Hoofdstuk 2: het marktmechanisme
Inhoud
- Inleiding
- De marktvraag
- Het marktaanbod
- Het marktevenwicht
- De prijselasticiteit van vraag een aanbod
- Andere elasticiteiten van vraag en aanbod
- De markt en overheidsinterventies
Voorwaarden voor marktwerking
- Men spreekt van zuivere mededinging of perfecte concurrent wanneer aan vier strenge
voorwaarden is voldaan
o Groot aantal potentiële vragers en aanbieders
▪ Niemand is groot genoeg om de prijs te bepalen
o Vrije toe- en uittreding
o Homogene goederen
▪ Niet teveel differentiatie → niet tegelijk de iphone 14/15/16 uitbrengen
o Marktdeelnemers hebben perfecte informatie
➔ Wordt verder behandeld in HD5
1. De marktvraag
- De totale hoeveelheid die alle consumenten samen bereid zijn te kopen afhankelijk van bepaalde
determinanten
o Bv prijs en inkomen
o Niet feitelijke maar gewenste hoeveelheden
▪ Hoeveel mensen willen het kopen, niet hoeveel mensen het uiteindelijk kopen
a. Vraagfunctie
o Hoeveelheid als een functie van deze determinanten
o De marktvraagfunctie voor een goed bv pizza : xv = xv(px, y, u, pz, pw, …, n, a)
▪ px: prijs van het goed
▪ Y : inkomen van consumenten
▪ U : smaak of voorkeur
▪ pz, pw, : prijzen van andere goederen bv friet of kebab
▪ N : aantal consumenten
▪ A : andere factoren (e.g., verwachtingen over toekomstige prijzen, seizoen, reclame)
b. Partiële vraagfunctie
- De partiële vraagfunctie xv = xv(px ∣ y, u, px, pw, …, n, a) of kortweg xv = xv(px). beschouwt enkel
het effect van de prijs van het goed op de vraag naar het goed
- Vraagcurve:
o visuele weergave partiële vraagfunctie
,- ceteris paribus:
o de veronderstelling dat andere verklarende factoren constant blijven
vraagcurve
- Wanneer de prijs hoog is gaan we niet veel vragen, naarmate dat het goedkoper is gaan we meer
vraag tonen naar het product
De lineaire vraagcurve
- Een lineaire vraagcurve heeft de vorm Xv = a - bpxi
o – B is de helling van de rechte:
▪ Als de prijs met 1 eenheid stijgt zal de gevraagde hoeveelheid met 2 eenheden
dalen
▪ Als de prijs met 1 eenheid daalt zal de gevraagde hoeveelheid met 2 eenheden
stijgen
➔ B = hoe gevoelig je bent voor een prijsverhoging
o A is het intercept van de rechte:
▪ De gevraagde hoeveelheid bij prijs 0
- Wet van de vraag: negatief verband tussen xv en px
o Indien geen inferieur goed
Bewegingen langs de vraagcurve
- Verschuiving langs de vraagcurve wanneer de prijs van het goed verandert
,Verschuiving van de vraagcurve
- Verschuiving van de vraagcurve wanneer andere determinanten wijzigen
o Bv inkomen, prijs andere goederen
Bij een vaste prijs van het product zal het product meer
geconsumeerd worden wanneer het gemiddelde inkomen zal
stijgen of wanneer de alternatieven duurder worden
2. Marktaanbod
- De totale hoeveelheid die alle producenten samen bereid zijn te verkopen afhankelijk van
determinanten
o Niet feitelijke maar gewenste hoeveelheden
- Aanbodfunctie: hoeveelheid als een functie van deze determinanten
a. Aanbodfunctie
- De marktaanbodfunctie voor een goed (bv pizza) : xa = xa(px, r, w, …, pz, pw, …, t, n, a)
- Determinanten
o Px = prijs van het goed
o R, w = prijs van gebruikte productiefactoren
▪ Vb arbeid en kapitaal
o Pz & pw = prijs van complementen en substituten in productie
▪ Vb lamsvlees en wol
o T = productietechnologie
▪ Naarmate dat een bedrijf nieuwe technologie zou gebruiken die meer
energiebesparend is/ die arbeiders uitspaard
o N = aantal producenten
o A = andere factoren
b. Partiële aanbodfunctie
- De partiële aanbodfunctie xa= xa(px ∣ r, w, …, pz, pw, …, t, n, a) of kortweg xa = xa(px) beschouwt
enkel het effect van de prijs van het goed op het aanbod van het goed
- Aanbodscurve:
o Visuele weergave partiële aanbodfunctie
Een stijgende prijs zorgt ervoor dat het
aanbod ook gaat stijgen
, - Ceteris paribus:
o De veronderstelling dat andere verklarende factoren constant blijven
Lineaire aanbodcurve
- Een lineaire aanbodcurve heeft de vorm xa = c + dpx
o D is de helling van de rechte:
▪ Als de prijs met 1 eenheid stijgt zal de aangeboden hoeveelheden met 3
eenheden stijgen
▪ Als de prijs met 1 eenheid daalt zal de aangeboden hoeveelheden met 3
eenheden dalen
o C is het intercept van de rechte
▪ De aangeboden hoeveelheid bij prijs 0
- Wet van aanbod: positief verband tussen xa en px
Verschuiving van de aanbodcurve
- Verschuiving van de aanbodcurve wanneer andere determinanten wijzigen
o Vb eenheidsprijs arbeid
verschuiving naar links is een beperking van het aanbod
verschuiving naar rechts is een verruiming van het aanbod
3. Het marktevenwicht
- Een markt is een evenwicht wanneer tegen de geldende martkprijs
o De verhandelde hoeveelheid noemen we de evenwichtshoeveelheid
o De prijs in dit evenwicht is de evenwichtsprijs
Inhoud
- Inleiding
- De marktvraag
- Het marktaanbod
- Het marktevenwicht
- De prijselasticiteit van vraag een aanbod
- Andere elasticiteiten van vraag en aanbod
- De markt en overheidsinterventies
Voorwaarden voor marktwerking
- Men spreekt van zuivere mededinging of perfecte concurrent wanneer aan vier strenge
voorwaarden is voldaan
o Groot aantal potentiële vragers en aanbieders
▪ Niemand is groot genoeg om de prijs te bepalen
o Vrije toe- en uittreding
o Homogene goederen
▪ Niet teveel differentiatie → niet tegelijk de iphone 14/15/16 uitbrengen
o Marktdeelnemers hebben perfecte informatie
➔ Wordt verder behandeld in HD5
1. De marktvraag
- De totale hoeveelheid die alle consumenten samen bereid zijn te kopen afhankelijk van bepaalde
determinanten
o Bv prijs en inkomen
o Niet feitelijke maar gewenste hoeveelheden
▪ Hoeveel mensen willen het kopen, niet hoeveel mensen het uiteindelijk kopen
a. Vraagfunctie
o Hoeveelheid als een functie van deze determinanten
o De marktvraagfunctie voor een goed bv pizza : xv = xv(px, y, u, pz, pw, …, n, a)
▪ px: prijs van het goed
▪ Y : inkomen van consumenten
▪ U : smaak of voorkeur
▪ pz, pw, : prijzen van andere goederen bv friet of kebab
▪ N : aantal consumenten
▪ A : andere factoren (e.g., verwachtingen over toekomstige prijzen, seizoen, reclame)
b. Partiële vraagfunctie
- De partiële vraagfunctie xv = xv(px ∣ y, u, px, pw, …, n, a) of kortweg xv = xv(px). beschouwt enkel
het effect van de prijs van het goed op de vraag naar het goed
- Vraagcurve:
o visuele weergave partiële vraagfunctie
,- ceteris paribus:
o de veronderstelling dat andere verklarende factoren constant blijven
vraagcurve
- Wanneer de prijs hoog is gaan we niet veel vragen, naarmate dat het goedkoper is gaan we meer
vraag tonen naar het product
De lineaire vraagcurve
- Een lineaire vraagcurve heeft de vorm Xv = a - bpxi
o – B is de helling van de rechte:
▪ Als de prijs met 1 eenheid stijgt zal de gevraagde hoeveelheid met 2 eenheden
dalen
▪ Als de prijs met 1 eenheid daalt zal de gevraagde hoeveelheid met 2 eenheden
stijgen
➔ B = hoe gevoelig je bent voor een prijsverhoging
o A is het intercept van de rechte:
▪ De gevraagde hoeveelheid bij prijs 0
- Wet van de vraag: negatief verband tussen xv en px
o Indien geen inferieur goed
Bewegingen langs de vraagcurve
- Verschuiving langs de vraagcurve wanneer de prijs van het goed verandert
,Verschuiving van de vraagcurve
- Verschuiving van de vraagcurve wanneer andere determinanten wijzigen
o Bv inkomen, prijs andere goederen
Bij een vaste prijs van het product zal het product meer
geconsumeerd worden wanneer het gemiddelde inkomen zal
stijgen of wanneer de alternatieven duurder worden
2. Marktaanbod
- De totale hoeveelheid die alle producenten samen bereid zijn te verkopen afhankelijk van
determinanten
o Niet feitelijke maar gewenste hoeveelheden
- Aanbodfunctie: hoeveelheid als een functie van deze determinanten
a. Aanbodfunctie
- De marktaanbodfunctie voor een goed (bv pizza) : xa = xa(px, r, w, …, pz, pw, …, t, n, a)
- Determinanten
o Px = prijs van het goed
o R, w = prijs van gebruikte productiefactoren
▪ Vb arbeid en kapitaal
o Pz & pw = prijs van complementen en substituten in productie
▪ Vb lamsvlees en wol
o T = productietechnologie
▪ Naarmate dat een bedrijf nieuwe technologie zou gebruiken die meer
energiebesparend is/ die arbeiders uitspaard
o N = aantal producenten
o A = andere factoren
b. Partiële aanbodfunctie
- De partiële aanbodfunctie xa= xa(px ∣ r, w, …, pz, pw, …, t, n, a) of kortweg xa = xa(px) beschouwt
enkel het effect van de prijs van het goed op het aanbod van het goed
- Aanbodscurve:
o Visuele weergave partiële aanbodfunctie
Een stijgende prijs zorgt ervoor dat het
aanbod ook gaat stijgen
, - Ceteris paribus:
o De veronderstelling dat andere verklarende factoren constant blijven
Lineaire aanbodcurve
- Een lineaire aanbodcurve heeft de vorm xa = c + dpx
o D is de helling van de rechte:
▪ Als de prijs met 1 eenheid stijgt zal de aangeboden hoeveelheden met 3
eenheden stijgen
▪ Als de prijs met 1 eenheid daalt zal de aangeboden hoeveelheden met 3
eenheden dalen
o C is het intercept van de rechte
▪ De aangeboden hoeveelheid bij prijs 0
- Wet van aanbod: positief verband tussen xa en px
Verschuiving van de aanbodcurve
- Verschuiving van de aanbodcurve wanneer andere determinanten wijzigen
o Vb eenheidsprijs arbeid
verschuiving naar links is een beperking van het aanbod
verschuiving naar rechts is een verruiming van het aanbod
3. Het marktevenwicht
- Een markt is een evenwicht wanneer tegen de geldende martkprijs
o De verhandelde hoeveelheid noemen we de evenwichtshoeveelheid
o De prijs in dit evenwicht is de evenwichtsprijs
