Inhoudsopgave
Samenvatting module 6: Algemene pathologie, farmacologie, teratologie, reproductietoxicologie,
gynaecologie en sub- en infertiliteit ............................................................................................... 2
Leerpad 1: .......................................................................................................................................2
H1: Algemene inleiding: ...............................................................................................................2
H2: Medische diagnostiek: ...........................................................................................................4
H3: Somatische ziekteoorzaken ....................................................................................................8
H4: Reactie op celschade: ......................................................................................................... 14
H5: Immuunpathologie .............................................................................................................. 19
H6: Infectieziekten: .................................................................................................................... 24
H7: Aandoeningen van hart, bloed en bloedvaten: ....................................................................... 35
H8: Endocrinologie: ................................................................................................................... 46
H10: Neurologie en neuropsychiatrie: ......................................................................................... 56
Leerpad 2: ..................................................................................................................................... 71
Parenterale therapie: ................................................................................................................. 71
Wondzorg deel 1: ....................................................................................................................... 80
Wondzorg deel 2: Hechtingsmiddelen ......................................................................................... 94
Wondzorg deel 3: heelkundige drainagemiddelen: ....................................................................... 98
Installatie na operatie en post-operatieve complicaties: ............................................................ 101
Radio en chemotherapie: ......................................................................................................... 105
Zorgen thv het urinair stelsel:.................................................................................................... 107
Zorgen thv het gastro-intestinaal stelsel: ................................................................................... 109
Leerpad 3: ................................................................................................................................... 111
Les 1: Anamnese en onderzoek .................................................................................................... 111
Reden van consultatie: ............................................................................................................ 112
Klinisch gynaecologisch onderzoek: ......................................................................................... 115
Aanvullende onderzoeken: ....................................................................................................... 117
Les 2: Congenitale afwijkingen/ trauma: ........................................................................................ 121
Menstruele cyclus: .................................................................................................................. 121
Congenitale afwijkingen: .......................................................................................................... 129
Les 3: Infecties: ........................................................................................................................... 132
Les 4: Goedaardige aandoeningen: ............................................................................................... 140
Goedaardige aandoeningen: .................................................................................................... 140
Endometriose: ......................................................................................................................... 142
Tumoren van ovarium: ............................................................................................................. 143
Les 5: Kwaadaardige aandoeningen: ............................................................................................. 148
Les 6: Borstpathologie: ................................................................................................................. 157
Operatiekwartier: ......................................................................................................................... 166
Taak van de operatieverpleegkundigen: ..................................................................................... 168
1
,Samenvatting module 6: Algemene pathologie,
farmacologie, teratologie, reproductietoxicologie,
gynaecologie en sub- en infertiliteit
Leerpad 1:
H1: Algemene inleiding:
• Pathologie is afgeleid van de Griekse woorden Pathia (ziekte of aandoening) en Logos
(leer, kennis, wetenschap).
• Meestal (patho)fysiologische factoren, maar ook psychische en sociale
• We bekijken:
• wat is gezondheid
• wat is ziekte
1. Gezondheid:
• toestand van volledig fysisch, psychisch en sociaal welbevinden, en niet enkel
de afwezigheid van ziekte (WHO)
• Subjectief
• Sterke onderlinge invloed
• Als gezondheidswerker altijd met deze 3 factoren rekening houden
2. Ziekte:
• toestand van lichamelijk, geestelijk of maatschappelijk onwelzijn
• Draaglast > draagkracht → ziek Bv: opportunistische infecties, shin splints,…
• In het verloop van elk (somatisch) ziekteproces zijn verschillende factoren van belang:
o de frequentie van de aandoening
o de etiologie (of ziekteoorzaak)
o de pathofysiologie
o de symptomen
o de diagnostiek (en differentieel diagnostiek)
o de behandeling
o de prognose
o het ziekteverloop
Frequentie:
• Incidentie
o aantal nieuwe gevallen per jaar (per tijdseenheid)
o Acute ziekten (bv. influenza)
• Prevalentie
o n bestaande gevallen op een bepaald moment
o Chronische ziekten (bv. diabetes mellitus type 2)
Etiologie (ziekteoorzaken):
• Somatisch → Somatische pathologie: bv. Gebroken been, griepvirus
• Psychisch → Psychopathologie, Psychosomatiek bv. Depressie, burn-out
• Sociaal → Sociale pathologie bv. eenzaamheid
Pathofysiologie (pathogenese)
• Beschrijft de manier waarop een bepaalde etnologische factor tot symptomen leidt
2
, • Bv: Diabetes Melitus type 1: auto-immuunafbraak van beta cellen van pancreas ->
verminderde insulinesecretie -> hyperglycemie (opstapeling van suiker in lichaam) ->
glucosurie (suiker in urine) - > polyurie ->Polydipsie (veel dorst)
Symptomen
• Subjectief (klachten)
o Pijn
o Jeuk
o Misselijkheid
o …
• Objectief (ziekte-tekens)
o Zwelling
o Roodheid
o Calar, dolor, tumor, rubor, function lease)
Diagnose & Differentiaaldiagnose
• Anamnese
• Klinisch onderzoek (fysiek onderzoek bv. Keel bekijken)
• Technische diagnostiek (bv. Bloedonderzoek, echo…)
Behandeling
• Causaal (volgens oorzaak van de ziekte, bv. Antibiotica)) vs. Symptomatisch (bv.
koorts verlagen door dafalgan)
• Curatief (doel tot genezen) vs. Palliatief
• Conservatief (geen operaties, infuus, kan wel medicamenteus) vs. Operatief
BCFI: gids van alle medicatie in belgië
Prognose
• Mortaliteit
• Overleving: 1/5-jaars overleving (oncologie)
Ziekteverloop
• Acuut
o Subacuut : Chlamydia
o Hyperacuut of fulminant : meningokokken sepsis (=soort shock)
(hersenvliesontsteking)
• Chronisch
o Exacerbatie-remissie : MS, diabetes,…
= vererging – vermindering van last
Preventie
• Primair: voorkomen dat de ziekte optreedt
o Bijzondere vormen
➢ Vaccinatie
➢ Profylaxe
• Secundair: ziekte zo vroeg mogelijk opsporen
o Screening:
➢ Systematisch : PAP , borstkanker, …
➢ Opportunistisch PSA (prostaat specifiek antigen)
• Op aanraden van arts
• Tertiair: de gevolgen van de ziekte voorkomen
• Bv: AED op openbare plaatsen
3
, Diagnostisch landschap:
▪ Binnenste cirkel: de ernstige of levensbedreigende, maar
behandelbare aandoeningen
▪ Buitenste cirkel: de andere te overwegen aandoeningen.
▪ Door klinisch onderzoek en vragen: ergste dingen eerst
proberen schrappen
H2: Medische diagnostiek:
1. De anamnese:
• Gesprek arts/hulpverlener met patiënt
• (Auto-)anamnese (rechtstreeks aan pte) vs.
hetero-anamnese (tot anderen richten)
• Zeer belangrijk in diagnostiek
• Belangrijkste onderdelen:
o Speciële anamnese = hoofdklacht
➢ ICE-principe
✓ Ideas
✓ Concerns
✓ Expectations
➢ Non-verbale en verbale communicatie
o Algemene of systeemanamnese (zijn er nog andere klachten?)
o Medische voorgeschiedenis
o Medicatiegebruik
o Familiale anamnese
2. Het klinisch onderzoek:
1. Inspectie
• Aspect huid & slijmvliezen
o Bleek
o Geel
o Blauw
• Bewustzijnstoestand
• De mate van ziek zijn
• De psychische toestand
• Ademhaling
• De voedingstoestand
• Geur
o aceton
o urine
o alcohol
o lijf
2. Palpatie
• Afwijkingen in vorm, consistentie & oppervlakte
• Drukpijnlijkheid
• Temperatuurverschillen
• Beweeglijkheid (klieren)
• Bijzondere vormen
4
Samenvatting module 6: Algemene pathologie, farmacologie, teratologie, reproductietoxicologie,
gynaecologie en sub- en infertiliteit ............................................................................................... 2
Leerpad 1: .......................................................................................................................................2
H1: Algemene inleiding: ...............................................................................................................2
H2: Medische diagnostiek: ...........................................................................................................4
H3: Somatische ziekteoorzaken ....................................................................................................8
H4: Reactie op celschade: ......................................................................................................... 14
H5: Immuunpathologie .............................................................................................................. 19
H6: Infectieziekten: .................................................................................................................... 24
H7: Aandoeningen van hart, bloed en bloedvaten: ....................................................................... 35
H8: Endocrinologie: ................................................................................................................... 46
H10: Neurologie en neuropsychiatrie: ......................................................................................... 56
Leerpad 2: ..................................................................................................................................... 71
Parenterale therapie: ................................................................................................................. 71
Wondzorg deel 1: ....................................................................................................................... 80
Wondzorg deel 2: Hechtingsmiddelen ......................................................................................... 94
Wondzorg deel 3: heelkundige drainagemiddelen: ....................................................................... 98
Installatie na operatie en post-operatieve complicaties: ............................................................ 101
Radio en chemotherapie: ......................................................................................................... 105
Zorgen thv het urinair stelsel:.................................................................................................... 107
Zorgen thv het gastro-intestinaal stelsel: ................................................................................... 109
Leerpad 3: ................................................................................................................................... 111
Les 1: Anamnese en onderzoek .................................................................................................... 111
Reden van consultatie: ............................................................................................................ 112
Klinisch gynaecologisch onderzoek: ......................................................................................... 115
Aanvullende onderzoeken: ....................................................................................................... 117
Les 2: Congenitale afwijkingen/ trauma: ........................................................................................ 121
Menstruele cyclus: .................................................................................................................. 121
Congenitale afwijkingen: .......................................................................................................... 129
Les 3: Infecties: ........................................................................................................................... 132
Les 4: Goedaardige aandoeningen: ............................................................................................... 140
Goedaardige aandoeningen: .................................................................................................... 140
Endometriose: ......................................................................................................................... 142
Tumoren van ovarium: ............................................................................................................. 143
Les 5: Kwaadaardige aandoeningen: ............................................................................................. 148
Les 6: Borstpathologie: ................................................................................................................. 157
Operatiekwartier: ......................................................................................................................... 166
Taak van de operatieverpleegkundigen: ..................................................................................... 168
1
,Samenvatting module 6: Algemene pathologie,
farmacologie, teratologie, reproductietoxicologie,
gynaecologie en sub- en infertiliteit
Leerpad 1:
H1: Algemene inleiding:
• Pathologie is afgeleid van de Griekse woorden Pathia (ziekte of aandoening) en Logos
(leer, kennis, wetenschap).
• Meestal (patho)fysiologische factoren, maar ook psychische en sociale
• We bekijken:
• wat is gezondheid
• wat is ziekte
1. Gezondheid:
• toestand van volledig fysisch, psychisch en sociaal welbevinden, en niet enkel
de afwezigheid van ziekte (WHO)
• Subjectief
• Sterke onderlinge invloed
• Als gezondheidswerker altijd met deze 3 factoren rekening houden
2. Ziekte:
• toestand van lichamelijk, geestelijk of maatschappelijk onwelzijn
• Draaglast > draagkracht → ziek Bv: opportunistische infecties, shin splints,…
• In het verloop van elk (somatisch) ziekteproces zijn verschillende factoren van belang:
o de frequentie van de aandoening
o de etiologie (of ziekteoorzaak)
o de pathofysiologie
o de symptomen
o de diagnostiek (en differentieel diagnostiek)
o de behandeling
o de prognose
o het ziekteverloop
Frequentie:
• Incidentie
o aantal nieuwe gevallen per jaar (per tijdseenheid)
o Acute ziekten (bv. influenza)
• Prevalentie
o n bestaande gevallen op een bepaald moment
o Chronische ziekten (bv. diabetes mellitus type 2)
Etiologie (ziekteoorzaken):
• Somatisch → Somatische pathologie: bv. Gebroken been, griepvirus
• Psychisch → Psychopathologie, Psychosomatiek bv. Depressie, burn-out
• Sociaal → Sociale pathologie bv. eenzaamheid
Pathofysiologie (pathogenese)
• Beschrijft de manier waarop een bepaalde etnologische factor tot symptomen leidt
2
, • Bv: Diabetes Melitus type 1: auto-immuunafbraak van beta cellen van pancreas ->
verminderde insulinesecretie -> hyperglycemie (opstapeling van suiker in lichaam) ->
glucosurie (suiker in urine) - > polyurie ->Polydipsie (veel dorst)
Symptomen
• Subjectief (klachten)
o Pijn
o Jeuk
o Misselijkheid
o …
• Objectief (ziekte-tekens)
o Zwelling
o Roodheid
o Calar, dolor, tumor, rubor, function lease)
Diagnose & Differentiaaldiagnose
• Anamnese
• Klinisch onderzoek (fysiek onderzoek bv. Keel bekijken)
• Technische diagnostiek (bv. Bloedonderzoek, echo…)
Behandeling
• Causaal (volgens oorzaak van de ziekte, bv. Antibiotica)) vs. Symptomatisch (bv.
koorts verlagen door dafalgan)
• Curatief (doel tot genezen) vs. Palliatief
• Conservatief (geen operaties, infuus, kan wel medicamenteus) vs. Operatief
BCFI: gids van alle medicatie in belgië
Prognose
• Mortaliteit
• Overleving: 1/5-jaars overleving (oncologie)
Ziekteverloop
• Acuut
o Subacuut : Chlamydia
o Hyperacuut of fulminant : meningokokken sepsis (=soort shock)
(hersenvliesontsteking)
• Chronisch
o Exacerbatie-remissie : MS, diabetes,…
= vererging – vermindering van last
Preventie
• Primair: voorkomen dat de ziekte optreedt
o Bijzondere vormen
➢ Vaccinatie
➢ Profylaxe
• Secundair: ziekte zo vroeg mogelijk opsporen
o Screening:
➢ Systematisch : PAP , borstkanker, …
➢ Opportunistisch PSA (prostaat specifiek antigen)
• Op aanraden van arts
• Tertiair: de gevolgen van de ziekte voorkomen
• Bv: AED op openbare plaatsen
3
, Diagnostisch landschap:
▪ Binnenste cirkel: de ernstige of levensbedreigende, maar
behandelbare aandoeningen
▪ Buitenste cirkel: de andere te overwegen aandoeningen.
▪ Door klinisch onderzoek en vragen: ergste dingen eerst
proberen schrappen
H2: Medische diagnostiek:
1. De anamnese:
• Gesprek arts/hulpverlener met patiënt
• (Auto-)anamnese (rechtstreeks aan pte) vs.
hetero-anamnese (tot anderen richten)
• Zeer belangrijk in diagnostiek
• Belangrijkste onderdelen:
o Speciële anamnese = hoofdklacht
➢ ICE-principe
✓ Ideas
✓ Concerns
✓ Expectations
➢ Non-verbale en verbale communicatie
o Algemene of systeemanamnese (zijn er nog andere klachten?)
o Medische voorgeschiedenis
o Medicatiegebruik
o Familiale anamnese
2. Het klinisch onderzoek:
1. Inspectie
• Aspect huid & slijmvliezen
o Bleek
o Geel
o Blauw
• Bewustzijnstoestand
• De mate van ziek zijn
• De psychische toestand
• Ademhaling
• De voedingstoestand
• Geur
o aceton
o urine
o alcohol
o lijf
2. Palpatie
• Afwijkingen in vorm, consistentie & oppervlakte
• Drukpijnlijkheid
• Temperatuurverschillen
• Beweeglijkheid (klieren)
• Bijzondere vormen
4
