Hoorcolleges ondernemingsrecht
Hoorcollege 1 Inleiding
De begrippen onderneming, rechtspersoon en vennootschap zijn niet hetzelfde!
Begrip onderneming
Wat is precies een onderneming? Een zaak die je drijft om winst te maken.
Wat is van toepassing?
- Boek 2 rechtspersonen
- De WOR
- De Handelsregisterwet en het Handelsregisterbesluit.
- Boek 7A voor personenvennootschappen
Personenvennootschappen (zijn géén rechtspersoon)/ maatschappen
- Wetboek van Koophandel voor personenvennootschappen
Vof en cv
Veel ondernemingsrecht komt uit Europese richtlijnen.
1) Van Schilfgaarde/Winter, nr. 2
- Een onderneming is een organisatorisch verband gericht op duurzame deelneming (dus niet
eenmalig maar wederkerend) aan het economisch verkeer
2) Art. 1 lid 1 sub c WOR, drie elementen
- In de WOR is een belangrijke vorm van medezeggenschap voor werknemerschap geregeld.
Werknemers hebben bij bepaalde grote bedrijven een stem als het gaat over een bepaald besluit.
In de ondernemingsraad zitten dan een aantal werknemers die advies mogen geven (art. 25
WOR)
Art. 26 WOR: als het bestuur toch de andere kant op gaat kan de OR naar de rechter stappen
(de OK: ondernemingskamer bij Hof van Amsterdam). De OR kan zeggen dat het bestuur bij
hun besluit niet de juiste afweging heeft gemaakt, want wij hadden anders geadviseerd.
De OK toetst dan marginaal of de bestuurders wel tot het juiste besluit mocht komen.
Een OR moet je dus hebben bij bepaalde bedrijven, bij een onderneming waar meer dan 50
mensen werken
- Onderneming is elk in de maatschappij als zelfstandige eenheid optredend organisatorisch
verband waarin krachtens arbeidsovereenkomst of krachtens publiekrechtelijke aanstelling arbeid
wordt verricht (zie sub c)
- Art. 2:8 BW: alles valt op te lossen met redelijkheid en billijkheid. Dit heette vroeger de goeder
trouw. Iedereen moet zich daaraan houden. Er volgen zelfs plichten uit dit artikel.
3) Art. 1 lid 1 sub a SER-Fusiegedragsregels 2015
- In de Fusiegedragsregels worden ook de belangen van de werknemers beschermd
- Als bedrijven willen fuseren of overnames hoeven er niet direct gedwongen ontslagen vallen; de
stem van de werknemer wordt al in een vroeg stadium gehoord; de vakbonden mogen mee
praten, krijgen informatie en mogen hun meningen over de fusie/overname kenbaar maken.
- Krantenartikel: vakbond overtrad fusieregels SER 2008
Wij hadden ooit ABN Amro als grootste banken ter wereld. Ze wilde samen met een andere bank
gaan: Barclays. De aandeelhouders van ABN Amro wilden de overname niet dichttimmeren. Maar
ABN Amro is direct met Barclays Samen met Fortis, Santander en RBS die wilden alle aandelen
van ABN Amro opkopen. Fortis was een Belgische bank. Die drie banken wilde de ABN Amro
opknippen. Een van die drie was geïnteresseerd in Amerikaanse activiteiten. Barclays wilde ABN
Amro en was al praktisch rond: fusie. Fusie klopt eigenlijk niet want er is altijd eentje groter dan
de ander en dan is het een overname. Maar Barclays had geen behoeft in het Amerikaanse deel
van ABN Amro. Barclays wilde zijn Amerikaanse deel dus verkopen aan de Bank of America.
Er was ook nog de SER-fusieregels. De Unievoorzitter had de geheimhoudingsplicht geschonden
als vakbond over behoud van zelfstandigheid van de bank. Ze werden op de vingers getikt en ze
overtraden de fusieregels.
4) Handelsregisterwet 2007
- Er staat geen definitie van onderneming in deze wet. De praktijk mag het begrip onderneming
invullen; dat mag zo ruim mogelijk. De wetgever wilde geen beperkingen opleggen.
- Vanuit economisch organisatorische hoek.
- Twee elementen voor het begrip onderneming:
1
, 1) Bedrijfsuitoefening
o Je zou dus zeggen: een beroep is geen bedrijf dus hoef je niet in te schrijven.
o Verschil beroep en bedrijf
Als je de beroepsmatige activiteit een beetje bedrijfsmatig vormgeeft is er
sprake van een onderneming en dan moet je inschrijven
Verschil is theoretisch: bijna niet te maken.
2) Winstoogmerk
o In ruime zin opvatten: aan dit begrip is volgens de jurisprudentie heel snel voldaan.
HR in Stichting Accountants- en Belastingadviesbureau NCB: aan het
winstoogmerk is ruim voldaan. Want winstoogmerk moet je zien als het aan
het op commerciële wijze deelnemen aan het economisch verkeer. Dus: ook
al maak je geen winst, wil niet zeggen dat je niet een winstoogmerk hebt.
Een stichting moet je ook inschrijven zonder dat dit een daadwerkelijk
winstoogmerk heeft.
- Buitenlandse onderneming: bv. Shell die is vertrokken uit Nederland. Shell is een PLC
(Nederlandse NV) met een vestiging in Nederland dus ook inschrijven in het handelsregister.
1) Conclusie: onderneming in de zin van de Hrgw
2) Elementen van begrip onderneming
Begrip rechtspersoon
Verhouding onderneming en BV:
- Als je je BV hebt ingeschreven hoef je niet ook nog je onderneming in te schrijven
- De BV is de rechtspersoon: hieronder zit de onderneming. In die onderneming zit een OR als er meer
dan 50 werknemers zijn.
- De BV is een rechtspersoon en een rechtspersoon heeft organen en altijd een bestuur. Het andere
orgaan is de Algemene Vergadering. Bij een vereniging is dat de ALV. Bij NV en BV is het de
Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA).
- Als het een NV (Philips) is, is dat beursgenoteerd: de aandelen kunnen verhandeld worden op de
aandelenbeurs. De aandeelhouders noem je dan beleggers. Beleggers zijn aandeelhouders die graag
willen profiteren van de beurskoers.
- Want een aandeel heeft twee belangrijke elementen
3) Het stemrecht
o Bv. een nieuwe bestuurder benoemen of ontslaan.
o Hoe meer aandelen je hebt, hoe meer stemmen je hebt.
4) De financiële rechten
o Belangrijkste is het winstrecht. De basisregel is: de winst is voor de
aandeelhouders. De aandeelhouders hebben de aandelen ooit gekocht en liepen
financieel risico: daarom verkrijgen zij de winst.
o Het tweede is dat je kijkt naar de beurskoers. Want de aandelen zijn
beursgenoteerd. Wij kunnen via een bank een effectenrekening openen: een
manier om aandelen te houden. Bv: ‘ik wil honderd aandelen Philips, en ik ga
ervan uit dat de beurskoers omhoog gaat + honderd aandelen ASML’. Op de
beurs koopt de bank honderd aandelen Philips en ASML. Als ASML winst heeft
gemaakt krijg jij die en dat is goed voor de koers want dan gaat de beurs
omhoog. Ik verkoop mijn aandelen want dan heb ik de winst. Die beleggers
maakt hen eigenlijk niets uit wie de bestuurder is, het gaat ze alleen om de
beurskoers.
o Bij een beursgenoteerde NV ziet er op papier bijna hetzelfde uit als de BV. Ook
de BV heeft een bestuur en Algemene Vergadering van Aandeelhouders en
onderneming. Maar bij de BV: bestuur X en aandeelhouders X. De regels van de
NV en BV zijn bijna identiek maar verschillen in de praktijk erg veel. Voor beide
geldt: de winst is voor de aandeelhouders.
o Denk aan het vierkantje met de onderneming eronder en wie waar zit.
Begrip vennootschap
- Is een soort rechtspersoon (NV en BV). De andere soorten zijn stichting of vereniging.
- Een VS is een ondernemingsvorm. Een vorm waarin je de onderneming kan gieten.
Verhouding vennootschap en onderneming:
Drie benaderingen:
2
, - Reële benadering, ‘hebben’
De rechtspersoon is een rechtssubject, net zoals een natuurlijk persoon. Een onderneming is
dat niet. Een onderneming kan bv niet failliet gaan. Een onderneming is geen zelfstandig
drager van rechten en verplichtingen: geen rechtssubject.
- Instrumentele benadering, ‘drijven’
De eigenaar drijft een onderneming.
De onderneming staat een beetje in de dienst van de werkzaamheden van de eigenaar, doel
is de winst.
Ten dienste staan van, het is je instrument om winst te maken
- Institutionele benadering, ‘in stand houden’
Meest abstract, de eigenaar houdt de onderneming in stand maar hij is niet de baas in de
institutionele benadering: hij ‘mag’ hem in stand houden
Want de onderneming heeft een eigen institutie: de institutie heeft een zekere mate van
zelfstandigheid
De Nederlandse Spoorwegen
- Moet ook ingeschreven zijn, sinds 1937 een NV
- Er werken drie mensen bij de NS
- De NS heeft maar een aandeelhouder: ministerie van financiën (wij)
- Er zijn ook andere mensen die op basis van een volmacht mogen binden
De NEC
- Dit is een BV: heeft in totaal voor 20.000 euro aan aandelen uitgegeven, toch gaat er miljoenen rond
in deze BV
- Bij de onderneming (in het rondje) zitten de spelers, de seizoenskaarten, de licentie van de KNVB:
hier zitten al die miljoenen. Dus wat bij de BV en bij de onderneming gebeurt: zijn in principe twee
verschillende geldstromen.
- Als NEC verliest lijdt verandert er niks aan die 20.000 euro, want dat geld is betaald, dat is al binnen.
- Er werken 67 mensen bij NEC
- De bestuurders zijn natuurlijke personen (Wilco en Ted) en een BV is het bestuur
- Dus de ene BV is bestuurder van een andere BV: dat kan. Dat komt omdat een rechtspersoon
dezelfde rechten en plichten heeft als een natuurlijk persoon: het is een rechtssubject. Wie is dan
bestuurder van NEC Holdings BV? Kijk in het handelsregister.
- NEC Holding BV: heeft 0 werknemers. NEC Holding BV heeft maar een aandeelhouder: dat is een
stichting. Een stichting kan ook aandeelhouder zijn. NEC Holding heeft twee bestuurders: Wilco en
Ted.
- Waarom is er deze stichting? De instandhouding van de betaling van het voetballen in Nijmegen etc.
En bij die stichting is Gerard bestuurder.
Hoeveel bedrijven zijn er nu?
- Het lukt ze niet om het overzicht te maken
3
, Hoorcollege 2 Leven rechtspersoon
Kenmerken van een rechtspersoon
Inleiding
- Er zijn natuurlijke personen en rechtspersonen. Wij zijn de natuurlijke personen. De rechtspersoon is
gemaakt door het recht. Waarom is er een rechtspersoon? Dat is handig, anders heb je een bedrijf
wat handel drijft en gemaakt is voor winst, en moet je met alle mensen die daar werken samen op
stap om een besluit te nemen. Het is veel handiger dat één iemand namens dat bedrijf die besluiten
neemt: de bestuurder.
- Een rechtspersoon heeft dus rechtspersoonlijkheid en is ontleend aan het recht (en niet de natuur).
Van de Grindte: De rechtspersoon is een vondst van het recht.
- Rechtspersoon is een mannelijk woord, vennootschap is een vrouwelijk woord. De rechtspersoon was
niet altijd mannelijk.
Drie kenmerken van een rechtspersoon
1. Rechtssubject
De rechtspersoon is zelfstandig drager van rechten en verplichtingen.
- De rechtspersoon neemt deel aan het rechtsverkeer
2. Vertegenwoordiging vereist
De rechtspersoon kan niet zelf handelen, er is vertegenwoordiging vereist.
- Dit doet de bestuurder
- Vereniging art. 2:45 BW, NV art. 2:130 BW, BV art. 2:240 BW en stichting art. 2:292 BW
- Je kunt in de statuten van je eigen vereniging ook andere mensen aanwijzen die
vertegenwoordigingsbevoegd zijn (zie lid 4) en mensen met een volmacht
HR Kleuterschool Babbel 1979
Je hebt vertegenwoordiging: de rechtspersoon wordt gebonden. Het kan ook zijn dat er bepaalde handelingen
die voor rekening van de rechtspersoon moeten komen. Wat is het criterium hiervoor?
Feiten: het dak van de kleuterschool was ingestort. De wethouder van de gemeente zegt dat het de fout van
de aannemer is. De aannemer vordert OD bij de rechter door misgelopen winst en reputatie schade omdat hij
het niet gedaan heeft.
Zijn de opmerkingen van de wethouder kunnen worden gezien als opmerkingen van de gemeente?
HR: Ja, gedragingen van een wethouder kunnen een OD van de gemeente opleveren als zij in het
maatschappelijke verkeer hebben te gelden als gedragingen van de gemeente. Het is niet nodig dat degene
die de uitlatingen doet een hoog staand persoon is, je kunt een OD plegen als wij dat naar de normen in het
maatschappelijk verkeer zien.
Voorbeeld Kleuterschool Babbel norm:
HR Vriescel 1999
Feiten: er waren twee BV’s: X en Y. De bestuurder en enige aandeelhouder van X is meneer X. De
bestuurder en aandeelhouder van Y is meneer Y. BV Y had een bedrijfspand wat werd verhuurd aan BV X.
Meneer Y ziet dat BV X de huur niet meer betaald. Meneer Y gaat naar het bedrijfspand. Meneer X wordt
boos als meneer Y hem aanspreekt, dat hij meneer Y in de vriescel stopt. Meneer Y had dat bedrijfspand zelf
gebouwd en het vluchtluik in de vriescel zorgt dat hij kan ontsnappen.
Is de duw van meneer X te zien als een gedraging van BV X, op grond waarvan je kan zeggen je bent geen
goede huurder? En is wat meneer Y overkomt te zien als een gedraging van BV Y voor reden genoeg om de
huurovk door te strepen?
HR: wat Y overkomt: Ja. Er is snel voldaan aan de Kleuterschool Babbel criterium.
3. Beperking van de aansprakelijkheid
Het schild van rechtspersoonlijkheid.
- Hoofdregel: De personen die verbonden zijn aan de rechtspersoon zijn beperkt aansprakelijk (NV: art.
2:64 BW en BV: art. 2:175 BW)
- Uitzondering: Als die bestuurders er een rotzooi van maken en er sprake is van onbehoorlijk bestuur:
dan kan een bestuurder onder bijzondere omstandigheden persoonlijk aansprakelijk zijn voor de
schulden van de BV (bv. art. 2:9 BW)
- Art. 2:29 lid 2 BW: bestuurder van een informele vereniging: je hebt hier een vereniging zonder de
hulp van een notaris. De bestuurders van die vereniging zijn wel voor alles persoonlijk aansprakelijk.
Als je wel naar de notaris gaat en een formele vereniging opricht zijn de bestuurders niet persoonlijk
aansprakelijk.
4
Hoorcollege 1 Inleiding
De begrippen onderneming, rechtspersoon en vennootschap zijn niet hetzelfde!
Begrip onderneming
Wat is precies een onderneming? Een zaak die je drijft om winst te maken.
Wat is van toepassing?
- Boek 2 rechtspersonen
- De WOR
- De Handelsregisterwet en het Handelsregisterbesluit.
- Boek 7A voor personenvennootschappen
Personenvennootschappen (zijn géén rechtspersoon)/ maatschappen
- Wetboek van Koophandel voor personenvennootschappen
Vof en cv
Veel ondernemingsrecht komt uit Europese richtlijnen.
1) Van Schilfgaarde/Winter, nr. 2
- Een onderneming is een organisatorisch verband gericht op duurzame deelneming (dus niet
eenmalig maar wederkerend) aan het economisch verkeer
2) Art. 1 lid 1 sub c WOR, drie elementen
- In de WOR is een belangrijke vorm van medezeggenschap voor werknemerschap geregeld.
Werknemers hebben bij bepaalde grote bedrijven een stem als het gaat over een bepaald besluit.
In de ondernemingsraad zitten dan een aantal werknemers die advies mogen geven (art. 25
WOR)
Art. 26 WOR: als het bestuur toch de andere kant op gaat kan de OR naar de rechter stappen
(de OK: ondernemingskamer bij Hof van Amsterdam). De OR kan zeggen dat het bestuur bij
hun besluit niet de juiste afweging heeft gemaakt, want wij hadden anders geadviseerd.
De OK toetst dan marginaal of de bestuurders wel tot het juiste besluit mocht komen.
Een OR moet je dus hebben bij bepaalde bedrijven, bij een onderneming waar meer dan 50
mensen werken
- Onderneming is elk in de maatschappij als zelfstandige eenheid optredend organisatorisch
verband waarin krachtens arbeidsovereenkomst of krachtens publiekrechtelijke aanstelling arbeid
wordt verricht (zie sub c)
- Art. 2:8 BW: alles valt op te lossen met redelijkheid en billijkheid. Dit heette vroeger de goeder
trouw. Iedereen moet zich daaraan houden. Er volgen zelfs plichten uit dit artikel.
3) Art. 1 lid 1 sub a SER-Fusiegedragsregels 2015
- In de Fusiegedragsregels worden ook de belangen van de werknemers beschermd
- Als bedrijven willen fuseren of overnames hoeven er niet direct gedwongen ontslagen vallen; de
stem van de werknemer wordt al in een vroeg stadium gehoord; de vakbonden mogen mee
praten, krijgen informatie en mogen hun meningen over de fusie/overname kenbaar maken.
- Krantenartikel: vakbond overtrad fusieregels SER 2008
Wij hadden ooit ABN Amro als grootste banken ter wereld. Ze wilde samen met een andere bank
gaan: Barclays. De aandeelhouders van ABN Amro wilden de overname niet dichttimmeren. Maar
ABN Amro is direct met Barclays Samen met Fortis, Santander en RBS die wilden alle aandelen
van ABN Amro opkopen. Fortis was een Belgische bank. Die drie banken wilde de ABN Amro
opknippen. Een van die drie was geïnteresseerd in Amerikaanse activiteiten. Barclays wilde ABN
Amro en was al praktisch rond: fusie. Fusie klopt eigenlijk niet want er is altijd eentje groter dan
de ander en dan is het een overname. Maar Barclays had geen behoeft in het Amerikaanse deel
van ABN Amro. Barclays wilde zijn Amerikaanse deel dus verkopen aan de Bank of America.
Er was ook nog de SER-fusieregels. De Unievoorzitter had de geheimhoudingsplicht geschonden
als vakbond over behoud van zelfstandigheid van de bank. Ze werden op de vingers getikt en ze
overtraden de fusieregels.
4) Handelsregisterwet 2007
- Er staat geen definitie van onderneming in deze wet. De praktijk mag het begrip onderneming
invullen; dat mag zo ruim mogelijk. De wetgever wilde geen beperkingen opleggen.
- Vanuit economisch organisatorische hoek.
- Twee elementen voor het begrip onderneming:
1
, 1) Bedrijfsuitoefening
o Je zou dus zeggen: een beroep is geen bedrijf dus hoef je niet in te schrijven.
o Verschil beroep en bedrijf
Als je de beroepsmatige activiteit een beetje bedrijfsmatig vormgeeft is er
sprake van een onderneming en dan moet je inschrijven
Verschil is theoretisch: bijna niet te maken.
2) Winstoogmerk
o In ruime zin opvatten: aan dit begrip is volgens de jurisprudentie heel snel voldaan.
HR in Stichting Accountants- en Belastingadviesbureau NCB: aan het
winstoogmerk is ruim voldaan. Want winstoogmerk moet je zien als het aan
het op commerciële wijze deelnemen aan het economisch verkeer. Dus: ook
al maak je geen winst, wil niet zeggen dat je niet een winstoogmerk hebt.
Een stichting moet je ook inschrijven zonder dat dit een daadwerkelijk
winstoogmerk heeft.
- Buitenlandse onderneming: bv. Shell die is vertrokken uit Nederland. Shell is een PLC
(Nederlandse NV) met een vestiging in Nederland dus ook inschrijven in het handelsregister.
1) Conclusie: onderneming in de zin van de Hrgw
2) Elementen van begrip onderneming
Begrip rechtspersoon
Verhouding onderneming en BV:
- Als je je BV hebt ingeschreven hoef je niet ook nog je onderneming in te schrijven
- De BV is de rechtspersoon: hieronder zit de onderneming. In die onderneming zit een OR als er meer
dan 50 werknemers zijn.
- De BV is een rechtspersoon en een rechtspersoon heeft organen en altijd een bestuur. Het andere
orgaan is de Algemene Vergadering. Bij een vereniging is dat de ALV. Bij NV en BV is het de
Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA).
- Als het een NV (Philips) is, is dat beursgenoteerd: de aandelen kunnen verhandeld worden op de
aandelenbeurs. De aandeelhouders noem je dan beleggers. Beleggers zijn aandeelhouders die graag
willen profiteren van de beurskoers.
- Want een aandeel heeft twee belangrijke elementen
3) Het stemrecht
o Bv. een nieuwe bestuurder benoemen of ontslaan.
o Hoe meer aandelen je hebt, hoe meer stemmen je hebt.
4) De financiële rechten
o Belangrijkste is het winstrecht. De basisregel is: de winst is voor de
aandeelhouders. De aandeelhouders hebben de aandelen ooit gekocht en liepen
financieel risico: daarom verkrijgen zij de winst.
o Het tweede is dat je kijkt naar de beurskoers. Want de aandelen zijn
beursgenoteerd. Wij kunnen via een bank een effectenrekening openen: een
manier om aandelen te houden. Bv: ‘ik wil honderd aandelen Philips, en ik ga
ervan uit dat de beurskoers omhoog gaat + honderd aandelen ASML’. Op de
beurs koopt de bank honderd aandelen Philips en ASML. Als ASML winst heeft
gemaakt krijg jij die en dat is goed voor de koers want dan gaat de beurs
omhoog. Ik verkoop mijn aandelen want dan heb ik de winst. Die beleggers
maakt hen eigenlijk niets uit wie de bestuurder is, het gaat ze alleen om de
beurskoers.
o Bij een beursgenoteerde NV ziet er op papier bijna hetzelfde uit als de BV. Ook
de BV heeft een bestuur en Algemene Vergadering van Aandeelhouders en
onderneming. Maar bij de BV: bestuur X en aandeelhouders X. De regels van de
NV en BV zijn bijna identiek maar verschillen in de praktijk erg veel. Voor beide
geldt: de winst is voor de aandeelhouders.
o Denk aan het vierkantje met de onderneming eronder en wie waar zit.
Begrip vennootschap
- Is een soort rechtspersoon (NV en BV). De andere soorten zijn stichting of vereniging.
- Een VS is een ondernemingsvorm. Een vorm waarin je de onderneming kan gieten.
Verhouding vennootschap en onderneming:
Drie benaderingen:
2
, - Reële benadering, ‘hebben’
De rechtspersoon is een rechtssubject, net zoals een natuurlijk persoon. Een onderneming is
dat niet. Een onderneming kan bv niet failliet gaan. Een onderneming is geen zelfstandig
drager van rechten en verplichtingen: geen rechtssubject.
- Instrumentele benadering, ‘drijven’
De eigenaar drijft een onderneming.
De onderneming staat een beetje in de dienst van de werkzaamheden van de eigenaar, doel
is de winst.
Ten dienste staan van, het is je instrument om winst te maken
- Institutionele benadering, ‘in stand houden’
Meest abstract, de eigenaar houdt de onderneming in stand maar hij is niet de baas in de
institutionele benadering: hij ‘mag’ hem in stand houden
Want de onderneming heeft een eigen institutie: de institutie heeft een zekere mate van
zelfstandigheid
De Nederlandse Spoorwegen
- Moet ook ingeschreven zijn, sinds 1937 een NV
- Er werken drie mensen bij de NS
- De NS heeft maar een aandeelhouder: ministerie van financiën (wij)
- Er zijn ook andere mensen die op basis van een volmacht mogen binden
De NEC
- Dit is een BV: heeft in totaal voor 20.000 euro aan aandelen uitgegeven, toch gaat er miljoenen rond
in deze BV
- Bij de onderneming (in het rondje) zitten de spelers, de seizoenskaarten, de licentie van de KNVB:
hier zitten al die miljoenen. Dus wat bij de BV en bij de onderneming gebeurt: zijn in principe twee
verschillende geldstromen.
- Als NEC verliest lijdt verandert er niks aan die 20.000 euro, want dat geld is betaald, dat is al binnen.
- Er werken 67 mensen bij NEC
- De bestuurders zijn natuurlijke personen (Wilco en Ted) en een BV is het bestuur
- Dus de ene BV is bestuurder van een andere BV: dat kan. Dat komt omdat een rechtspersoon
dezelfde rechten en plichten heeft als een natuurlijk persoon: het is een rechtssubject. Wie is dan
bestuurder van NEC Holdings BV? Kijk in het handelsregister.
- NEC Holding BV: heeft 0 werknemers. NEC Holding BV heeft maar een aandeelhouder: dat is een
stichting. Een stichting kan ook aandeelhouder zijn. NEC Holding heeft twee bestuurders: Wilco en
Ted.
- Waarom is er deze stichting? De instandhouding van de betaling van het voetballen in Nijmegen etc.
En bij die stichting is Gerard bestuurder.
Hoeveel bedrijven zijn er nu?
- Het lukt ze niet om het overzicht te maken
3
, Hoorcollege 2 Leven rechtspersoon
Kenmerken van een rechtspersoon
Inleiding
- Er zijn natuurlijke personen en rechtspersonen. Wij zijn de natuurlijke personen. De rechtspersoon is
gemaakt door het recht. Waarom is er een rechtspersoon? Dat is handig, anders heb je een bedrijf
wat handel drijft en gemaakt is voor winst, en moet je met alle mensen die daar werken samen op
stap om een besluit te nemen. Het is veel handiger dat één iemand namens dat bedrijf die besluiten
neemt: de bestuurder.
- Een rechtspersoon heeft dus rechtspersoonlijkheid en is ontleend aan het recht (en niet de natuur).
Van de Grindte: De rechtspersoon is een vondst van het recht.
- Rechtspersoon is een mannelijk woord, vennootschap is een vrouwelijk woord. De rechtspersoon was
niet altijd mannelijk.
Drie kenmerken van een rechtspersoon
1. Rechtssubject
De rechtspersoon is zelfstandig drager van rechten en verplichtingen.
- De rechtspersoon neemt deel aan het rechtsverkeer
2. Vertegenwoordiging vereist
De rechtspersoon kan niet zelf handelen, er is vertegenwoordiging vereist.
- Dit doet de bestuurder
- Vereniging art. 2:45 BW, NV art. 2:130 BW, BV art. 2:240 BW en stichting art. 2:292 BW
- Je kunt in de statuten van je eigen vereniging ook andere mensen aanwijzen die
vertegenwoordigingsbevoegd zijn (zie lid 4) en mensen met een volmacht
HR Kleuterschool Babbel 1979
Je hebt vertegenwoordiging: de rechtspersoon wordt gebonden. Het kan ook zijn dat er bepaalde handelingen
die voor rekening van de rechtspersoon moeten komen. Wat is het criterium hiervoor?
Feiten: het dak van de kleuterschool was ingestort. De wethouder van de gemeente zegt dat het de fout van
de aannemer is. De aannemer vordert OD bij de rechter door misgelopen winst en reputatie schade omdat hij
het niet gedaan heeft.
Zijn de opmerkingen van de wethouder kunnen worden gezien als opmerkingen van de gemeente?
HR: Ja, gedragingen van een wethouder kunnen een OD van de gemeente opleveren als zij in het
maatschappelijke verkeer hebben te gelden als gedragingen van de gemeente. Het is niet nodig dat degene
die de uitlatingen doet een hoog staand persoon is, je kunt een OD plegen als wij dat naar de normen in het
maatschappelijk verkeer zien.
Voorbeeld Kleuterschool Babbel norm:
HR Vriescel 1999
Feiten: er waren twee BV’s: X en Y. De bestuurder en enige aandeelhouder van X is meneer X. De
bestuurder en aandeelhouder van Y is meneer Y. BV Y had een bedrijfspand wat werd verhuurd aan BV X.
Meneer Y ziet dat BV X de huur niet meer betaald. Meneer Y gaat naar het bedrijfspand. Meneer X wordt
boos als meneer Y hem aanspreekt, dat hij meneer Y in de vriescel stopt. Meneer Y had dat bedrijfspand zelf
gebouwd en het vluchtluik in de vriescel zorgt dat hij kan ontsnappen.
Is de duw van meneer X te zien als een gedraging van BV X, op grond waarvan je kan zeggen je bent geen
goede huurder? En is wat meneer Y overkomt te zien als een gedraging van BV Y voor reden genoeg om de
huurovk door te strepen?
HR: wat Y overkomt: Ja. Er is snel voldaan aan de Kleuterschool Babbel criterium.
3. Beperking van de aansprakelijkheid
Het schild van rechtspersoonlijkheid.
- Hoofdregel: De personen die verbonden zijn aan de rechtspersoon zijn beperkt aansprakelijk (NV: art.
2:64 BW en BV: art. 2:175 BW)
- Uitzondering: Als die bestuurders er een rotzooi van maken en er sprake is van onbehoorlijk bestuur:
dan kan een bestuurder onder bijzondere omstandigheden persoonlijk aansprakelijk zijn voor de
schulden van de BV (bv. art. 2:9 BW)
- Art. 2:29 lid 2 BW: bestuurder van een informele vereniging: je hebt hier een vereniging zonder de
hulp van een notaris. De bestuurders van die vereniging zijn wel voor alles persoonlijk aansprakelijk.
Als je wel naar de notaris gaat en een formele vereniging opricht zijn de bestuurders niet persoonlijk
aansprakelijk.
4
