VTV Samenvatting
Hygiënisch werken en temperaturen
De zes stappen uit de infectiecyclus:
1. Ziekmakende micro-organismen: veroorzaken de infectie. Verschillende
soorten: -bacteriën
-virussen
-schimmels
-protozoa
-parasieten
2. Besmettingsbron: de besmettingsbron is de plaats waar de micro-
organismen zich bevinden. Zoals in of op mensen en dieren, in de
omgeving/in de lucht en besmet voedsel.
3. Uitgangen: bij de mens zijn uitgangen: de huid, de longen, uitgehoeste
druppeltjes, de blaas, de darmen en de bloedvaten.
4. Besmettingswegen: loopt via contact, via de lucht of via insecten en
dieren. Directe besmetting is door rechtstreekse aanraking van de bron.
Indirecte besmetting is via een omweg zoals de lucht.
5. Ingangen: de plaats waar micro-organismen het lichaam kunnen
binnendringen. Dit zijn: de luchtwegen, jet maag-darmkanaal, de
urinewegen, de niet intacte huid, wondjes, slijmvliezen, de placenta en
de bloedbaan.
6. Gastheer met verminderde weerstand: de gevoeligheid is afhankelijk
van iemands aanleg en afweer.
Aseptisch heeft betrekking op het voorkomen van besmetting, terwijl steriel
verwijst naar het volledig vrij zijn van micro-organismen.
Je kunt een infectieziekte oplopen via:
Een besmet persoon; deze persoon hoeft niet altijd een infectie te hebben,
maar kan de ziekteverwekker wel doorgeven;
Besmet eten en drinken;
De lucht; door te hoesten of te niezen kan iemand kleine druppeltjes via de
lucht verspreiden;
Een besmet dier;
Besmette materialen en oppervlakken zoals wasgoed, een deurknop of
toiletbril;
Seksueel contact.
Groepen met een verminderde weerstand:
Baby’s: het immuunsysteem is nog niet optimaal ontwikkeld;
Zwangeren: de verhoogde stofwisseling vraagt veel van het lichaam;
Kraamvrouwen: bij bloedverlies uit de baarmoeder;
Mensen met brandwonden; open verbinding via de huid van buiten naar
binnen
, Mensen met ondervoeding, alcoholisten: door gebrek aan vitaminen en
mineralen;
Mensen met obesitas: door smetten tussen de huidplooien of
onderliggende pathologie zoals hart- en vaatziekten, diabetes;
Mensen met aids of ziekten die het immuunsysteem aantasten, zoals
leukemie;
Mensen die behandeld worden tegen kanker: bestraling en chemotherapie
tasten het afweersysteem aan;
Mensen in bepaalde beroepen in de kinderopvang of gezondheidszorg:
komen meer in aanraking met ziekteverwekkers;
Ouderen: zij zijn vaak gevoeliger voor luchtweg- en blaasinfecties.
Sommige bacteriën zijn resistent. Dat wil zeggen, dat deze bacteriën niet
reageren op antibiotica. Alle bacteriën die niet meer reageren op de meest
gebruikte antibiotica worden bijzonder resistente micro-organismen
(BRMO) genoemd. De bekendste BRMO is het MRSA-bacterie. Andere BRMO zijn:
- ‘Extended’-spectrum-betalactamase (ESBL): dit is een enzym dat bepaalde
soorten antibiotica kan afbreken.
- Vancomycineresistente enterokokken (VRE): Enterorokken zijn bacteriën
die bij iedereen vorkomen in het maagdarmstelsel. Ze verspreiden zich
vanuit de darmen via bijv. ongewassen handen of de toiletbril naar de
omgeving. Wanneer deze bacterie niet meer reageert op de behandeling
met antibiotica, spreken we van VRE.
- Carbapenemase-producerende enterobacteriën (CPE): deze
ziekteverwekker neutraliseert de werking van antibiotica. Overdracht vindt
vooral plaats via de handen, vaak tussen patiënten die zijn opgenomen op
hoog risico afdelingen zoals ic en transplantatie afdelingen.
Omdat infecties met een BRMO niet met antibiotica behandeld kunnen worden,
moeten de algemene hygiënerichtlijnen ook dan nauwkeurig opgevolgd worden.
Daarnaast gelden soms extra maatregelen om verdere besmetting te voorkomen,
bijvoorbeeld isolatieverpleging.
Maatregelen die je zelf als verpleegkundige kan nemen ten aanzien van je eigen
persoonlijke hygiëne:
- Haren: je haar is schoon en opgestoken of bijeengebonden. Hierdoor komt
het niet in contact met je cliënt en hangt het niet boven of in je werkveld.
Hoofddoeken worden naar achter gedragen en dagelijks verschoond.
Baarden en snorren zijn schoon, goed verzorgd en kortgeknipt.
- Nagels: nagels zijn een bron van infectie. Daarom is extra aandacht voor
de nagels nodig. Nagels zijn kort geknipt, schoon en ongelakt. Je draagt
geen kunstnagels.
- Handhygiëne: het toepassen van handhygiëne is van het allergrootste
belang om besmettingen te voorkomen.
- Eten en drinken: eten en drinken doe je in de daarvoor beschikbare ruimte.
Je eet en drinkt niet in ruimten waar verzorging of behandeling van
cliënten plaatsvindt.
, - Kleding: tijdens je werk draag je gemakkelijk zittende, eenvoudige kleding
die op 60 graden Celsius te wassen is. Dit geldt ook voor hoofddoeken. De
mouwen zijn kort of driekwart. Schoenen en klompen zijn dicht, hebben
een gladde bovenkant en zijn van goed te reinigen materiaal gemaakt.
- Sieraden: sieraden vormen eveneens een bron van infectie. De daarmee
afgedekte huid is niet te reinigen en/of te desinfecteren. Ook kunnen ze de
huid van de cliënt beschadigen. Sieraden, zoals ringen, horloges,
armbanden en piercings worden niet gedragen. Je draagt ook geen
sieraden die in contact kunnen komen met je cliënt of het werkveld, zoals
een collier of lange oorbellen.
Je desinfecteert je handen als ze niet zichtbaar vuil zijn. Het gebruik van
handalcohol is sneller, effectiever en milder voor je huid dan wassen met water
en zeep. Je wast je handen wanneer je handen zichtbaar vervuild zijn, na
toiletbezoek, na het snuiten van de neus, na hoesten of niezen en bij een
virusinfectie met het norovirus.
De vijf momenten van handhygiëne zijn:
1. Voor aanraken van een patiënt
2. Voor schone/ aseptische procedure
3. Na risico op blootstelling aan lichaamsvloeistoffen
4. Na aanraken van een patiënt
5. Na aanraken van patiëntomgeving
Manieren om lichaamstempratuur te meten:
- Onder de oksel (axillair)
- In het oor (tympaan)
- Onder de tong (oraal of sublinguaal)
- In het rectum (rectaal)
, Bewegingsondersteuning deel 1 en 2
Het tillen en verplaatsen van zorgvragers wordt ook wel ‘transfer’ genoemd. Het
uitvoeren van een transfer kan lichamelijk belastend zijn. Het is belangrijk dat je
als zorgverlener aandacht hebt voor je eigen houding en beweging. Zwaar tillen
en een slechte houding kunnen leiden tot lichamelijke klachten. Door zorgvragers
op de juiste wijze te verplaatsen kun je lichamelijke klachten bij jezelf voorkomen.
Fysieke belasting is onder te verdelen in dynamische en statische belasting.
- Dynamische belasting treedt op wanner je zichtbaar in beweging bent.
- Statische belasting treedt op wanneer je langdurig in dezelfde houding
werkt.
Bij het uitvoeren van zorgtaken zijn meestal beide vormen van belasting
aanwezig. Praktijkrichtlijnen zijn richtlijnen die aangeven waar lichamelijke
belasting overgaat in lichamelijke overbelasting. De praktijkrichtlijnen voor
verplaatsen binnen de grenzen van het bed zijn:
- Niet meer tillen dan 23kg in ideale omstandigheden
- Niet meer trekken dan 15kg per hand of 25kg per twee handen
- Niet meer trekken dan 5 kg wanneer de kracht uit de vingers komt
- Als de zorgvrager steun nodig heeft bij de transfers binnen de grenzen van
het bed, daarbij zelf beperkt kan bewegen en/of zorg op bed nodig heeft,
dan is altijd een elektrisch hoog-laagbed noodzakelijk en vaak ook een
glijzeil of kleine hulpmiddelen (zoals een papegaai)
- Bij statische belasting mag je niet langer dan één minuut staan met
gedraaide romp of met een romp die meer dan 30 graden gedraaid is. Dit
betekent dat wanneer een zorgvrager op bed moet worden verzorgd, een
elektrisch hoog-laagbed moet worden gebruikt.
Voordat je een zorgvrager gaat verplaatsen moet je eerst een goede inschatting
van de situatie maken. Om de situatie rondom een bepaalde transfer te
beoordelen, kijk je eerst in welke mobiliteitsklasse (A-E) de zorgvrager valt.
A. Zorgvragers zijn voor wat betreft hun mobiliteit vrijwel zelfstandig.
Normaliter is er geen risico op fysieke overbelasting voor de zorgverlener.
Zorgvragers in mobiliteitsklasse A zijn actief. Het onderhouden van de
mobiliteit is belangrijk voor zowel de zorgvrager als de zorgverlener.
B. Zorgvragers zijn qua mobiliteit vrij zelfstandig, maar niet in staat om de
transfers en ADL-activiteiten zelfstandig uit te voeren. De hulp die hierbij
nodig is, is over het algemeen echter niet fysiek overbelastend voor de
zorgverlener.
C. Zorgvragers zijn qua mobiliteit in beperkte mate actief en niet in staat om
de transfers en ADL-activiteiten zelfstandig uit te voeren. Zonder extra
hulpmiddelen is de hulp die de zorgvrager nodig heeft, fysiek
overbelastend voor de zorgverlener. Daarom dien je gebruik te maken van
hulpmiddelen die de handeling (deels) overnemen, terwijl de zorgvrager
hierbij nog steeds actief is.
Hygiënisch werken en temperaturen
De zes stappen uit de infectiecyclus:
1. Ziekmakende micro-organismen: veroorzaken de infectie. Verschillende
soorten: -bacteriën
-virussen
-schimmels
-protozoa
-parasieten
2. Besmettingsbron: de besmettingsbron is de plaats waar de micro-
organismen zich bevinden. Zoals in of op mensen en dieren, in de
omgeving/in de lucht en besmet voedsel.
3. Uitgangen: bij de mens zijn uitgangen: de huid, de longen, uitgehoeste
druppeltjes, de blaas, de darmen en de bloedvaten.
4. Besmettingswegen: loopt via contact, via de lucht of via insecten en
dieren. Directe besmetting is door rechtstreekse aanraking van de bron.
Indirecte besmetting is via een omweg zoals de lucht.
5. Ingangen: de plaats waar micro-organismen het lichaam kunnen
binnendringen. Dit zijn: de luchtwegen, jet maag-darmkanaal, de
urinewegen, de niet intacte huid, wondjes, slijmvliezen, de placenta en
de bloedbaan.
6. Gastheer met verminderde weerstand: de gevoeligheid is afhankelijk
van iemands aanleg en afweer.
Aseptisch heeft betrekking op het voorkomen van besmetting, terwijl steriel
verwijst naar het volledig vrij zijn van micro-organismen.
Je kunt een infectieziekte oplopen via:
Een besmet persoon; deze persoon hoeft niet altijd een infectie te hebben,
maar kan de ziekteverwekker wel doorgeven;
Besmet eten en drinken;
De lucht; door te hoesten of te niezen kan iemand kleine druppeltjes via de
lucht verspreiden;
Een besmet dier;
Besmette materialen en oppervlakken zoals wasgoed, een deurknop of
toiletbril;
Seksueel contact.
Groepen met een verminderde weerstand:
Baby’s: het immuunsysteem is nog niet optimaal ontwikkeld;
Zwangeren: de verhoogde stofwisseling vraagt veel van het lichaam;
Kraamvrouwen: bij bloedverlies uit de baarmoeder;
Mensen met brandwonden; open verbinding via de huid van buiten naar
binnen
, Mensen met ondervoeding, alcoholisten: door gebrek aan vitaminen en
mineralen;
Mensen met obesitas: door smetten tussen de huidplooien of
onderliggende pathologie zoals hart- en vaatziekten, diabetes;
Mensen met aids of ziekten die het immuunsysteem aantasten, zoals
leukemie;
Mensen die behandeld worden tegen kanker: bestraling en chemotherapie
tasten het afweersysteem aan;
Mensen in bepaalde beroepen in de kinderopvang of gezondheidszorg:
komen meer in aanraking met ziekteverwekkers;
Ouderen: zij zijn vaak gevoeliger voor luchtweg- en blaasinfecties.
Sommige bacteriën zijn resistent. Dat wil zeggen, dat deze bacteriën niet
reageren op antibiotica. Alle bacteriën die niet meer reageren op de meest
gebruikte antibiotica worden bijzonder resistente micro-organismen
(BRMO) genoemd. De bekendste BRMO is het MRSA-bacterie. Andere BRMO zijn:
- ‘Extended’-spectrum-betalactamase (ESBL): dit is een enzym dat bepaalde
soorten antibiotica kan afbreken.
- Vancomycineresistente enterokokken (VRE): Enterorokken zijn bacteriën
die bij iedereen vorkomen in het maagdarmstelsel. Ze verspreiden zich
vanuit de darmen via bijv. ongewassen handen of de toiletbril naar de
omgeving. Wanneer deze bacterie niet meer reageert op de behandeling
met antibiotica, spreken we van VRE.
- Carbapenemase-producerende enterobacteriën (CPE): deze
ziekteverwekker neutraliseert de werking van antibiotica. Overdracht vindt
vooral plaats via de handen, vaak tussen patiënten die zijn opgenomen op
hoog risico afdelingen zoals ic en transplantatie afdelingen.
Omdat infecties met een BRMO niet met antibiotica behandeld kunnen worden,
moeten de algemene hygiënerichtlijnen ook dan nauwkeurig opgevolgd worden.
Daarnaast gelden soms extra maatregelen om verdere besmetting te voorkomen,
bijvoorbeeld isolatieverpleging.
Maatregelen die je zelf als verpleegkundige kan nemen ten aanzien van je eigen
persoonlijke hygiëne:
- Haren: je haar is schoon en opgestoken of bijeengebonden. Hierdoor komt
het niet in contact met je cliënt en hangt het niet boven of in je werkveld.
Hoofddoeken worden naar achter gedragen en dagelijks verschoond.
Baarden en snorren zijn schoon, goed verzorgd en kortgeknipt.
- Nagels: nagels zijn een bron van infectie. Daarom is extra aandacht voor
de nagels nodig. Nagels zijn kort geknipt, schoon en ongelakt. Je draagt
geen kunstnagels.
- Handhygiëne: het toepassen van handhygiëne is van het allergrootste
belang om besmettingen te voorkomen.
- Eten en drinken: eten en drinken doe je in de daarvoor beschikbare ruimte.
Je eet en drinkt niet in ruimten waar verzorging of behandeling van
cliënten plaatsvindt.
, - Kleding: tijdens je werk draag je gemakkelijk zittende, eenvoudige kleding
die op 60 graden Celsius te wassen is. Dit geldt ook voor hoofddoeken. De
mouwen zijn kort of driekwart. Schoenen en klompen zijn dicht, hebben
een gladde bovenkant en zijn van goed te reinigen materiaal gemaakt.
- Sieraden: sieraden vormen eveneens een bron van infectie. De daarmee
afgedekte huid is niet te reinigen en/of te desinfecteren. Ook kunnen ze de
huid van de cliënt beschadigen. Sieraden, zoals ringen, horloges,
armbanden en piercings worden niet gedragen. Je draagt ook geen
sieraden die in contact kunnen komen met je cliënt of het werkveld, zoals
een collier of lange oorbellen.
Je desinfecteert je handen als ze niet zichtbaar vuil zijn. Het gebruik van
handalcohol is sneller, effectiever en milder voor je huid dan wassen met water
en zeep. Je wast je handen wanneer je handen zichtbaar vervuild zijn, na
toiletbezoek, na het snuiten van de neus, na hoesten of niezen en bij een
virusinfectie met het norovirus.
De vijf momenten van handhygiëne zijn:
1. Voor aanraken van een patiënt
2. Voor schone/ aseptische procedure
3. Na risico op blootstelling aan lichaamsvloeistoffen
4. Na aanraken van een patiënt
5. Na aanraken van patiëntomgeving
Manieren om lichaamstempratuur te meten:
- Onder de oksel (axillair)
- In het oor (tympaan)
- Onder de tong (oraal of sublinguaal)
- In het rectum (rectaal)
, Bewegingsondersteuning deel 1 en 2
Het tillen en verplaatsen van zorgvragers wordt ook wel ‘transfer’ genoemd. Het
uitvoeren van een transfer kan lichamelijk belastend zijn. Het is belangrijk dat je
als zorgverlener aandacht hebt voor je eigen houding en beweging. Zwaar tillen
en een slechte houding kunnen leiden tot lichamelijke klachten. Door zorgvragers
op de juiste wijze te verplaatsen kun je lichamelijke klachten bij jezelf voorkomen.
Fysieke belasting is onder te verdelen in dynamische en statische belasting.
- Dynamische belasting treedt op wanner je zichtbaar in beweging bent.
- Statische belasting treedt op wanneer je langdurig in dezelfde houding
werkt.
Bij het uitvoeren van zorgtaken zijn meestal beide vormen van belasting
aanwezig. Praktijkrichtlijnen zijn richtlijnen die aangeven waar lichamelijke
belasting overgaat in lichamelijke overbelasting. De praktijkrichtlijnen voor
verplaatsen binnen de grenzen van het bed zijn:
- Niet meer tillen dan 23kg in ideale omstandigheden
- Niet meer trekken dan 15kg per hand of 25kg per twee handen
- Niet meer trekken dan 5 kg wanneer de kracht uit de vingers komt
- Als de zorgvrager steun nodig heeft bij de transfers binnen de grenzen van
het bed, daarbij zelf beperkt kan bewegen en/of zorg op bed nodig heeft,
dan is altijd een elektrisch hoog-laagbed noodzakelijk en vaak ook een
glijzeil of kleine hulpmiddelen (zoals een papegaai)
- Bij statische belasting mag je niet langer dan één minuut staan met
gedraaide romp of met een romp die meer dan 30 graden gedraaid is. Dit
betekent dat wanneer een zorgvrager op bed moet worden verzorgd, een
elektrisch hoog-laagbed moet worden gebruikt.
Voordat je een zorgvrager gaat verplaatsen moet je eerst een goede inschatting
van de situatie maken. Om de situatie rondom een bepaalde transfer te
beoordelen, kijk je eerst in welke mobiliteitsklasse (A-E) de zorgvrager valt.
A. Zorgvragers zijn voor wat betreft hun mobiliteit vrijwel zelfstandig.
Normaliter is er geen risico op fysieke overbelasting voor de zorgverlener.
Zorgvragers in mobiliteitsklasse A zijn actief. Het onderhouden van de
mobiliteit is belangrijk voor zowel de zorgvrager als de zorgverlener.
B. Zorgvragers zijn qua mobiliteit vrij zelfstandig, maar niet in staat om de
transfers en ADL-activiteiten zelfstandig uit te voeren. De hulp die hierbij
nodig is, is over het algemeen echter niet fysiek overbelastend voor de
zorgverlener.
C. Zorgvragers zijn qua mobiliteit in beperkte mate actief en niet in staat om
de transfers en ADL-activiteiten zelfstandig uit te voeren. Zonder extra
hulpmiddelen is de hulp die de zorgvrager nodig heeft, fysiek
overbelastend voor de zorgverlener. Daarom dien je gebruik te maken van
hulpmiddelen die de handeling (deels) overnemen, terwijl de zorgvrager
hierbij nog steeds actief is.
