Samenvatting week 3 blok 4
BOEK BESTUURSRECHT
HOOFDSTUK 7
De algemene beginselen van behoorlijk bestuur (abbb)
Inleiding
Net zoals je bij een vakantie dingen voorbereidt (zoals inentingen en
reisverzekering), moet een bestuursorgaan ook goed voorbereid zijn
wanneer het een besluit neemt.
Een bestuursorgaan moet zich aan bepaalde normen houden bij het
nemen van een besluit. Dit is belangrijk:
- Voor goed bestuur,
- En om te voorkomen dat de rechter het besluit vernietigt.
Deze normen gaan over:
- De voorbereiding van het besluit,
- De motivering (uitleg waarom het besluit wordt genomen),
- De inhoud van het besluit,
- En de kennisgeving (hoe het besluit wordt meegedeeld).
Deze normen worden in het recht de algemene beginselen van behoorlijk
bestuur genoemd.
De beginselen van behoorlijk bestuur
Wat zijn het?
Dit zijn regels waar bestuursorganen zich aan moeten houden bij het
nemen van besluiten.
Ze zijn er om burgers te beschermen tegen slecht of onzorgvuldig
bestuur.
Twee soorten beginselen:
1. Gecodificeerde (opgenomen in de wet) – ook wel
‘geschreven’ beginselen:
- Fair play (art. 2:4 Awb)
- Zorgvuldigheidsbeginsel (art. 3:2 Awb)
- Verbod op misbruik van bevoegdheden (art. 3:3 Awb)
- Evenredigheidsbeginsel (art. 3:4 lid 2 Awb)
- Verbod op willekeur (art. 3:4 lid 1 Awb)
- Motiveringsbeginsel (art. 3:46 Awb)
- Gelijkheidsbeginsel (art. 1 Grondwet)
2. Niet-gecodificeerde (niet in de wet) – ook wel ‘ongeschreven’
beginselen:
- Vertrouwensbeginsel
- Rechtszekerheidsbeginsel
, Formele en materiele beginselen van behoorlijk bestuur
Formele beginselen
Deze richten zich op HOE een besluit tot stand komt:
Voorbereiding, procedure en motivering.
Voorbeelden:
- Fait play
- Motiveringsbeginsel
- Formele zorgvuldigheidsbeginsel
- Rechtszekerheidsbeginsel
Materiele beginselen
Deze gaan over de INHOUD van het besluit:
Het gaat om de eerlijkheid en redelijkheid van het besluit zelf.
Voorbeelden:
- Gelijkheidsbeginsel
- Materiele zorgvuldigheid
- Materiele rechtszekerheid
- Vertrouwensbeginsel
- Détournement de pouvoir
- Evenredigheidsbeginsel
- Verbod op willekeur
Belangrijk verschil
Schending van een formeel beginsel betekent niet automatisch
dat het besluit fout is. Een besluit kan alsnog blijven staan als het
goed gemotiveerd wordt.
Schending van een materieel beginsel betekent vaak dat het
besluit inhoudelijk fout is, en dus niet in stand blijft.
Voorbeelden:
- Besluit blijft in stand (formeel beginsel geschonden):
De motivering van een besluit ontbreekt, maar wordt later alsnog
goed uitgelegd. Besluit blijft geldig.
- Besluit blijft niet in stand (materieel beginsel geschonden):
Iemand krijgt een te hoge dwangsom. Dat is in strijd met het
evenredigheidsbeginsel. Het besluit moet inhoudelijk worden
aangepast.
De beginselen en privaatrecht
Belangrijke punt:
De overheid moet altijd rekening houden met de algemene beginselen van
behoorlijk bestuur (abbb)
- Niet alleen bij publiekrechtelijke besluiten (zoals vergunningen),
- Maar ook bij privaatrechtelijke handelingen (zoals huurcontracten).
Voorbeeld uit de praktijk:
De gemeente verhuurt een woning aan mevrouw Vreemann Zij gebruikt
die woning in strijd met het bestemmingsplan (voor kantoren) De
BOEK BESTUURSRECHT
HOOFDSTUK 7
De algemene beginselen van behoorlijk bestuur (abbb)
Inleiding
Net zoals je bij een vakantie dingen voorbereidt (zoals inentingen en
reisverzekering), moet een bestuursorgaan ook goed voorbereid zijn
wanneer het een besluit neemt.
Een bestuursorgaan moet zich aan bepaalde normen houden bij het
nemen van een besluit. Dit is belangrijk:
- Voor goed bestuur,
- En om te voorkomen dat de rechter het besluit vernietigt.
Deze normen gaan over:
- De voorbereiding van het besluit,
- De motivering (uitleg waarom het besluit wordt genomen),
- De inhoud van het besluit,
- En de kennisgeving (hoe het besluit wordt meegedeeld).
Deze normen worden in het recht de algemene beginselen van behoorlijk
bestuur genoemd.
De beginselen van behoorlijk bestuur
Wat zijn het?
Dit zijn regels waar bestuursorganen zich aan moeten houden bij het
nemen van besluiten.
Ze zijn er om burgers te beschermen tegen slecht of onzorgvuldig
bestuur.
Twee soorten beginselen:
1. Gecodificeerde (opgenomen in de wet) – ook wel
‘geschreven’ beginselen:
- Fair play (art. 2:4 Awb)
- Zorgvuldigheidsbeginsel (art. 3:2 Awb)
- Verbod op misbruik van bevoegdheden (art. 3:3 Awb)
- Evenredigheidsbeginsel (art. 3:4 lid 2 Awb)
- Verbod op willekeur (art. 3:4 lid 1 Awb)
- Motiveringsbeginsel (art. 3:46 Awb)
- Gelijkheidsbeginsel (art. 1 Grondwet)
2. Niet-gecodificeerde (niet in de wet) – ook wel ‘ongeschreven’
beginselen:
- Vertrouwensbeginsel
- Rechtszekerheidsbeginsel
, Formele en materiele beginselen van behoorlijk bestuur
Formele beginselen
Deze richten zich op HOE een besluit tot stand komt:
Voorbereiding, procedure en motivering.
Voorbeelden:
- Fait play
- Motiveringsbeginsel
- Formele zorgvuldigheidsbeginsel
- Rechtszekerheidsbeginsel
Materiele beginselen
Deze gaan over de INHOUD van het besluit:
Het gaat om de eerlijkheid en redelijkheid van het besluit zelf.
Voorbeelden:
- Gelijkheidsbeginsel
- Materiele zorgvuldigheid
- Materiele rechtszekerheid
- Vertrouwensbeginsel
- Détournement de pouvoir
- Evenredigheidsbeginsel
- Verbod op willekeur
Belangrijk verschil
Schending van een formeel beginsel betekent niet automatisch
dat het besluit fout is. Een besluit kan alsnog blijven staan als het
goed gemotiveerd wordt.
Schending van een materieel beginsel betekent vaak dat het
besluit inhoudelijk fout is, en dus niet in stand blijft.
Voorbeelden:
- Besluit blijft in stand (formeel beginsel geschonden):
De motivering van een besluit ontbreekt, maar wordt later alsnog
goed uitgelegd. Besluit blijft geldig.
- Besluit blijft niet in stand (materieel beginsel geschonden):
Iemand krijgt een te hoge dwangsom. Dat is in strijd met het
evenredigheidsbeginsel. Het besluit moet inhoudelijk worden
aangepast.
De beginselen en privaatrecht
Belangrijke punt:
De overheid moet altijd rekening houden met de algemene beginselen van
behoorlijk bestuur (abbb)
- Niet alleen bij publiekrechtelijke besluiten (zoals vergunningen),
- Maar ook bij privaatrechtelijke handelingen (zoals huurcontracten).
Voorbeeld uit de praktijk:
De gemeente verhuurt een woning aan mevrouw Vreemann Zij gebruikt
die woning in strijd met het bestemmingsplan (voor kantoren) De
