Digestieve oncologie – Slokdarm en maagkanker –
Beeldvorming
B. Op de Beeck – beeldvorming
Wat kun je verwachten van de radiologie
Slokdarmkanker
Types:
- Plaveiselcel carcinoma (95%) – frequent gepaard met HH-kanker, roken, alcohol, achalasia
en Lye-ingestie
- Adenocarcinoma – 70% van Barrett slokdarm (distaal/GEJ t.g.v. reflux)
- Zz. Lymfoom, leiomyosarcoom en metastase
Radiologie
- Endoscopie is meer gevoelig en direct bioptname
- Bariumstudies – lokaliseren en grens/extensie te bepalen en e.v. complicaties
o Infiltratief – kleine wand onregelmatigheid
o Endoluminale spread/polypoïde vernauwing
o Circumferentiele massa met luminale vernauwing – anullaire stenose (Progressief
voor vast naar vloeibaar)
o Ulceraties
o Varicoid
o Indicaties – niet meer detectie, enkel bij complicaties
Doorgroei naar trachea/fistelisatie – tracheo-bonchiale fistel (aankleuring
bronchiaalboom)
Post-stenting van obstructie
Doorgroei slokdarm-maag
- Echo-Endoscopie – mucosa evalueren, bij rood/wit beslag/abnormale zone zal men biopsie
nemen
o Lokale dieptebepaling van de tumor en e.v. lokale klierinvasie
o = diagnostisch
- CT ter differentiatie
o Beperkt voor primaire tumoren/kleine tumoren (geen differentiatie slokdarmlagen)
o Klierevaluatie en metastase naar structuren
Kijk naar aanwezigheid van vrij vlak tussen tumor en structuur
Verdachte klieren – evaluatie via PET-CT of mediastinoscopie
o Post-OP/Post-RT – follow-up
- PET-CT
o Hypermetabole activiteit (hoog glucose metabolisme) – Adeno- en
plaveiselcelcarcinoma zijn FDG-avide
o Enkel PET heeft lage sensitiviteit voor kleine letsels
CAVE infectieuze letsels kleuren ook aan
o Primaire tumor en metastasen
o Follow-up (enkel indien primaire tumor sterk FDG-avide)
- MR – enkel ter ‘problem solving’
o Botmetastase
o Kleine leverletsels – DD/ benigne letsels
- Laparoscopie en thoracoscopie - klierevaluatie
1
,Metastase
- Zeer agressieve tumor – geen serosa/beschermende laag aanwezig rondom slokdarm
o Eenmaal doorgroei dan direct lokale infiltratie van mediastinum
- Lymfogeen
o Bovenste 1/3e – anterior jugulaire keten, links supraclaviculair
o Midden 1/3e – paraoesofageaal, subdiafragmaal
o Onderste 1/3e – mediastinaal, paracardiaal en truncus coeliacus
Gastro-hepatische loge – naar portaal systeem van lever
= adenocarcinomen
- Hematogeen
o Longen – interstitieel longparenchym, maar geen invloed op de long (geen
bijkomende symptomen – solitaire noduli)
o Lever, bot en bijnier
Maag
3e meest voorkomen GI-tumor
- 95% adenocarcinoma
- Risicofactoren: roken, nitriet/nitraat (caustische agentia) en ingemaakte groenten
- T-stadiëring
o TIS = mucosa
o T1 = submucosa
o T2 = muscularis
o T3 = doorheen muscularis
o T4 = doorgroei omliggende organen
- Lymfeklieren in gastro-hepatische loge
- Neiging tot ‘spread’ via omentum majus = peritoneale carcinomatoses (intra-abdominale
disseminatie)
- Gevorderd = >T2, wanddikte > 1 cm, lymfadenopathie of levermetastase
Beeldvorming
- Endoscopie – evaluatie mucosa en bioptname
- Echo-endoscopie – T-stadiëring (voor kleine tumoren)
o Evaluatie van lagen, maar beperkte diepte
- Aanvullend CT bij grote/gevorderde maligniteit ter evaluatie lymfadenopathie en
levermetastase (Beter voor perigastrische zone/infiltratie)
- Bariumstudie – niet meer, weinig gevoelig; e.v. vullingsdefect, ulceraties, stenose
2
, Metastasen
- Peritoneale ligamenten
o Gastrocolisch (colon trans. en pancreas)
o Gastrohepatisch en hepatoduodenaal (lever)
- Hematogeen
o Lever – veneuze drainage, meestal multipele letsels systemische behandeling
o Bijnieren, ovarieel (Krukenberg), bot, rectale wand (Blumer shelf)
o Lymfatisch naar longen – parenchymaal infiltraat, noduli (geen klachten)
o Peritoneale seeding
o Linker supraclaviculaire loge = Virchow klier
- Directe uitbreiding – colon, lever en pancreas
- Hematogene spreiding met maag-metastase (melanoom, borst en long)
Andere types van maagkankers
Lymfomen
- NHL >> Hodgkin lymfoom
o Primair gastric lymfoom << Secundair
- Lymfoom = infiltratief met dikke wand, géén passage problemen
o Adenocarcinoom = lumenvernauwing en rigiditeit met moeilijke passage
- Kenmerken
o Diffuus infiltrerend, dikke vouwen en ulceratieve massa’s
o Spreiding via pylorus naar duodenum
o Hodgkin mimeert scirrhous carcinoma (borstkanker)
- Meestal secundair met beenmerginvasie, splenomegalie
- RX – maag met dikke plooien, geen infiltratie naar omliggende
structuren
Leiomyosarcoma
- Bloedingen met hemoptoe en pijn
- Altijd biopsiename
- Metastase
o Continue spreiding: colon, lever of pancreas
o Hematogeen: borst, melanoom of long
Pijlers van beeldvorming
- Lokale tumor extensie
- Locoregionale en systemische ziekte – uitzaaiingen
- Tumor respons op chemo/radiotherapie
- Tumor recidief
Algemeen:
- T-stadiëring echo-endoscopie
- N-stadiëring/Lokale klieren Echo-endoscopie
o Grotere tumor of verdere klieren CT
- Differentiatie tumorale of inflammatoire klieren niet alle maagkankers zijn
hypermetabool actief
o PET-CT geen primair onderzoek bij maagkanker – enkel indien primaire tumor FDG-
avide
- Longmetastase – CT meest sensitief, enkel probleem bij kleine letsels
3
Beeldvorming
B. Op de Beeck – beeldvorming
Wat kun je verwachten van de radiologie
Slokdarmkanker
Types:
- Plaveiselcel carcinoma (95%) – frequent gepaard met HH-kanker, roken, alcohol, achalasia
en Lye-ingestie
- Adenocarcinoma – 70% van Barrett slokdarm (distaal/GEJ t.g.v. reflux)
- Zz. Lymfoom, leiomyosarcoom en metastase
Radiologie
- Endoscopie is meer gevoelig en direct bioptname
- Bariumstudies – lokaliseren en grens/extensie te bepalen en e.v. complicaties
o Infiltratief – kleine wand onregelmatigheid
o Endoluminale spread/polypoïde vernauwing
o Circumferentiele massa met luminale vernauwing – anullaire stenose (Progressief
voor vast naar vloeibaar)
o Ulceraties
o Varicoid
o Indicaties – niet meer detectie, enkel bij complicaties
Doorgroei naar trachea/fistelisatie – tracheo-bonchiale fistel (aankleuring
bronchiaalboom)
Post-stenting van obstructie
Doorgroei slokdarm-maag
- Echo-Endoscopie – mucosa evalueren, bij rood/wit beslag/abnormale zone zal men biopsie
nemen
o Lokale dieptebepaling van de tumor en e.v. lokale klierinvasie
o = diagnostisch
- CT ter differentiatie
o Beperkt voor primaire tumoren/kleine tumoren (geen differentiatie slokdarmlagen)
o Klierevaluatie en metastase naar structuren
Kijk naar aanwezigheid van vrij vlak tussen tumor en structuur
Verdachte klieren – evaluatie via PET-CT of mediastinoscopie
o Post-OP/Post-RT – follow-up
- PET-CT
o Hypermetabole activiteit (hoog glucose metabolisme) – Adeno- en
plaveiselcelcarcinoma zijn FDG-avide
o Enkel PET heeft lage sensitiviteit voor kleine letsels
CAVE infectieuze letsels kleuren ook aan
o Primaire tumor en metastasen
o Follow-up (enkel indien primaire tumor sterk FDG-avide)
- MR – enkel ter ‘problem solving’
o Botmetastase
o Kleine leverletsels – DD/ benigne letsels
- Laparoscopie en thoracoscopie - klierevaluatie
1
,Metastase
- Zeer agressieve tumor – geen serosa/beschermende laag aanwezig rondom slokdarm
o Eenmaal doorgroei dan direct lokale infiltratie van mediastinum
- Lymfogeen
o Bovenste 1/3e – anterior jugulaire keten, links supraclaviculair
o Midden 1/3e – paraoesofageaal, subdiafragmaal
o Onderste 1/3e – mediastinaal, paracardiaal en truncus coeliacus
Gastro-hepatische loge – naar portaal systeem van lever
= adenocarcinomen
- Hematogeen
o Longen – interstitieel longparenchym, maar geen invloed op de long (geen
bijkomende symptomen – solitaire noduli)
o Lever, bot en bijnier
Maag
3e meest voorkomen GI-tumor
- 95% adenocarcinoma
- Risicofactoren: roken, nitriet/nitraat (caustische agentia) en ingemaakte groenten
- T-stadiëring
o TIS = mucosa
o T1 = submucosa
o T2 = muscularis
o T3 = doorheen muscularis
o T4 = doorgroei omliggende organen
- Lymfeklieren in gastro-hepatische loge
- Neiging tot ‘spread’ via omentum majus = peritoneale carcinomatoses (intra-abdominale
disseminatie)
- Gevorderd = >T2, wanddikte > 1 cm, lymfadenopathie of levermetastase
Beeldvorming
- Endoscopie – evaluatie mucosa en bioptname
- Echo-endoscopie – T-stadiëring (voor kleine tumoren)
o Evaluatie van lagen, maar beperkte diepte
- Aanvullend CT bij grote/gevorderde maligniteit ter evaluatie lymfadenopathie en
levermetastase (Beter voor perigastrische zone/infiltratie)
- Bariumstudie – niet meer, weinig gevoelig; e.v. vullingsdefect, ulceraties, stenose
2
, Metastasen
- Peritoneale ligamenten
o Gastrocolisch (colon trans. en pancreas)
o Gastrohepatisch en hepatoduodenaal (lever)
- Hematogeen
o Lever – veneuze drainage, meestal multipele letsels systemische behandeling
o Bijnieren, ovarieel (Krukenberg), bot, rectale wand (Blumer shelf)
o Lymfatisch naar longen – parenchymaal infiltraat, noduli (geen klachten)
o Peritoneale seeding
o Linker supraclaviculaire loge = Virchow klier
- Directe uitbreiding – colon, lever en pancreas
- Hematogene spreiding met maag-metastase (melanoom, borst en long)
Andere types van maagkankers
Lymfomen
- NHL >> Hodgkin lymfoom
o Primair gastric lymfoom << Secundair
- Lymfoom = infiltratief met dikke wand, géén passage problemen
o Adenocarcinoom = lumenvernauwing en rigiditeit met moeilijke passage
- Kenmerken
o Diffuus infiltrerend, dikke vouwen en ulceratieve massa’s
o Spreiding via pylorus naar duodenum
o Hodgkin mimeert scirrhous carcinoma (borstkanker)
- Meestal secundair met beenmerginvasie, splenomegalie
- RX – maag met dikke plooien, geen infiltratie naar omliggende
structuren
Leiomyosarcoma
- Bloedingen met hemoptoe en pijn
- Altijd biopsiename
- Metastase
o Continue spreiding: colon, lever of pancreas
o Hematogeen: borst, melanoom of long
Pijlers van beeldvorming
- Lokale tumor extensie
- Locoregionale en systemische ziekte – uitzaaiingen
- Tumor respons op chemo/radiotherapie
- Tumor recidief
Algemeen:
- T-stadiëring echo-endoscopie
- N-stadiëring/Lokale klieren Echo-endoscopie
o Grotere tumor of verdere klieren CT
- Differentiatie tumorale of inflammatoire klieren niet alle maagkankers zijn
hypermetabool actief
o PET-CT geen primair onderzoek bij maagkanker – enkel indien primaire tumor FDG-
avide
- Longmetastase – CT meest sensitief, enkel probleem bij kleine letsels
3
