Lieve Göbbels
Inleiding Nieuwe Media
Semester 2, 2018-2019
Inleiding Nieuwe Media
Week 1: New Media and New Technologies I 2
How to study new media 2
De rol van media in ons leven (Williams versus McLuhan) 5
Week 2: New Media and New Technologies II 8
Wat zijn nieuwe media? 8
Week 3: New Media and Visual Culture 12
Virtual Reality 12
Week 4: Networks and Political Economy 16
Het internet 16
Week 5: Networks, Users, Economics 19
Copyright en digitale media 19
The Long Tail en Web 2.0 21
Week 6: New Media in Everyday Life 23
Nieuwe media in het dagelijks leven 23
Games & Play 24
Week 7: Cybernetics and Culture 26
Cybercultuur 26
Drie benaderingen 27
Kernbegrippen 30
“The new electronic
interdependence
recreates the world in
the image of a global
village.”
- Marshall McLuhan
, Week 1: New Media and New Technologies I
Kort:
• How to study new media
• De rol van media in ons leven (Williams versus McLuhan)
How to study new media
Nieuwe media zijn overal en hebben mede daarom een (grote) impact op ons leven. Dit gebeurt op
zowel lokaal als globaal niveau. Juist daarom is het belangrijk met een kritische blik te blijven kijken
naar nieuwe media en zijn invloeden. Het is belangrijk dat er een zo realistisch en genuanceerd
mogelijk beeld ontstaat.
Onder ‘nieuwe media’ verstaan we methoden en sociale praktijken van communicatie,
representatie en expressie die zijn ontwikkeld met behulp van de digitale, multimediale en
genetwerkte computer en de manieren waarop deze machine werk in andere media heeft
getransformeerd.
De term ‘nieuw’ maskeert een voorgeschiedenis: veel dingen worden constant nieuw
genoemd waardoor er niet of nauwelijks kritisch naar een geschiedenis wordt gezocht. De
geschiedenis wordt dan vaak voor lief genomen, terwijl het men veel kan leren over het medium.
Nieuwe media wordt ook gebruikt als overkoepelende term voor media met verschillende
kenmerken. Ten eerste kan iets nieuw lijken omdat het onbekend voelt of omdat het heel sterk als
nieuw wordt gepresenteerd, terwijl het in feite helemaal niet zo nieuw is. Het kan slechts een nieuwe
versie van iets zijn of een hybride vorm van een aantal dingen. Ook kan het een oud iets zijn dat door
de context is veranderd. Omgekeerd kan iets nieuws minder interesse wekken voor onderzoek,
wanneer het een alledaags fenomeen is (geworden), terwijl het nog steeds een belangrijke impact op
de wereld kan hebben. Tot slot kan de vraag hoe nieuw iets is laten zien dat eerste schattingen van
nieuwigheid anders kunnen zijn dan later uit onderzoek blijkt. Veronderstellingen over nieuwe media
komen dus niet altijd overeen met onderzoeksresultaten.
Door aanwezigheid van het woord ‘nieuw’ in nieuwe media, is het voor de hand liggend een
historisch vergelijkend perspectief aan te nemen om de soms lastig te achterhalen geschiedenis in
kaart te brengen. Bij een historisch vergelijkend perspectief worden ook vaak nieuwe delen van de
geschiedenis van andere media ontdekt en is ook daarom een handige methode. Er is in het
hoorcollege een stappenplan gemaakt van hoe de ontwikkeling van nieuwe media onderzocht wordt.
De driehoek wordt over het algemeen van boven naar beneden gelezen. Er wordt dus eerst gekeken
naar de formele eigenschappen van een nieuwe media ‘tekst’, vervolgens naar de productie,
distributie en receptie en als laatste naar de rol van nieuwe media in lokale en globale sociale en
culturele en economische processen (zie driehoek). Het is geen letterlijke vorm van effect studies,
maar invloeden tussen de onderdelen en zo ook tussen nieuwe media en de samenleving worden
wel nadrukkelijk onderzocht.
“The question of the new requires a historical problem, a temporal and spatial
framework in which there are risks of setting up the new as culmination, telos of
fulfillment of the old, as the onset of utopia or dystopia. The conceptual problem is to
enable a historical differentiation of old and new without a totalizing narrative”
- Mark Poster (Lister et al., 2009, p.58)
Inleiding Nieuwe Media
Semester 2, 2018-2019
Inleiding Nieuwe Media
Week 1: New Media and New Technologies I 2
How to study new media 2
De rol van media in ons leven (Williams versus McLuhan) 5
Week 2: New Media and New Technologies II 8
Wat zijn nieuwe media? 8
Week 3: New Media and Visual Culture 12
Virtual Reality 12
Week 4: Networks and Political Economy 16
Het internet 16
Week 5: Networks, Users, Economics 19
Copyright en digitale media 19
The Long Tail en Web 2.0 21
Week 6: New Media in Everyday Life 23
Nieuwe media in het dagelijks leven 23
Games & Play 24
Week 7: Cybernetics and Culture 26
Cybercultuur 26
Drie benaderingen 27
Kernbegrippen 30
“The new electronic
interdependence
recreates the world in
the image of a global
village.”
- Marshall McLuhan
, Week 1: New Media and New Technologies I
Kort:
• How to study new media
• De rol van media in ons leven (Williams versus McLuhan)
How to study new media
Nieuwe media zijn overal en hebben mede daarom een (grote) impact op ons leven. Dit gebeurt op
zowel lokaal als globaal niveau. Juist daarom is het belangrijk met een kritische blik te blijven kijken
naar nieuwe media en zijn invloeden. Het is belangrijk dat er een zo realistisch en genuanceerd
mogelijk beeld ontstaat.
Onder ‘nieuwe media’ verstaan we methoden en sociale praktijken van communicatie,
representatie en expressie die zijn ontwikkeld met behulp van de digitale, multimediale en
genetwerkte computer en de manieren waarop deze machine werk in andere media heeft
getransformeerd.
De term ‘nieuw’ maskeert een voorgeschiedenis: veel dingen worden constant nieuw
genoemd waardoor er niet of nauwelijks kritisch naar een geschiedenis wordt gezocht. De
geschiedenis wordt dan vaak voor lief genomen, terwijl het men veel kan leren over het medium.
Nieuwe media wordt ook gebruikt als overkoepelende term voor media met verschillende
kenmerken. Ten eerste kan iets nieuw lijken omdat het onbekend voelt of omdat het heel sterk als
nieuw wordt gepresenteerd, terwijl het in feite helemaal niet zo nieuw is. Het kan slechts een nieuwe
versie van iets zijn of een hybride vorm van een aantal dingen. Ook kan het een oud iets zijn dat door
de context is veranderd. Omgekeerd kan iets nieuws minder interesse wekken voor onderzoek,
wanneer het een alledaags fenomeen is (geworden), terwijl het nog steeds een belangrijke impact op
de wereld kan hebben. Tot slot kan de vraag hoe nieuw iets is laten zien dat eerste schattingen van
nieuwigheid anders kunnen zijn dan later uit onderzoek blijkt. Veronderstellingen over nieuwe media
komen dus niet altijd overeen met onderzoeksresultaten.
Door aanwezigheid van het woord ‘nieuw’ in nieuwe media, is het voor de hand liggend een
historisch vergelijkend perspectief aan te nemen om de soms lastig te achterhalen geschiedenis in
kaart te brengen. Bij een historisch vergelijkend perspectief worden ook vaak nieuwe delen van de
geschiedenis van andere media ontdekt en is ook daarom een handige methode. Er is in het
hoorcollege een stappenplan gemaakt van hoe de ontwikkeling van nieuwe media onderzocht wordt.
De driehoek wordt over het algemeen van boven naar beneden gelezen. Er wordt dus eerst gekeken
naar de formele eigenschappen van een nieuwe media ‘tekst’, vervolgens naar de productie,
distributie en receptie en als laatste naar de rol van nieuwe media in lokale en globale sociale en
culturele en economische processen (zie driehoek). Het is geen letterlijke vorm van effect studies,
maar invloeden tussen de onderdelen en zo ook tussen nieuwe media en de samenleving worden
wel nadrukkelijk onderzocht.
“The question of the new requires a historical problem, a temporal and spatial
framework in which there are risks of setting up the new as culmination, telos of
fulfillment of the old, as the onset of utopia or dystopia. The conceptual problem is to
enable a historical differentiation of old and new without a totalizing narrative”
- Mark Poster (Lister et al., 2009, p.58)
