Rico Hop
Basisboek Journalistiek
Hoofdstuk 7 Nieuws en nieuwsbronnen
7.1 Het wie, waar, wanneer, waarom en wat van het nieuws
Om een indeling te maken voor de nieuwswaarde van onderwerpen gebruiken we de vijf w’s : wie,
waar, wanneer, waarom en wat als hulpmiddel.
Wie?
-Wat voor de ene lezer verrassend is, is voor de ander oud en verleden tijd.
-Nieuws gaat vaak over mensen, maar niet alles wat mensen doen heeft nieuwswaarde.
-De bekendheid van de wie bepaalt of hij of zij in het nieuws komt.
-De journalist maakt voor een deel zelf uit wat het nieuws is.
-Andere deel bepaalt door formule, doelgroep, beïnvloeding op de redactie en sfeer.
-Interesses van de journalist bepalen voor een groot deel de nieuwskeuze.
-Journalist moet een hoop zelfkennis en kennis van de wereld hebben.
-Belangrijk is om bewust te zijn van je eigen vooroordelen voor je nieuws kiest.
Waar?
-Buitenland redacteuren hanteren een formule : aantal doden gedeeld door de afstand tot NL.
-Zo bepalen ze welke gebeurtenis in de krant komt en welke niet.
-Hoe korter de afstand tot het nieuws, hoe groter het bericht.
-Naast geografische afstand gaat het om mentale afstand, zijn er Nederlandse slachtoffers?
-Ook de locatie van de redactie heeft gevolgen voor de nieuwskeuze.
-Redacties richten zich op de randstand omdat ze daar ook gevestigd zijn.
Wanneer?
-Ted Turner CNN : nieuws is iets wat gebeurt op het moment dat je ervan hoort.
-Actualiteit is belangrijk, hoe verser het nieuws, hoe beter.
-Nieuws is afhankelijk van de tijd van het jaar.
-Het moment waarop nieuws nieuws is hangt af van het soort medium en het ritme.
-Ook is het afhankelijk van de voorgaande gebeurtenissen, is het al eerder gebeurd?
Waarom?
-Journalisten krijgen het verwijt dat ze geen oog hebben voor achtergrond.
-Journalisten volgens velen altijd op zoek naar primeurs en zijn niet meer dan boodschappers.
-Goede journalist besteedt aandacht aan achtergronden en ontwikkelingen op lange termijn.
-Steeds meer onderwerpen worden daarom uitgediept en toegelicht.
-Het gaat niet alleen meer om nieuwsberichten.
Wat?
-Het kenmerk van nieuws is het ongewone, het ongebruikelijke en het effect.
-Het nieuws van de een is het niet het nieuws van de ander.
-Hoe groter de impact van de gebeurtenis, hoe eerder het nieuws is.
, 7.2 Nieuwscriteria
-CABABA
1.Conclict, nieuw, onverwacht en ingrijpend. Veranderingen in de samenleving, lezer is gevoelig.
2.Actualiteit, hoe verser het nieuws, hoe beter.
3.Belang voor de lezer
4.Afstand, geografische, culturele (koloniën) en psychologische afstand (interesse van de lezer).
5.Bekendheid
6.Afwijking, een gebeurtenis die afwijkt van wat normaal is.
The Sun : “When a dog bites a man, that is not news, but when a man bites a dog, that is news.”
Formeel nieuws : uitslag van een sportwedstrijd, omdat deze er eerst nog niet was.
Substantieel nieuws : als de uitslag afwijkt van wat er verwacht werd.
7.De eerste de beste, eerste, laatste, kleinste, grootste.
8.Omvang, hoe meer, hoe beter.
9.Amusement
10.Gevolgen, soms zijn de gevolgen van een gebeurtenis belangrijker.
11.Maatregelen, soms zijn de maatregelen na de gevolgen belangrijker.
-Toch moet de journalist voortdurend zelf afwegingen maken.
-Stijlboek ANP : het zijn richtlijnen waarvan kan worden afgeweken, geen wetten.
7.3 Zacht nieuws
-Hard nieuws : betekenis van het nieuwsfeit is belangrijk.
-Komt in de krant op basis van omvang, afwijking en inwerking.
-Zacht nieuws : interesse van de lezer staat voorop.
-Vaak het soort nieuws dat de oppervlakkige lezer aan iemand vertelt.
-Zacht nieuws zorgt voor afwisseling.
-Belangrijkste criterium is human interest.
-Zacht nieuws is nieuws met onmiddellijke beloning, de lezer hoeft niet na te denken.
-Zacht nieuws staat vaak in kleur of kader.
-Uitgestelde beloning : lezer moet erover nadenken, beloning komt later in de vorm van begrip.
7.4 Kanttekeningen bij nieuws
-Westerse journalisten : goed nieuws is geen nieuws. Ontwikkelingslanden besteden wel aandacht
aan goed nieuws : een geslaagde oogst in plaats van een mislukte oogst.
-Vaak krijgen westerse journalisten het verwijt dat ze alleen slecht nieuws brengen, maar in de
praktijk valt dit mee.
-Onnieuws : nieuws dat op geen enkele manier de krant kan halen.
-De journalist heeft als persoon invloed op de nieuwskeus. Maar deze nieuwskeuze is afhankelijk van
de gegevens die politici en beleidsmakers beschikbaar stellen. Vaak laten journalisten zich onbewust
beïnvloeden door degene die de nieuwsstroom bepalen.
-J.Kleinnijenhuis : politici bepalen waarover de pers schrijft. Als het kabinet nauwelijks over
onderwerpen praat is het voor de media vaak geen nieuws.
-Media nemen onderwerpen van elkaar over. De pers jaagt in horden.
Basisboek Journalistiek
Hoofdstuk 7 Nieuws en nieuwsbronnen
7.1 Het wie, waar, wanneer, waarom en wat van het nieuws
Om een indeling te maken voor de nieuwswaarde van onderwerpen gebruiken we de vijf w’s : wie,
waar, wanneer, waarom en wat als hulpmiddel.
Wie?
-Wat voor de ene lezer verrassend is, is voor de ander oud en verleden tijd.
-Nieuws gaat vaak over mensen, maar niet alles wat mensen doen heeft nieuwswaarde.
-De bekendheid van de wie bepaalt of hij of zij in het nieuws komt.
-De journalist maakt voor een deel zelf uit wat het nieuws is.
-Andere deel bepaalt door formule, doelgroep, beïnvloeding op de redactie en sfeer.
-Interesses van de journalist bepalen voor een groot deel de nieuwskeuze.
-Journalist moet een hoop zelfkennis en kennis van de wereld hebben.
-Belangrijk is om bewust te zijn van je eigen vooroordelen voor je nieuws kiest.
Waar?
-Buitenland redacteuren hanteren een formule : aantal doden gedeeld door de afstand tot NL.
-Zo bepalen ze welke gebeurtenis in de krant komt en welke niet.
-Hoe korter de afstand tot het nieuws, hoe groter het bericht.
-Naast geografische afstand gaat het om mentale afstand, zijn er Nederlandse slachtoffers?
-Ook de locatie van de redactie heeft gevolgen voor de nieuwskeuze.
-Redacties richten zich op de randstand omdat ze daar ook gevestigd zijn.
Wanneer?
-Ted Turner CNN : nieuws is iets wat gebeurt op het moment dat je ervan hoort.
-Actualiteit is belangrijk, hoe verser het nieuws, hoe beter.
-Nieuws is afhankelijk van de tijd van het jaar.
-Het moment waarop nieuws nieuws is hangt af van het soort medium en het ritme.
-Ook is het afhankelijk van de voorgaande gebeurtenissen, is het al eerder gebeurd?
Waarom?
-Journalisten krijgen het verwijt dat ze geen oog hebben voor achtergrond.
-Journalisten volgens velen altijd op zoek naar primeurs en zijn niet meer dan boodschappers.
-Goede journalist besteedt aandacht aan achtergronden en ontwikkelingen op lange termijn.
-Steeds meer onderwerpen worden daarom uitgediept en toegelicht.
-Het gaat niet alleen meer om nieuwsberichten.
Wat?
-Het kenmerk van nieuws is het ongewone, het ongebruikelijke en het effect.
-Het nieuws van de een is het niet het nieuws van de ander.
-Hoe groter de impact van de gebeurtenis, hoe eerder het nieuws is.
, 7.2 Nieuwscriteria
-CABABA
1.Conclict, nieuw, onverwacht en ingrijpend. Veranderingen in de samenleving, lezer is gevoelig.
2.Actualiteit, hoe verser het nieuws, hoe beter.
3.Belang voor de lezer
4.Afstand, geografische, culturele (koloniën) en psychologische afstand (interesse van de lezer).
5.Bekendheid
6.Afwijking, een gebeurtenis die afwijkt van wat normaal is.
The Sun : “When a dog bites a man, that is not news, but when a man bites a dog, that is news.”
Formeel nieuws : uitslag van een sportwedstrijd, omdat deze er eerst nog niet was.
Substantieel nieuws : als de uitslag afwijkt van wat er verwacht werd.
7.De eerste de beste, eerste, laatste, kleinste, grootste.
8.Omvang, hoe meer, hoe beter.
9.Amusement
10.Gevolgen, soms zijn de gevolgen van een gebeurtenis belangrijker.
11.Maatregelen, soms zijn de maatregelen na de gevolgen belangrijker.
-Toch moet de journalist voortdurend zelf afwegingen maken.
-Stijlboek ANP : het zijn richtlijnen waarvan kan worden afgeweken, geen wetten.
7.3 Zacht nieuws
-Hard nieuws : betekenis van het nieuwsfeit is belangrijk.
-Komt in de krant op basis van omvang, afwijking en inwerking.
-Zacht nieuws : interesse van de lezer staat voorop.
-Vaak het soort nieuws dat de oppervlakkige lezer aan iemand vertelt.
-Zacht nieuws zorgt voor afwisseling.
-Belangrijkste criterium is human interest.
-Zacht nieuws is nieuws met onmiddellijke beloning, de lezer hoeft niet na te denken.
-Zacht nieuws staat vaak in kleur of kader.
-Uitgestelde beloning : lezer moet erover nadenken, beloning komt later in de vorm van begrip.
7.4 Kanttekeningen bij nieuws
-Westerse journalisten : goed nieuws is geen nieuws. Ontwikkelingslanden besteden wel aandacht
aan goed nieuws : een geslaagde oogst in plaats van een mislukte oogst.
-Vaak krijgen westerse journalisten het verwijt dat ze alleen slecht nieuws brengen, maar in de
praktijk valt dit mee.
-Onnieuws : nieuws dat op geen enkele manier de krant kan halen.
-De journalist heeft als persoon invloed op de nieuwskeus. Maar deze nieuwskeuze is afhankelijk van
de gegevens die politici en beleidsmakers beschikbaar stellen. Vaak laten journalisten zich onbewust
beïnvloeden door degene die de nieuwsstroom bepalen.
-J.Kleinnijenhuis : politici bepalen waarover de pers schrijft. Als het kabinet nauwelijks over
onderwerpen praat is het voor de media vaak geen nieuws.
-Media nemen onderwerpen van elkaar over. De pers jaagt in horden.
