Casus 1: Sophie
Gezondheidsmodel van Lalonde
In het gezondheidsmodel van Lalonde
zijn naast de zorg ook de volgende
determinanten van gezondheid
opgenomen:
- Endogene determinanten
- Exogene determinanten
- Leefstijl
Het gezondheidsmodel van Lalonde is
des te belangrijker naarmate mensen
ouder worden.
WHO definitie gezondheid: een dynamische toestand van volledig lichamelijk, psychisch, spiritueel en
sociaal welbevinden.
Gezondheid als dynamisch proces: hoe iemand reageert op uitdagingen in het leven en hoe hij zijn
leven met of zonder beperkingen vormgeeft.
Positieve gezondheid: gezondheid is het vermogen zich aan te passen en eigen regie te voeren in het
licht van fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. Dit concept laat de dynamiek van
gezondheid zien.
Domeinen van positieve gezondheid
,Visies op gezondheid
Monocausale visie (medische visie)
- De afwezigheid van een ziekte of lichaamsgebrek betekent dat de persoon gezond is.
- Ziekteveroorzakers zijn micro-organismen.
- Pas als de oorzaak aanwijsbaar is, is de persoon ziek.
Biologische visie
- Aanpassing van het menselijk lichaam aan externe omstandigheden.
- Gezond lichaam als het lichaam homeostase kan behouden.
- Homeostase: vermogen van het lichaam om de gezondheid te bewaken door het interne
milieu te herstellen, ook bij veranderende externe factoren.
Psychologische visie
- Een persoon is in staat om de door hemzelf gestelde doelen in het leven te behalen.
- Voldoen aan geestelijke behoeften
- Gezond zijn kan ook met ziekte of lichaamsgebrek
Sociale visie
- Een persoon kan de tot hem toebedeelde sociale rollen uitvoeren binnen de waarden en
normen die gelden in de samenleving.
- Ziek als hij zich niet kan gedragen naar de normen en waarden van zijn cultuur.
Multicausale visie
- Gezond als hij zich psychologisch, sociaal en mentaal goed voelt en niet alleen de
afwezigheid van een ziekte of lichaamsbeperking.
Dynamische visie
- Gezond als hij in balans is met zichzelf en externe milieu (holistische eenheid)
- Ziekte is “uit balans zijn” en gezond is “in balans zijn”.
,Air-filled bedden: deze bedden worden gebruikt voor patiënten die zo veel mogelijk stil moeten
blijven liggen. High air-loss bedden hebben een ingebouwde weegschaal en een ligvlak dat wrijving
en schuiven tegengaat.
Zandbedden: zandbedden worden gebruikt voor patiënten die geen wisseling kunnen verdragen of
mogen krijgen, zoals brandwondenpatiënten.
Kinetische bedden: een kinetisch bed wordt continu in beweging of trilling gehouden en wordt onder
andere gebruikt voor patiënten met een instabiele wervelkolom. Een kinetisch bed kan de patiënt
bijvoorbeeld roteren tot 45 graden, terwijl deze passief is.
Bariatrische bedden: Het bariatrische bed wordt gebruikt voor patiënten met ernstig overgewicht
(BMI > 40). Dit bed heeft een voorziening waardoor patiënten in bed kunnen worden gewogen.
Daarnaast kan dit type bed tot een stoel worden omgebouwd.
Functies van de huid:
- Bescherming
- Warmteregeling
- Uitscheiding
- Vochthuishouding
- Productie van vitamine D
- Zintuiglijke waarneming
, Decubitus
Decubitus wordt veroorzaakt door druk-en/of schuifkrachten.
Categorie I: Niet-wegdrukbare roodheid bij een intacte huid. De intacte huid met niet-wegdrukbare
roodheid in een gelokaliseerd gebied, meestal ter hoogte van een botuitsteeksel. Er kan sprake zijn
van een verkleuring van de huid, warmte, oedeem, verharding en pijn. Een donker gekleurde huid
vertoont mogelijk geen zichtbare verkleuring.
Categorie II: Verlies van een deel van de huidlaag of blaar. Gedeeltelijk verlies van een laag van de
dermis, waardoor een oppervlakkige open wond met een rood/roze wondbodem, zonder
wondbeslag, zichtbaar wordt. Kan er ook uitzien als een intacte of opengescheurde, met vocht of
met serum en bloed gevulde blaar.
Categorie III: Verlies van een volledige huidlaag. Subcutaan vet kan zichtbaar zijn, maar bot, pezen en
spieren liggen niet bloot. Wondbeslag kan aanwezig zijn. Ondermijning of tunneling kan aanwezig
zijn.
Categorie IV: Verlies van een volledige weefsellaag met blootliggend bot, pezen of spieren. Een
vervloeid wondbeslag of necrotische korst kan aanwezig zijn. Meestal is er sprake van ondermijning
of tunneling. Categorie IV-decubitus kan zich ook onder de intacte huid manifesteren.
Skin tears
Skin tears komen vaak voor bij ouderen en bij patiënten die corticosteroïden gebruiken, doordat de
epidermis en de dermis dunner worden. Bovendien neemt het aantal elastinevezels in de huid af en
verliest de huid zijn elasticiteit. Hierdoor wordt de barrière tegen vochtverlies minder effectief en
ontstaan er gemakkelijker hematomen en infecties.
Purpura: kleine onderhuidse bloedingen.
Categorie 1: Skin tears zonder weefselverlies.
Er is geen huid verloren gegaan. De wondranden kunnen nog tegen elkaar aan gelegd worden. We
noemen dit schaafwonden of lapwonden.
Categorie 2: Skin tears met gedeeltelijk weefselverlies
Er is huid verloren gegaan. De wondranden sluiten niet meer aan. Er wordt onderscheid gemaakt
tussen skin tears met weinig (<25%) weefselverlies en skin tears met een matig tot groot (>25%)
weefselverlies.
Categorie 3: Skin tears met volledig weefselverlies
De huidflap (epidermis) is helemaal verdwenen.
Intertrigo
Intertrigo is een in de grote huidplooien gelokaliseerde oppervlakkige huidaandoening die zich altijd
kenmerkt door roodheid aan beide zijden van de plooi. Daarnaast kunnen een of meerdere van de
volgende symptomen voorkomen: maceratie, fissuren, erosies, een nattende huid en korstvorming.
Intertrigo ontstaat door huid-op-huidcontact in de plooien, warmte, vocht en onvoldoende
luchtcirculatie. De aanwezigheid van puistjes en geel/groon exsudaat vormen een aanwijzing voor
een infectie.
Incontinentie dermatitis
Bij incontinentie kan er sprake zijn van langdurig huidcontact met urine of feces. Naast maceratie
door vocht, treedt er ook huidbeschadiging op als gevolg van zoute en zure stoffen in de uitscheiding.
Er ontstaat erytheem en de oppervlakkige huidlagen gaan stuk.
Gezondheidsmodel van Lalonde
In het gezondheidsmodel van Lalonde
zijn naast de zorg ook de volgende
determinanten van gezondheid
opgenomen:
- Endogene determinanten
- Exogene determinanten
- Leefstijl
Het gezondheidsmodel van Lalonde is
des te belangrijker naarmate mensen
ouder worden.
WHO definitie gezondheid: een dynamische toestand van volledig lichamelijk, psychisch, spiritueel en
sociaal welbevinden.
Gezondheid als dynamisch proces: hoe iemand reageert op uitdagingen in het leven en hoe hij zijn
leven met of zonder beperkingen vormgeeft.
Positieve gezondheid: gezondheid is het vermogen zich aan te passen en eigen regie te voeren in het
licht van fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. Dit concept laat de dynamiek van
gezondheid zien.
Domeinen van positieve gezondheid
,Visies op gezondheid
Monocausale visie (medische visie)
- De afwezigheid van een ziekte of lichaamsgebrek betekent dat de persoon gezond is.
- Ziekteveroorzakers zijn micro-organismen.
- Pas als de oorzaak aanwijsbaar is, is de persoon ziek.
Biologische visie
- Aanpassing van het menselijk lichaam aan externe omstandigheden.
- Gezond lichaam als het lichaam homeostase kan behouden.
- Homeostase: vermogen van het lichaam om de gezondheid te bewaken door het interne
milieu te herstellen, ook bij veranderende externe factoren.
Psychologische visie
- Een persoon is in staat om de door hemzelf gestelde doelen in het leven te behalen.
- Voldoen aan geestelijke behoeften
- Gezond zijn kan ook met ziekte of lichaamsgebrek
Sociale visie
- Een persoon kan de tot hem toebedeelde sociale rollen uitvoeren binnen de waarden en
normen die gelden in de samenleving.
- Ziek als hij zich niet kan gedragen naar de normen en waarden van zijn cultuur.
Multicausale visie
- Gezond als hij zich psychologisch, sociaal en mentaal goed voelt en niet alleen de
afwezigheid van een ziekte of lichaamsbeperking.
Dynamische visie
- Gezond als hij in balans is met zichzelf en externe milieu (holistische eenheid)
- Ziekte is “uit balans zijn” en gezond is “in balans zijn”.
,Air-filled bedden: deze bedden worden gebruikt voor patiënten die zo veel mogelijk stil moeten
blijven liggen. High air-loss bedden hebben een ingebouwde weegschaal en een ligvlak dat wrijving
en schuiven tegengaat.
Zandbedden: zandbedden worden gebruikt voor patiënten die geen wisseling kunnen verdragen of
mogen krijgen, zoals brandwondenpatiënten.
Kinetische bedden: een kinetisch bed wordt continu in beweging of trilling gehouden en wordt onder
andere gebruikt voor patiënten met een instabiele wervelkolom. Een kinetisch bed kan de patiënt
bijvoorbeeld roteren tot 45 graden, terwijl deze passief is.
Bariatrische bedden: Het bariatrische bed wordt gebruikt voor patiënten met ernstig overgewicht
(BMI > 40). Dit bed heeft een voorziening waardoor patiënten in bed kunnen worden gewogen.
Daarnaast kan dit type bed tot een stoel worden omgebouwd.
Functies van de huid:
- Bescherming
- Warmteregeling
- Uitscheiding
- Vochthuishouding
- Productie van vitamine D
- Zintuiglijke waarneming
, Decubitus
Decubitus wordt veroorzaakt door druk-en/of schuifkrachten.
Categorie I: Niet-wegdrukbare roodheid bij een intacte huid. De intacte huid met niet-wegdrukbare
roodheid in een gelokaliseerd gebied, meestal ter hoogte van een botuitsteeksel. Er kan sprake zijn
van een verkleuring van de huid, warmte, oedeem, verharding en pijn. Een donker gekleurde huid
vertoont mogelijk geen zichtbare verkleuring.
Categorie II: Verlies van een deel van de huidlaag of blaar. Gedeeltelijk verlies van een laag van de
dermis, waardoor een oppervlakkige open wond met een rood/roze wondbodem, zonder
wondbeslag, zichtbaar wordt. Kan er ook uitzien als een intacte of opengescheurde, met vocht of
met serum en bloed gevulde blaar.
Categorie III: Verlies van een volledige huidlaag. Subcutaan vet kan zichtbaar zijn, maar bot, pezen en
spieren liggen niet bloot. Wondbeslag kan aanwezig zijn. Ondermijning of tunneling kan aanwezig
zijn.
Categorie IV: Verlies van een volledige weefsellaag met blootliggend bot, pezen of spieren. Een
vervloeid wondbeslag of necrotische korst kan aanwezig zijn. Meestal is er sprake van ondermijning
of tunneling. Categorie IV-decubitus kan zich ook onder de intacte huid manifesteren.
Skin tears
Skin tears komen vaak voor bij ouderen en bij patiënten die corticosteroïden gebruiken, doordat de
epidermis en de dermis dunner worden. Bovendien neemt het aantal elastinevezels in de huid af en
verliest de huid zijn elasticiteit. Hierdoor wordt de barrière tegen vochtverlies minder effectief en
ontstaan er gemakkelijker hematomen en infecties.
Purpura: kleine onderhuidse bloedingen.
Categorie 1: Skin tears zonder weefselverlies.
Er is geen huid verloren gegaan. De wondranden kunnen nog tegen elkaar aan gelegd worden. We
noemen dit schaafwonden of lapwonden.
Categorie 2: Skin tears met gedeeltelijk weefselverlies
Er is huid verloren gegaan. De wondranden sluiten niet meer aan. Er wordt onderscheid gemaakt
tussen skin tears met weinig (<25%) weefselverlies en skin tears met een matig tot groot (>25%)
weefselverlies.
Categorie 3: Skin tears met volledig weefselverlies
De huidflap (epidermis) is helemaal verdwenen.
Intertrigo
Intertrigo is een in de grote huidplooien gelokaliseerde oppervlakkige huidaandoening die zich altijd
kenmerkt door roodheid aan beide zijden van de plooi. Daarnaast kunnen een of meerdere van de
volgende symptomen voorkomen: maceratie, fissuren, erosies, een nattende huid en korstvorming.
Intertrigo ontstaat door huid-op-huidcontact in de plooien, warmte, vocht en onvoldoende
luchtcirculatie. De aanwezigheid van puistjes en geel/groon exsudaat vormen een aanwijzing voor
een infectie.
Incontinentie dermatitis
Bij incontinentie kan er sprake zijn van langdurig huidcontact met urine of feces. Naast maceratie
door vocht, treedt er ook huidbeschadiging op als gevolg van zoute en zure stoffen in de uitscheiding.
Er ontstaat erytheem en de oppervlakkige huidlagen gaan stuk.
