2013/499 en 500) en C-551/15
• Formeel
• Beperkt – de verweerder moet woonplaats op grondgebied lidstaat hebben
• Art. 4-6 jo. art. 62 of 63 (bepalen waar iemand woonplaats heeft, het begrip
woonplaats is in art. 62 geen autonoom begrip, het moet intern worden uitgelegd).
Art. 63 geeft drie opties die op gelijke voet staan waardoor een rechtspersoon een
twee lidstaten woonplaats kan hebben.
• NB: SOMS AFWIJKEND > een aantal bepalingen kennen een afwijkende formele
reikwijdte.
Brussel Ibis Rechtsmacht
– hoofdregel (indien je hebt vastgesteld dat Brussel Ibis van toepassing is)
• Art. 4 jo. art. 62 of 63 > rechter van die lidstaat is bevoegd.
, • Forum rei > de rechter van de lidstaat waar verweerder woonplaats heeft is bevoegd.
Achtergrond is de bescherming van de belangen van de verweerder (hij hoeft niet af te
reizen). Welke rechter specifiek intern bevoegd is, bepaalt dan weer het nationale recht. In
het geval van een rechtspersoon kan het dus zo zijn dat op grond van de hoofdregel twee
rechters bevoegd zijn.
• Natuurlijk forum
Art. 8 lid 3 > een eventuele vordering is ook in te stellen bij de rechter bij wie de
oorspronkelijke vordering aanhangig is.
Aanvullende rechtsmacht > vullen de hoofdregel aan
• Art. 7-9
• Verbintenis uit overeenkomst (7 sub 1)
• Onrechtmatige daad (7 sub 2)
Brussel Ibis verbintenis uit overeenkomst > autonoom begrip > het HvJ heeft het begrip vrij
ruim uitgelegd (alle situaties waarin de ene partij verwillig een verbintenis is aangegaan
jegens de andere partij)
• Art. 7 sub 1 onder a > Tessili/Dunlop
• ‘overeenkomsten in het algemeen’
• Art. 7 sub 1 onder b > hierin zijn hulpregels gegeven voor twee typen overeenkomsten. De
meeste gevallen worden onder sub b geschaard.
• koop van roerende lichamelijke zaken
• verstrekking van diensten
• HvJ EU Kareda/Benkö > ‘expansie’ van de overeenkomst van dienstverlening >
overeenkomst van dienstverlening wordt heel ruim geïnterpreteerd. Een geldlening wordt
aangemerkt als een overeenkomst van dienstverlening
De toepassing van 7 sub 1 onder a wijkt af van die van 7 sub 1 onder b.
Overeenkomst die valt onder art. 7 sub 1 onder b
1. Kwalificatie > het moet gaan om ofwel een koopovereenkomst van roerende
lichamelijke zaken ofwel een overeenkomst van dienstverlening
Kareda/Benkö > geldlening wordt aangemerkt als dienstverlening
Car Trim/Key Safety > uitleg en afbakening van de twee begrippen (roerende zaken
en diensten) ten opzichte van elkaar. Dit arrest ging over airbagzakken die door Car
Trim werden geleverd aan Key Safety. Key Safety had bepaald aan welke
voorwaarden deze airbagzakken moesten voldoen en ook bij welke producenten Car
Trim de onderdelen moest kopen. Dit lijkt al wat meer op dienstaspecten. Dat
constateert het Hof ook maar toch zeggen zij dat het hier nog hoofdzakelijk gaat om
een koopovereenkomst. Dus dat je een zaak koop die eerst nog moet worden
gemaakt, doet niet af aan het feit dat het om een koopovereenkomst gaat. Het zou
anders zijn als Key Safety de materialen zou verstrekken waarmee Car Trim de
Inleiding: hoofdonderdelen IPR
• Rechtsmacht
• Toepasselijk recht
• Erkenning en tenuitvoerlegging
Internationaal procesrecht is het eerste en laatste puntje samen. Zowel de vraag welke
rechter bevoegd is om van een internationaal geschil kennis te nemen als de vraag of de
uitspraak van de rechter in aanmerking komt voor grensoverschrijdende erkenning en
tenuitvoerlegging.
Brussel Ibis-verordening = Brussel I herschikking > beide onderwerpen zijn voor een
groot gedeelte geregeld in deze verordening.
Brussel Ibis
Van toepassing?
• Temporeel
• Art. 66 > rechtsvorderingen ingesteld na 10 januari 2015
• Materieel (onderwerpen die door Brussel Ibis worden bestreken)
• Art. 1 – burgerlijke en handelszaken > dit moet worden uitgelegd in
verordeningsautonome zin > het begrip moet worden uitgelegd met inachtneming
van de doelstellingen van in dit geval Brussel Ibis. Het is uiteindelijk het HvJEU die
duidelijkheid kan geven over wat een begrip nu precies betekent. Het gaat er dus niet
om hoe het begrip in nationale zin wordt uitgelegd.
Art. 2 > een aantal uitzonderingen van de materiële reikwijdte van Brussel Ibis
• Vb: C-523/14, C-645/11 (NJ 2013/499 en 500) en C-551/15
• Formeel
• Beperkt – de verweerder moet woonplaats op grondgebied lidstaat hebben
• Art. 4-6 jo. art. 62 of 63 (bepalen waar iemand woonplaats heeft, het begrip
woonplaats is in art. 62 geen autonoom begrip, het moet intern worden uitgelegd).
Art. 63 geeft drie opties die op gelijke voet staan waardoor een rechtspersoon een
twee lidstaten woonplaats kan hebben.
• NB: SOMS AFWIJKEND > een aantal bepalingen kennen een afwijkende formele
reikwijdte.
Brussel Ibis Rechtsmacht
– hoofdregel (indien je hebt vastgesteld dat Brussel Ibis van toepassing is)
• Art. 4 jo. art. 62 of 63 > rechter van die lidstaat is bevoegd.
, • Forum rei > de rechter van de lidstaat waar verweerder woonplaats heeft is bevoegd.
Achtergrond is de bescherming van de belangen van de verweerder (hij hoeft niet af te
reizen). Welke rechter specifiek intern bevoegd is, bepaalt dan weer het nationale recht. In
het geval van een rechtspersoon kan het dus zo zijn dat op grond van de hoofdregel twee
rechters bevoegd zijn.
• Natuurlijk forum
Art. 8 lid 3 > een eventuele vordering is ook in te stellen bij de rechter bij wie de
oorspronkelijke vordering aanhangig is.
Aanvullende rechtsmacht > vullen de hoofdregel aan
• Art. 7-9
• Verbintenis uit overeenkomst (7 sub 1)
• Onrechtmatige daad (7 sub 2)
Brussel Ibis verbintenis uit overeenkomst > autonoom begrip > het HvJ heeft het begrip vrij
ruim uitgelegd (alle situaties waarin de ene partij verwillig een verbintenis is aangegaan
jegens de andere partij)
• Art. 7 sub 1 onder a > Tessili/Dunlop
• ‘overeenkomsten in het algemeen’
• Art. 7 sub 1 onder b > hierin zijn hulpregels gegeven voor twee typen overeenkomsten. De
meeste gevallen worden onder sub b geschaard.
• koop van roerende lichamelijke zaken
• verstrekking van diensten
• HvJ EU Kareda/Benkö > ‘expansie’ van de overeenkomst van dienstverlening >
overeenkomst van dienstverlening wordt heel ruim geïnterpreteerd. Een geldlening wordt
aangemerkt als een overeenkomst van dienstverlening
De toepassing van 7 sub 1 onder a wijkt af van die van 7 sub 1 onder b.
Overeenkomst die valt onder art. 7 sub 1 onder b
1. Kwalificatie > het moet gaan om ofwel een koopovereenkomst van roerende
lichamelijke zaken ofwel een overeenkomst van dienstverlening
Kareda/Benkö > geldlening wordt aangemerkt als dienstverlening
Car Trim/Key Safety > uitleg en afbakening van de twee begrippen (roerende zaken
en diensten) ten opzichte van elkaar. Dit arrest ging over airbagzakken die door Car
Trim werden geleverd aan Key Safety. Key Safety had bepaald aan welke
voorwaarden deze airbagzakken moesten voldoen en ook bij welke producenten Car
Trim de onderdelen moest kopen. Dit lijkt al wat meer op dienstaspecten. Dat
constateert het Hof ook maar toch zeggen zij dat het hier nog hoofdzakelijk gaat om
een koopovereenkomst. Dus dat je een zaak koop die eerst nog moet worden
gemaakt, doet niet af aan het feit dat het om een koopovereenkomst gaat. Het zou
anders zijn als Key Safety de materialen zou verstrekken waarmee Car Trim de
