PUBLIEK RECHT
Staat niet in het boek.......................................................................................... 5
DEEL 1: RECHT EN DE OVERHEID...........................................................................9
Wat is recht?....................................................................................................... 9
gedragsregels en normen die orden brengen in de samenleving....................9
Opgelegd door de overheid............................................................................10
Dwingend karakter van recht.........................................................................10
Indeling van recht............................................................................................. 11
Publiek recht en privaat recht........................................................................11
Internationaal recht en nationaal recht..........................................................11
Strafbaar of niet strafbaar.............................................................................. 11
onderscheid tussen strafbare en niet-strafbare handelingen?................................12
Tuchtsancties en administratieve sancties?............................................................12
Een democratische overheid............................................................................. 12
Wat is een overheid?...................................................................................... 13
Wat is een democratie?.................................................................................. 13
Inspraak van het volk.............................................................................................. 13
Een debatcultuur.................................................................................................... 14
Een rechtstaat......................................................................................................... 14
Scheiding der machten............................................................................................ 14
België als democratie..................................................................................... 15
Monarchie................................................................................................................ 15
Representatieve democratie...................................................................................15
Parlementaire democratie.......................................................................................15
België: overheden en regelgeving.....................................................................15
Het internationale niveau............................................................................... 15
De verenigde naties................................................................................................ 15
De raad van Europa................................................................................................. 16
De Europese Unie........................................................................................... 17
Politieke instellingen................................................................................................ 17
EU-regelgeving........................................................................................................ 17
Het federale niveau........................................................................................ 18
Politieke instellingen................................................................................................ 18
Federale regelgeving............................................................................................... 18
Grondwet................................................................................................................. 19
Bijzondere wetten.................................................................................................... 19
Het regionale niveau...................................................................................... 20
, Politieke instellingen................................................................................................ 20
Regionale regelgeving............................................................................................. 21
Het provinciale niveau................................................................................... 21
Politieke organen provinciale besturen:...............................................................21
Het lokale of gemeentelijk niveau..................................................................22
Steden en gemeenten............................................................................................. 22
OCMW’S................................................................................................................... 23
Regelgeving en bekendmaking......................................................................23
Regelgeving en conflicten.............................................................................. 24
Belangenconflicten op federaal en regionaal niveau...............................................24
Juridisch conflict: drie basisregels............................................................................24
Juridisch conflict = wie beslist?................................................................................25
Rechtsbronnen............................................................................................... 25
Regelgeving............................................................................................................ 25
De gewoonte........................................................................................................... 25
Algemene rechtsbeginselen....................................................................................26
Rechtspraak............................................................................................................ 26
Rechtsleer............................................................................................................... 26
België: de wetgevende en de uitvoerende macht in detail...............................26
De wetgevende macht op federaal niveau.....................................................26
Samenstelling van de kamer...................................................................................26
Samenstelling van de senaat...................................................................................27
De koning................................................................................................................ 27
Bevoegdheden........................................................................................................ 27
Wetten maken...................................................................................................... 28
Verdragen goedkeuren......................................................................................... 28
Controle op het werk van de regering..................................................................28
Een parlementaire onderzoekscommissie oprichten............................................29
Statuut van parlementsleden..................................................................................29
De uitvoerende macht op federaal niveau.....................................................29
De samenstelling van de regering...........................................................................29
De koning................................................................................................................ 30
Bevoegdheden........................................................................................................ 31
Wetten uitvoeren................................................................................................. 31
Beleid maken....................................................................................................... 31
Statuut van regeringsleden.....................................................................................31
Op regionaal niveau....................................................................................... 32
De wetgevende macht............................................................................................ 32
, Samenstelling....................................................................................................... 32
Bevoegdheden..................................................................................................... 32
Statuut................................................................................................................. 32
De uitvoerende macht............................................................................................. 32
samenstelling....................................................................................................... 32
Bevoegdheden..................................................................................................... 33
Recht en justitie................................................................................................... 33
Algemeen.......................................................................................................... 33
Strafrechtbanken............................................................................................... 34
politierechtbank............................................................................................. 35
Correctionele rechtbank................................................................................. 35
Hof van assisen.............................................................................................. 35
Strafuitvoeringsrechtbank ( surb ).................................................................36
Burgerlijke rechtbanken.................................................................................... 36
Vredegerecht................................................................................................. 36
Rechtbank van eerste aanleg.........................................................................37
Ondernemingsrechtbank................................................................................ 37
Arbeidsrechtbank........................................................................................... 38
Arrondissementsrechtbank............................................................................ 38
Hoger beroep.................................................................................................... 38
Hof van beroep............................................................................................... 38
Lagere rechtbanken....................................................................................... 39
Arbeidsrechtbank........................................................................................... 39
Hof van Cassatie............................................................................................... 39
Gerechtelijk taalgebruik.................................................................................... 39
Gerechtelijke functies.................................................................................... 40
De rechter of rechters............................................................................................. 40
De griffier................................................................................................................ 40
Openbaar ministerie................................................................................................ 40
De advocaat............................................................................................................ 41
De gerechtsdeurwaarder......................................................................................... 41
Gerechtelijke procedures............................................................................... 41
In burgerlijke zaken................................................................................................. 41
In strafzaken............................................................................................................ 41
Minderjarigen.......................................................................................................... 42
Verstekvonnis.......................................................................................................... 42
Een kortgeding........................................................................................................ 42
, Drempels, rechtshulp en alternatieven.............................................................42
Toegang tot recht........................................................................................... 42
de advocaat............................................................................................................. 43
De notaris................................................................................................................ 43
De commissie voor juridische bijstand....................................................................43
Ledenorganisaties................................................................................................... 43
Andere..................................................................................................................... 43
Het GBO = geïntegreerd breed onthaal................................................................44
Het OCMW............................................................................................................ 44
Het CAW............................................................................................................... 44
Justitiehuis............................................................................................................ 44
Kinderrechten = t2itemzo en KeKi.......................................................................44
Toegang tot justitie........................................................................................ 44
Kosten van gerechtelijke procedure........................................................................44
De gerechtskosten............................................................................................... 45
Advocaatkosten.................................................................................................... 45
De rechtsplegingsvergoeding...............................................................................45
Andere.................................................................................................................. 45
Juridische tweedelijnsbijstand..................................................................................46
De advocaat......................................................................................................... 46
Het bureau voor juridische bijstand (BJB).............................................................46
Het bureau voor rechtsbijstand............................................................................46
Mensenrechten..................................................................................................... 47
Omschrijving..................................................................................................... 47
Indeling van mensenrechten............................................................................. 47
Ontstaan in 19e eeuw: de klassieke mensenrechten......................................47
Burgerlijke rechten en vrijheden....................................................................47
Bescherming tegen willekeurige behandeling van de overheid...............................47
Gelijkheidsbeginsel en non- discriminatiebeginsel...............................................47
Recht op eigendom.............................................................................................. 47
Bescherming van de fysieke integriteit van het individu tegen de overheid...........48
Het recht op leven................................................................................................ 48
Verbod op foltering, onmenselijke en vernederende behandelingen....................48
De vrijheid van een persoon.................................................................................48
Bescherming van de vrije ontplooiing van het individu zonder inmenging door de
overheid.................................................................................................................. 48
Vrijheid van onderwijs.......................................................................................... 48
Vrijheid van godsdienst........................................................................................49
Staat niet in het boek.......................................................................................... 5
DEEL 1: RECHT EN DE OVERHEID...........................................................................9
Wat is recht?....................................................................................................... 9
gedragsregels en normen die orden brengen in de samenleving....................9
Opgelegd door de overheid............................................................................10
Dwingend karakter van recht.........................................................................10
Indeling van recht............................................................................................. 11
Publiek recht en privaat recht........................................................................11
Internationaal recht en nationaal recht..........................................................11
Strafbaar of niet strafbaar.............................................................................. 11
onderscheid tussen strafbare en niet-strafbare handelingen?................................12
Tuchtsancties en administratieve sancties?............................................................12
Een democratische overheid............................................................................. 12
Wat is een overheid?...................................................................................... 13
Wat is een democratie?.................................................................................. 13
Inspraak van het volk.............................................................................................. 13
Een debatcultuur.................................................................................................... 14
Een rechtstaat......................................................................................................... 14
Scheiding der machten............................................................................................ 14
België als democratie..................................................................................... 15
Monarchie................................................................................................................ 15
Representatieve democratie...................................................................................15
Parlementaire democratie.......................................................................................15
België: overheden en regelgeving.....................................................................15
Het internationale niveau............................................................................... 15
De verenigde naties................................................................................................ 15
De raad van Europa................................................................................................. 16
De Europese Unie........................................................................................... 17
Politieke instellingen................................................................................................ 17
EU-regelgeving........................................................................................................ 17
Het federale niveau........................................................................................ 18
Politieke instellingen................................................................................................ 18
Federale regelgeving............................................................................................... 18
Grondwet................................................................................................................. 19
Bijzondere wetten.................................................................................................... 19
Het regionale niveau...................................................................................... 20
, Politieke instellingen................................................................................................ 20
Regionale regelgeving............................................................................................. 21
Het provinciale niveau................................................................................... 21
Politieke organen provinciale besturen:...............................................................21
Het lokale of gemeentelijk niveau..................................................................22
Steden en gemeenten............................................................................................. 22
OCMW’S................................................................................................................... 23
Regelgeving en bekendmaking......................................................................23
Regelgeving en conflicten.............................................................................. 24
Belangenconflicten op federaal en regionaal niveau...............................................24
Juridisch conflict: drie basisregels............................................................................24
Juridisch conflict = wie beslist?................................................................................25
Rechtsbronnen............................................................................................... 25
Regelgeving............................................................................................................ 25
De gewoonte........................................................................................................... 25
Algemene rechtsbeginselen....................................................................................26
Rechtspraak............................................................................................................ 26
Rechtsleer............................................................................................................... 26
België: de wetgevende en de uitvoerende macht in detail...............................26
De wetgevende macht op federaal niveau.....................................................26
Samenstelling van de kamer...................................................................................26
Samenstelling van de senaat...................................................................................27
De koning................................................................................................................ 27
Bevoegdheden........................................................................................................ 27
Wetten maken...................................................................................................... 28
Verdragen goedkeuren......................................................................................... 28
Controle op het werk van de regering..................................................................28
Een parlementaire onderzoekscommissie oprichten............................................29
Statuut van parlementsleden..................................................................................29
De uitvoerende macht op federaal niveau.....................................................29
De samenstelling van de regering...........................................................................29
De koning................................................................................................................ 30
Bevoegdheden........................................................................................................ 31
Wetten uitvoeren................................................................................................. 31
Beleid maken....................................................................................................... 31
Statuut van regeringsleden.....................................................................................31
Op regionaal niveau....................................................................................... 32
De wetgevende macht............................................................................................ 32
, Samenstelling....................................................................................................... 32
Bevoegdheden..................................................................................................... 32
Statuut................................................................................................................. 32
De uitvoerende macht............................................................................................. 32
samenstelling....................................................................................................... 32
Bevoegdheden..................................................................................................... 33
Recht en justitie................................................................................................... 33
Algemeen.......................................................................................................... 33
Strafrechtbanken............................................................................................... 34
politierechtbank............................................................................................. 35
Correctionele rechtbank................................................................................. 35
Hof van assisen.............................................................................................. 35
Strafuitvoeringsrechtbank ( surb ).................................................................36
Burgerlijke rechtbanken.................................................................................... 36
Vredegerecht................................................................................................. 36
Rechtbank van eerste aanleg.........................................................................37
Ondernemingsrechtbank................................................................................ 37
Arbeidsrechtbank........................................................................................... 38
Arrondissementsrechtbank............................................................................ 38
Hoger beroep.................................................................................................... 38
Hof van beroep............................................................................................... 38
Lagere rechtbanken....................................................................................... 39
Arbeidsrechtbank........................................................................................... 39
Hof van Cassatie............................................................................................... 39
Gerechtelijk taalgebruik.................................................................................... 39
Gerechtelijke functies.................................................................................... 40
De rechter of rechters............................................................................................. 40
De griffier................................................................................................................ 40
Openbaar ministerie................................................................................................ 40
De advocaat............................................................................................................ 41
De gerechtsdeurwaarder......................................................................................... 41
Gerechtelijke procedures............................................................................... 41
In burgerlijke zaken................................................................................................. 41
In strafzaken............................................................................................................ 41
Minderjarigen.......................................................................................................... 42
Verstekvonnis.......................................................................................................... 42
Een kortgeding........................................................................................................ 42
, Drempels, rechtshulp en alternatieven.............................................................42
Toegang tot recht........................................................................................... 42
de advocaat............................................................................................................. 43
De notaris................................................................................................................ 43
De commissie voor juridische bijstand....................................................................43
Ledenorganisaties................................................................................................... 43
Andere..................................................................................................................... 43
Het GBO = geïntegreerd breed onthaal................................................................44
Het OCMW............................................................................................................ 44
Het CAW............................................................................................................... 44
Justitiehuis............................................................................................................ 44
Kinderrechten = t2itemzo en KeKi.......................................................................44
Toegang tot justitie........................................................................................ 44
Kosten van gerechtelijke procedure........................................................................44
De gerechtskosten............................................................................................... 45
Advocaatkosten.................................................................................................... 45
De rechtsplegingsvergoeding...............................................................................45
Andere.................................................................................................................. 45
Juridische tweedelijnsbijstand..................................................................................46
De advocaat......................................................................................................... 46
Het bureau voor juridische bijstand (BJB).............................................................46
Het bureau voor rechtsbijstand............................................................................46
Mensenrechten..................................................................................................... 47
Omschrijving..................................................................................................... 47
Indeling van mensenrechten............................................................................. 47
Ontstaan in 19e eeuw: de klassieke mensenrechten......................................47
Burgerlijke rechten en vrijheden....................................................................47
Bescherming tegen willekeurige behandeling van de overheid...............................47
Gelijkheidsbeginsel en non- discriminatiebeginsel...............................................47
Recht op eigendom.............................................................................................. 47
Bescherming van de fysieke integriteit van het individu tegen de overheid...........48
Het recht op leven................................................................................................ 48
Verbod op foltering, onmenselijke en vernederende behandelingen....................48
De vrijheid van een persoon.................................................................................48
Bescherming van de vrije ontplooiing van het individu zonder inmenging door de
overheid.................................................................................................................. 48
Vrijheid van onderwijs.......................................................................................... 48
Vrijheid van godsdienst........................................................................................49