Economie samenvatting Katern 1 Schaarste en ruil
1.1 Keuzes maken
Tijd is beperkt en daardoor schaars. Niet alleen tijd is schaars maar ook
geld. Overal waar keuzes gemaakt moeten worden over de inzet van
middelen, is sprake van schaarste. Mensen hebben verschillende
prioriteiten en motieven.
Behoeftes:
Basisbehoeften of primaire behoeften, Hierbij moet je
denken aan een dak boven je hoofd, voedsel en kleding.
Secundaire behoeften, dit zijn behoeften die pas van belang
worden als de primaire behoeften zijn vervuld. Hierbij kun je
onderscheid maken in:
- Normale behoeften, net uitsteken boven het
bestaansminimum, bijv. sporten en in de buurt van school
wonen.
- Luxe behoeften, ver uitsteken boven het bestaansminimum,
bijv. merkkleding, sportwagen.
Statusgoederen = Producten waarmee je kunt voorzien in de behoefte
aan erkenning, waardering en het je onderscheiden van andere. (Mensen
die goederen kopen om hun luxe behoeften te vervullen, willen met die
goederen laten zien wat ze bereikt hebben.
De hoeveelheid geld waarover je in een bepaalde periode kunt beschikken
is je budget. Om te bepalen of je budget genoeg is om alle uitgaven te
kunnen betalen is het handig om alle verwachte inkomsten en uitgaven in
een begroting te zetten. Hierdoor kun je zien of je geld te kort komt of
overhoudt. Kom je geld te kort dan heb je een budgettair probleem. ----
> doormiddel van bezuinigen kan je verlagen in je uitgaves.
In een begroting kun je uitgaven in categorieën onderverdelen:
Dagelijkse uitgaven, uitgaven die te maken hebben met de kosten
van levensonderhoud, zoals eten en drinken, huishoudelijke artikelen
en persoonlijke verzorging.
Vaste uitgaven, uitgaven die iedere periode terugkomen, zoals gas
en elektra, woonlasten, abonnementen en verzekeringen.
Incidentele uitgaven, uitgaven die af en toe voorkomen, zoals de
aanschaf van kleding, huishoudelijke apparaten of vakanties.
1.2 Besteding van je budget
Opofferingskosten = alle middelen die opgeofferd moeten worden
om iets te verkrijgen. (Ga je werken of ga je uit? Als je uitgaat kun je geen
geld verdienen. Het kost je geld. Als je toch uitgaat, offer je het geld op wat je
mogelijk had kunnen verdienen en maak je extra kosten door uit te gaan .)
, Om inzichtelijk te maken op welke manieren je geld alternatief kunt
aanwenden, kun je gebruik maken van een budgetlijn. = Een lijn die
de grenzen van je budget toont en toont het verband tussen iemands
inkomen en bestedingsopties.
Alle mogelijke combinaties van beide producten die je kunt kopen met
je budget = budgetset.
1.3 Het meten van je koopkracht
Prijzen veranderen regelmatig. Om die verandering te kunnen
vergelijken, gebruik je indexcijfers = een getal dat aangeeft hoeveel
een bepaalde waarde in een periode is veranderd ten opzichte van een
afgesproken periode.
Formule: Waarde in een bepaald jaar/ waarde van het basisjaar
x 100
Indexcijfers geven je een goed overzicht van de ontwikkeling van een
waarde over eem lange periode.
Stijgen of dalen de prijzen van goederen, dan heeft dat invloed op wat
je kunt kopen. Koopkracht = de hoeveelheid goederen die je met je
inkomen kunt kopen.
- Inflatie = het stijgen van de gemiddelde prijzen van goederen
- Deflatie = het dalen van de gemiddelde prijzen van goederen
en diensten
(Inflatie heeft direct invloed op je koopkracht; die neemt dan af. Je koopkracht
blijft behouden als het inkomen van mensen even hard stijgt als de prijzen.)
Inflatie zorgt ervoor dat mensen hun geld blijven uitgeven, als ze wachten met de
aankoop van producten, worden die duurder. Bij deflatie zullen consumenten
mogelijk hun aankopen uitstellen, omdat deze in de toekomst goedkoper worden.
Nominaal inkomen = het inkomen dat je in euro’s verdiend.
Reëel inkomen = het nominaal inkomen gecorrigeerd voor de inflatie.
Het reëel inkomen geeft aan hoeveel goederen je kunt kopen met je
nominale inkomen. Het reëel inkomen is hetzelfde als je koopkracht.
Formule: Procentuele reëel inkomen = procentuele verandering
nominaal inkomen - procentuele verandering prijs
Indexcijfer reëel inkomen = Indexcijfer nominaal inkomen/
Indexcijfer van de prijs x 100
Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is de instantie die in
Nederland de ontwikkeling voor onder andere prijzen bijhoudt. Één keer
per maand publiceert het CBS informatie over de consumentenprijsindex
(CPI). -- > inflatie of deflatie voor een jaar
, Consumentenprijsindex = de prijsontwikkeling van goederen en
diensten die huishoudens in Nederland aanschaffen.
Boodschappenmandje: De prijsverandering van een heel pakket goederen
en diensten, bijv. boodschappen, huur, energie, brandstof, schoolgeld en
verzekeringen.
(De berekening van de CPI kun je vergelijken met het berekenen van een
rapportcijfer. Omdat niet iedere toets even zwaar meetelt bij het berekenen van
je rapportcijfer, houd je rekening met het gewicht van iedere toets, en reken je
een gewogen gemiddelde uit.)
Formule: Som van (wegingsfactor per artikelgroep x indexcijfer
per artikelgroep) / Som van de wegingsfactoren
1.4 Arbeidsdeling en specialisatie
Er is een onderscheidt tussen een productie en consumptie. Productie
= het maken van goederen en het leveren van diensten. (Bedrijven
kopen hiervoor grondstoffen en hulpstoffen in en verwerken deze tijdens het
productieproces tot eindproduct. --- > consumenten zijn eindgebruikers van
deze eindproducten.) Consumptie = de uitgaven die door
gezinshuishoudens worden gedaan aan goederen en diensten.
Gezinshuishoudens voorzien in hun behoeften door het consumeren
van goederen en diensten, die geproduceerd worden door bedrijf
huishoudens. Voor het produceren van deze goederen zijn
productiefactoren nodig: Natuur, kapitaal, arbeid en ondernemerschap.
Natuur, levert de grond, natuurlijke grondstoffen en energie
Kapitaal, bestaat uit kapitaal in de vorm van gebouwen en
machines
Arbeid, is de inspanning van mensen
Ondernemerschap, is het initiatief om bovenstaande
productiefactoren met elkaar te combineren
Bedrijven beschikken zelf niet over productiefactoren; ze moeten deze
aanschaffen of inhuren. Ze nemen bijvoorbeeld werknemers in dienst om over
de productiefactor arbeid te beschikken. In ruil daarvoor ontvangen
werknemers loon en daarmee beschikken zij weer over de middelen om de
goederen te kopen om in hun behoeften te voorzien. Hiermee is een systeem
van ruil ontstaan. Op dezelfde manier maken bedrijven ook gebruik van de
andere productiefactoren: kapitaal en natuur. Dit doen ze door te investeren.
Zo kopen bedrijven kapitaalgoederen zoals machine of bedrijfspand als ze
denken dat ze met deze investering op een later moment geld te kunnen
verdienen.
1.1 Keuzes maken
Tijd is beperkt en daardoor schaars. Niet alleen tijd is schaars maar ook
geld. Overal waar keuzes gemaakt moeten worden over de inzet van
middelen, is sprake van schaarste. Mensen hebben verschillende
prioriteiten en motieven.
Behoeftes:
Basisbehoeften of primaire behoeften, Hierbij moet je
denken aan een dak boven je hoofd, voedsel en kleding.
Secundaire behoeften, dit zijn behoeften die pas van belang
worden als de primaire behoeften zijn vervuld. Hierbij kun je
onderscheid maken in:
- Normale behoeften, net uitsteken boven het
bestaansminimum, bijv. sporten en in de buurt van school
wonen.
- Luxe behoeften, ver uitsteken boven het bestaansminimum,
bijv. merkkleding, sportwagen.
Statusgoederen = Producten waarmee je kunt voorzien in de behoefte
aan erkenning, waardering en het je onderscheiden van andere. (Mensen
die goederen kopen om hun luxe behoeften te vervullen, willen met die
goederen laten zien wat ze bereikt hebben.
De hoeveelheid geld waarover je in een bepaalde periode kunt beschikken
is je budget. Om te bepalen of je budget genoeg is om alle uitgaven te
kunnen betalen is het handig om alle verwachte inkomsten en uitgaven in
een begroting te zetten. Hierdoor kun je zien of je geld te kort komt of
overhoudt. Kom je geld te kort dan heb je een budgettair probleem. ----
> doormiddel van bezuinigen kan je verlagen in je uitgaves.
In een begroting kun je uitgaven in categorieën onderverdelen:
Dagelijkse uitgaven, uitgaven die te maken hebben met de kosten
van levensonderhoud, zoals eten en drinken, huishoudelijke artikelen
en persoonlijke verzorging.
Vaste uitgaven, uitgaven die iedere periode terugkomen, zoals gas
en elektra, woonlasten, abonnementen en verzekeringen.
Incidentele uitgaven, uitgaven die af en toe voorkomen, zoals de
aanschaf van kleding, huishoudelijke apparaten of vakanties.
1.2 Besteding van je budget
Opofferingskosten = alle middelen die opgeofferd moeten worden
om iets te verkrijgen. (Ga je werken of ga je uit? Als je uitgaat kun je geen
geld verdienen. Het kost je geld. Als je toch uitgaat, offer je het geld op wat je
mogelijk had kunnen verdienen en maak je extra kosten door uit te gaan .)
, Om inzichtelijk te maken op welke manieren je geld alternatief kunt
aanwenden, kun je gebruik maken van een budgetlijn. = Een lijn die
de grenzen van je budget toont en toont het verband tussen iemands
inkomen en bestedingsopties.
Alle mogelijke combinaties van beide producten die je kunt kopen met
je budget = budgetset.
1.3 Het meten van je koopkracht
Prijzen veranderen regelmatig. Om die verandering te kunnen
vergelijken, gebruik je indexcijfers = een getal dat aangeeft hoeveel
een bepaalde waarde in een periode is veranderd ten opzichte van een
afgesproken periode.
Formule: Waarde in een bepaald jaar/ waarde van het basisjaar
x 100
Indexcijfers geven je een goed overzicht van de ontwikkeling van een
waarde over eem lange periode.
Stijgen of dalen de prijzen van goederen, dan heeft dat invloed op wat
je kunt kopen. Koopkracht = de hoeveelheid goederen die je met je
inkomen kunt kopen.
- Inflatie = het stijgen van de gemiddelde prijzen van goederen
- Deflatie = het dalen van de gemiddelde prijzen van goederen
en diensten
(Inflatie heeft direct invloed op je koopkracht; die neemt dan af. Je koopkracht
blijft behouden als het inkomen van mensen even hard stijgt als de prijzen.)
Inflatie zorgt ervoor dat mensen hun geld blijven uitgeven, als ze wachten met de
aankoop van producten, worden die duurder. Bij deflatie zullen consumenten
mogelijk hun aankopen uitstellen, omdat deze in de toekomst goedkoper worden.
Nominaal inkomen = het inkomen dat je in euro’s verdiend.
Reëel inkomen = het nominaal inkomen gecorrigeerd voor de inflatie.
Het reëel inkomen geeft aan hoeveel goederen je kunt kopen met je
nominale inkomen. Het reëel inkomen is hetzelfde als je koopkracht.
Formule: Procentuele reëel inkomen = procentuele verandering
nominaal inkomen - procentuele verandering prijs
Indexcijfer reëel inkomen = Indexcijfer nominaal inkomen/
Indexcijfer van de prijs x 100
Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is de instantie die in
Nederland de ontwikkeling voor onder andere prijzen bijhoudt. Één keer
per maand publiceert het CBS informatie over de consumentenprijsindex
(CPI). -- > inflatie of deflatie voor een jaar
, Consumentenprijsindex = de prijsontwikkeling van goederen en
diensten die huishoudens in Nederland aanschaffen.
Boodschappenmandje: De prijsverandering van een heel pakket goederen
en diensten, bijv. boodschappen, huur, energie, brandstof, schoolgeld en
verzekeringen.
(De berekening van de CPI kun je vergelijken met het berekenen van een
rapportcijfer. Omdat niet iedere toets even zwaar meetelt bij het berekenen van
je rapportcijfer, houd je rekening met het gewicht van iedere toets, en reken je
een gewogen gemiddelde uit.)
Formule: Som van (wegingsfactor per artikelgroep x indexcijfer
per artikelgroep) / Som van de wegingsfactoren
1.4 Arbeidsdeling en specialisatie
Er is een onderscheidt tussen een productie en consumptie. Productie
= het maken van goederen en het leveren van diensten. (Bedrijven
kopen hiervoor grondstoffen en hulpstoffen in en verwerken deze tijdens het
productieproces tot eindproduct. --- > consumenten zijn eindgebruikers van
deze eindproducten.) Consumptie = de uitgaven die door
gezinshuishoudens worden gedaan aan goederen en diensten.
Gezinshuishoudens voorzien in hun behoeften door het consumeren
van goederen en diensten, die geproduceerd worden door bedrijf
huishoudens. Voor het produceren van deze goederen zijn
productiefactoren nodig: Natuur, kapitaal, arbeid en ondernemerschap.
Natuur, levert de grond, natuurlijke grondstoffen en energie
Kapitaal, bestaat uit kapitaal in de vorm van gebouwen en
machines
Arbeid, is de inspanning van mensen
Ondernemerschap, is het initiatief om bovenstaande
productiefactoren met elkaar te combineren
Bedrijven beschikken zelf niet over productiefactoren; ze moeten deze
aanschaffen of inhuren. Ze nemen bijvoorbeeld werknemers in dienst om over
de productiefactor arbeid te beschikken. In ruil daarvoor ontvangen
werknemers loon en daarmee beschikken zij weer over de middelen om de
goederen te kopen om in hun behoeften te voorzien. Hiermee is een systeem
van ruil ontstaan. Op dezelfde manier maken bedrijven ook gebruik van de
andere productiefactoren: kapitaal en natuur. Dit doen ze door te investeren.
Zo kopen bedrijven kapitaalgoederen zoals machine of bedrijfspand als ze
denken dat ze met deze investering op een later moment geld te kunnen
verdienen.
