HC 2 Human Factors: Benyon H21, H23
Human Factors -> bestudeert menselijk denkprocessen/informatieverwerking
gebaseerd op empirisch onderzoek (experimenten met waarnemingen): mogelijkheden en beperkingen van
mensen worden vaak gezien als “wetten” (regels volgens welke mensen functioneren), deze zijn wel
beïnvloedbaar.
Het systeem moet aangepast worden aan de gebruiker, niet andersom. Stem systemen af op mensen en hun
mogelijkheden door middel van toegepaste psychologie, gebaseerd op wetenschap.
Ergonomics (or Human Factors) -> “the scienti c discipline concerned with the understanding of interactions among
humans and other elements of a system, and the profession that applies theory, principles, data and methods to design
in order to optimise human well-being and overall system performance”
-> omvat werkomgeving, veiligheid op werkplek, anatomie en fysiologie, psychologie
Fysieke ergonomie: op basis van the fysieke van een mens ( denk aan speciale apparaten voor mensen met
een lichamelijke beperking)
Cognitieve ergonomie: op basis van cognitie van een mens (denk aan logische indeling van de pitjes van een
een fornuis)
ontwerp van een systeem gebaseerd op een combinatie van beide
Voorbeelden van HF:
1. Geheugen
2. Aandacht
3. Menselijke fouten
4. Informatieverwerking
5. Situated action
6. Distributed & embodied cognition
7. Perceptie
1. Geheugen:
- Cruciaal in hoe wij ons gedragen
- Bestaat uit verschillende componenten
- Lastig in isolatie te bestuderen, we weten er niet alles van
Voorbeelden:
• Reactietijd kort: zodat lang onthouden niet hoeft
• Verander bezochte links: zodat onthouden niet hoeft
• A ordance: laat informatie in het object
• Chunking: groeperen
• Lengte van paden (diepte): zo simpel, logisch mogelijk
• Standaarden: maak aanspraak op wat men gewend is
• Recognition vs. Recall: herkennen is makkelijker dan herinneren
Externalization:
- Representation with relevant feedback
- Remembering certain task-related knowledge is unnecessary
- Relevante info wordt extern gehouden, waardoor gebruiker info kan zien/horen zonder het
zich te hoeven herinneren
Internalization:
- No support: Task-related information is unavailable on the interface
- It needs to be internalized (high cognitive load) and stored in memory
- Knowledge in memory of user is more solid and detailed (recall, not recognition)
- Gebruiker moet informatie onthouden zonder aanwijzingen van buitenaf (recall)
2. Aandacht is beperkt voorradig en heeft een beperkte duur -> vooral belangrijk in “serieuze” toepassingen
Cruciaal in Human-Computer Interaction (HCI): selectieve aandacht (gericht op een taak), verdeelde aandacht
(multitasken)
Geheugen en aandacht: theorieën
• Bottleneck: single-channel theory of attention, he proposed that information arriving at the senses is stored in
short-term memory before being ltered or selected as being of interest (or being discarded), which in practice
means that we attend to one particular channel and ignore others. This information (this channel) is then processed
by a limited-capacity processor. On being processed, instructions may be sent to motor e ectors (the muscles) to
generate a response. The pretense short-term memory, acting as temporary bu er means that informations which is
not selected is not immediately discarded either. [Benton, p. 475]
• Capacity Allocation: aandacht is gelimiteerd, maar verdeelbaar over processen, we beschikken over een bepaalde
hoeveelheid verwerkingscapaciteit waarmee we taken kunnen uitvoeren. Elke taak vereist een andere hoeveelheid
verwerkingscapaciteit. Afhankelijk van: enduring dispositions (stabiele kenmerken/eigenschappen van de individu;
interesse, waarden, etc.), momentary intensions (speci eke doelen/intenties van individu op dat moment: situatie,
omgeving, context, etc.) en evaluation of demands on capacity.
ff fi fi fi ff ff
, • Automatic processing (standaardtaken) & Controlled processing (onbekende/moeilijke taken): gecontroleerde
verwerking legt een zware druk op de aandacht en is traag, beperkt in capaciteit en vereist bewuste richting van
aandacht. Automatische verwerking vereist weinig tot geen eigen op aan de aandacht, is snel en onaangetast door
capaciteitslimitieten. Moeilijke taken die je oefent kost steeds minder capaciteit
Yerken-Dodson law: empirisch vastgestelde wet die aantoont dat er een relatie is tussen stressniveau en
prestatie .
• Signal detection theory: er worden altijd fouten gemaakt
3. Menselijke fouten, slips: er gebeurt iets anders dan dat je gepland had.
- Storage failure (bv. iets dubbel doen)
- Test failure (wat deed ik ook alweer, vergeten wat het doel was)
- Subroutine failure (vergeet een deel van taak, bv vergeet attachment aan mail toe te voegen)
- Discrimination failures (start word ipv. outlook)
- Programme assembly failures (save mail, delete attachment)
4. Informatieverwerking
5. Situated action
- Bekritiseert vooral het planmatige dat verondersteld werd
- De wereld is dynamisch, contextueel: ‘Situated’
- Dus: de ene keer handelt men anders dan de andere
6. Distributed & embodies cognition: zowel het cognitieve proces zelf als de gebruikte en gegenereerde kennis zijn
vaak verdeeld over meerdere personen, gereedschappen en representatie, zoals:
• Een bestuurder en passagier die een vreemde stad navigeren met behulp van kaarten en verkeersborden
• De alledaagse taak van boodschappen doen met behulp van een lijstje en de herinneringen gepresenteerd door de
schappen in de supermarkt
• Collega's die een projectbudget rationaliseren met behulp van een Excel-spreadsheet en enkele onbegrijpelijke
printouts van Financiën.
Traditionele cognitieve psychologie: kennis in het hoofd
Distributed cognition: kijk naar de wereld, denkprocessen vinden plaats in de interactie met andere mensen, de fysieke
(machine) omgeving, kennis in het hoofd en kennis in de wereld.
Embodied cognition: cognitie is ook verspreid over het lichaam met de omgeving. Onze cognitieve processen en
perceptie worden gevormd door de fysieke ervaringen, handelingen en interacties van onze lichaam met de wereld om
ons heen.
7. Perceptie: het proces van het organiseren, interpreteren en begrijpen van sensorische informatie die wordt ontvangen
door onze zintuigen. Dit gaat automatisch, niet geheel in ons gezag
Gestalt principes
• Die kiwi’s lijken een driehoek
• Die afgekapte stippellijntjes lijken cirkels
• Gelijkenis / nabijheid lijkt allemaal zo blabla
Human Factors -> bestudeert menselijk denkprocessen/informatieverwerking
gebaseerd op empirisch onderzoek (experimenten met waarnemingen): mogelijkheden en beperkingen van
mensen worden vaak gezien als “wetten” (regels volgens welke mensen functioneren), deze zijn wel
beïnvloedbaar.
Het systeem moet aangepast worden aan de gebruiker, niet andersom. Stem systemen af op mensen en hun
mogelijkheden door middel van toegepaste psychologie, gebaseerd op wetenschap.
Ergonomics (or Human Factors) -> “the scienti c discipline concerned with the understanding of interactions among
humans and other elements of a system, and the profession that applies theory, principles, data and methods to design
in order to optimise human well-being and overall system performance”
-> omvat werkomgeving, veiligheid op werkplek, anatomie en fysiologie, psychologie
Fysieke ergonomie: op basis van the fysieke van een mens ( denk aan speciale apparaten voor mensen met
een lichamelijke beperking)
Cognitieve ergonomie: op basis van cognitie van een mens (denk aan logische indeling van de pitjes van een
een fornuis)
ontwerp van een systeem gebaseerd op een combinatie van beide
Voorbeelden van HF:
1. Geheugen
2. Aandacht
3. Menselijke fouten
4. Informatieverwerking
5. Situated action
6. Distributed & embodied cognition
7. Perceptie
1. Geheugen:
- Cruciaal in hoe wij ons gedragen
- Bestaat uit verschillende componenten
- Lastig in isolatie te bestuderen, we weten er niet alles van
Voorbeelden:
• Reactietijd kort: zodat lang onthouden niet hoeft
• Verander bezochte links: zodat onthouden niet hoeft
• A ordance: laat informatie in het object
• Chunking: groeperen
• Lengte van paden (diepte): zo simpel, logisch mogelijk
• Standaarden: maak aanspraak op wat men gewend is
• Recognition vs. Recall: herkennen is makkelijker dan herinneren
Externalization:
- Representation with relevant feedback
- Remembering certain task-related knowledge is unnecessary
- Relevante info wordt extern gehouden, waardoor gebruiker info kan zien/horen zonder het
zich te hoeven herinneren
Internalization:
- No support: Task-related information is unavailable on the interface
- It needs to be internalized (high cognitive load) and stored in memory
- Knowledge in memory of user is more solid and detailed (recall, not recognition)
- Gebruiker moet informatie onthouden zonder aanwijzingen van buitenaf (recall)
2. Aandacht is beperkt voorradig en heeft een beperkte duur -> vooral belangrijk in “serieuze” toepassingen
Cruciaal in Human-Computer Interaction (HCI): selectieve aandacht (gericht op een taak), verdeelde aandacht
(multitasken)
Geheugen en aandacht: theorieën
• Bottleneck: single-channel theory of attention, he proposed that information arriving at the senses is stored in
short-term memory before being ltered or selected as being of interest (or being discarded), which in practice
means that we attend to one particular channel and ignore others. This information (this channel) is then processed
by a limited-capacity processor. On being processed, instructions may be sent to motor e ectors (the muscles) to
generate a response. The pretense short-term memory, acting as temporary bu er means that informations which is
not selected is not immediately discarded either. [Benton, p. 475]
• Capacity Allocation: aandacht is gelimiteerd, maar verdeelbaar over processen, we beschikken over een bepaalde
hoeveelheid verwerkingscapaciteit waarmee we taken kunnen uitvoeren. Elke taak vereist een andere hoeveelheid
verwerkingscapaciteit. Afhankelijk van: enduring dispositions (stabiele kenmerken/eigenschappen van de individu;
interesse, waarden, etc.), momentary intensions (speci eke doelen/intenties van individu op dat moment: situatie,
omgeving, context, etc.) en evaluation of demands on capacity.
ff fi fi fi ff ff
, • Automatic processing (standaardtaken) & Controlled processing (onbekende/moeilijke taken): gecontroleerde
verwerking legt een zware druk op de aandacht en is traag, beperkt in capaciteit en vereist bewuste richting van
aandacht. Automatische verwerking vereist weinig tot geen eigen op aan de aandacht, is snel en onaangetast door
capaciteitslimitieten. Moeilijke taken die je oefent kost steeds minder capaciteit
Yerken-Dodson law: empirisch vastgestelde wet die aantoont dat er een relatie is tussen stressniveau en
prestatie .
• Signal detection theory: er worden altijd fouten gemaakt
3. Menselijke fouten, slips: er gebeurt iets anders dan dat je gepland had.
- Storage failure (bv. iets dubbel doen)
- Test failure (wat deed ik ook alweer, vergeten wat het doel was)
- Subroutine failure (vergeet een deel van taak, bv vergeet attachment aan mail toe te voegen)
- Discrimination failures (start word ipv. outlook)
- Programme assembly failures (save mail, delete attachment)
4. Informatieverwerking
5. Situated action
- Bekritiseert vooral het planmatige dat verondersteld werd
- De wereld is dynamisch, contextueel: ‘Situated’
- Dus: de ene keer handelt men anders dan de andere
6. Distributed & embodies cognition: zowel het cognitieve proces zelf als de gebruikte en gegenereerde kennis zijn
vaak verdeeld over meerdere personen, gereedschappen en representatie, zoals:
• Een bestuurder en passagier die een vreemde stad navigeren met behulp van kaarten en verkeersborden
• De alledaagse taak van boodschappen doen met behulp van een lijstje en de herinneringen gepresenteerd door de
schappen in de supermarkt
• Collega's die een projectbudget rationaliseren met behulp van een Excel-spreadsheet en enkele onbegrijpelijke
printouts van Financiën.
Traditionele cognitieve psychologie: kennis in het hoofd
Distributed cognition: kijk naar de wereld, denkprocessen vinden plaats in de interactie met andere mensen, de fysieke
(machine) omgeving, kennis in het hoofd en kennis in de wereld.
Embodied cognition: cognitie is ook verspreid over het lichaam met de omgeving. Onze cognitieve processen en
perceptie worden gevormd door de fysieke ervaringen, handelingen en interacties van onze lichaam met de wereld om
ons heen.
7. Perceptie: het proces van het organiseren, interpreteren en begrijpen van sensorische informatie die wordt ontvangen
door onze zintuigen. Dit gaat automatisch, niet geheel in ons gezag
Gestalt principes
• Die kiwi’s lijken een driehoek
• Die afgekapte stippellijntjes lijken cirkels
• Gelijkenis / nabijheid lijkt allemaal zo blabla
