1
,Inleiding
Sinds september 2024 loop ik stage in groep 5/6 als onderdeel van mijn opleiding. Voor het
vak Kindgerichte Aanpak kreeg ik de opdracht om een plan op te stellen waarin één leerling
centraal staat. Voor deze opdracht heb ik een brede blik gehanteerd en naar de leerling
gekeken vanuit verschillende invalshoeken. Ik heb de cyclus van het handelingsgericht
werken doorlopen, die bestaat uit de stappen waarnemen, begrijpen, plannen en uitvoeren.
Hierbij heb ik niet alleen observaties in verschillende situaties uitgevoerd, maar ook
gesprekken gevoerd met de leerling, leerkracht en de directrice. Daarnaast heb ik
waarnemingen uit het verleden geraadpleegd om een volledig beeld te krijgen van de
cognitieve en sociale vaardigheden van de leerling. Door gebrek aan tijd kom ik niet toe aan
het uitvoeren van het plan, wel geef ik een evaluatie op het plan en de weg ernaartoe.
Toen ik de klas na een aantal weken goed had leren kennen, begon ik met deze opdracht.
Een leerling die mijn aandacht trok was leerling A. Leerling A zit in groep 5 en is acht jaar
oud. Tijdens een rekeninstructie over kloktijden viel het mij op dat ze moeite had met het
onderwerp. Terwijl de andere leerlingen zelfstandig aan de slag gingen, liep A vast. Ik ben
met haar gaan zitten om extra uitleg te geven. Hoewel ze in eerste instantie moeite bleef
hebben, begreep ze het uiteindelijk. Ik gaf haar een compliment en ze reageerde opgelucht
met een glimlach. Toen er later moeilijkere opgaven kwamen, klapte ze dicht. Ze kreeg
tranen in haar ogen. Ik legde haar uit dat fouten maken mag en dat leren een proces is, maar
ik zag dat de situatie haar zwaar viel. Een paar weken later gebeurde iets vergelijkbaars bij
een ander onderwerp. Dit patroon maakte mij nieuwsgierig naar waar deze moeite vandaan
komt en welke ondersteuning het beste bij haar past. Daarom heb ik ervoor gekozen om
leerling A centraal te stellen in deze opdracht.
Op de voorkant van dit verslag staat een afbeelding van een kind dat een discobal
omhooghoudt. Dit staat symbool voor het helpen van leerlingen om weer te stralen en het
beste uit zichzelf te halen, ook al is dat soms uitdagend. Mijn doel is om leerling A met dit
plan de ondersteuning te bieden die ze nodig heeft om meer vertrouwen in zichzelf te
krijgen en beter met moeilijkheden om te gaan.
2
,Inhoudsopgave
Inleiding ....................................................................................................................................... 2
1. Waarnemen ......................................................................................................................... 4
1.1 Observaties ................................................................................................................................. 4
1.2 Sociaal-emotionele ontwikkeling.................................................................................................... 7
1.3 Cognitieve ontwikkeling ...............................................................................................................10
1.4 Relevante elementen ...................................................................................................................12
2. Begrijpen .............................................................................................................................. 14
2.1 Kindgesprek ...............................................................................................................................14
2.2 Gesprekken met onderwijsprofessionals ........................................................................................17
2.3 Oudergesprek.............................................................................................................................18
2.4 Analyse .....................................................................................................................................19
3. Plannen en uitvoeren ............................................................................................................. 22
3.1 Plan en interventies.....................................................................................................................22
4. Evaluatie ............................................................................................................................. 28
4.1 Evaluatie op het plan .................................................................................................................28
4.2 Evaluatie op het eigen handelen plan .........................................................................................28
4.3 Evaluatie op het eigen handelen en kennis .................................................................................29
Bronnenlijst .................................................................................................................................. 32
Bijlage 1: Observaties ..................................................................................................................... 34
Bijlage 2: Sociogram .................................................................................................................... 40
Bijlage 3: Kindgesprek.................................................................................................................. 41
Bijlage 4: Rekengesprek ............................................................................................................... 43
Bijlage 5: Interview leerkracht groep 5/6 ........................................................................................... 51
Bijlage 6: Interview directrice ‘De Meander’ ....................................................................................... 53
Bijlage 7: Oudergesprek ............................................................................................................... 56
Bijlage 8: Peerfeedback medestudenten ...................................................................................... 57
3
, 1. Waarnemen
Om een compleet beeld te vormen van leerling A heb ik verschillende stappen gezet in het
hoofdstuk waarnemen. Dit proces ben ik begonnen door haar te observeren in verschillende
(les)situaties. Vervolgens heb ik gekeken naar informatie die over A is verzameld in de
afgelopen jaren. Er is gekeken naar de sociaal-emotionele ontwikkeling, cognitieve
ontwikkeling en andere relevante elementen die een beeld geven van leerling A. Zo wordt dit
hoofdstuk afgesloten met een volledig beeld.
1.1 Observaties
Er zijn meerdere observaties gedaan in diverse lessituaties. De meeste observaties waren
narratief van aard. Met een open blik keek ik naar het kind, alles wat ik zag heb ik
geregistreerd zonder daar al een oordeel over te vellen. Hierdoor heb ik een objectieve
indruk gekregen van leerling A (Van Overveld, 2021). Deze observaties heb ik uitgevoerd
tijdens een gymles en bij een reken-, taal- en spellingsinstructie.
Om de taakgerichtheid te observeren heb ik gekozen om ook gestructureerde observaties uit
te voeren. Door gebruik te maken van een observatieschema kon ik duidelijk checken wat de
leerling deed (Van Overveld, 2021).
In Bijlage 1 zijn de uitgewerkte observaties te vinden. Het doel en de punten die voor mij
naar voren komen uit de observaties zal ik bij langsgaan.
Eerdere observaties tijdens het stagelopen
Voordat de opdracht Kindgerichte aanpak begon, deden zich enkele situaties voor die van
belang zijn om te benoemen. Deze heb ik niet volgens een bepaalde methode geobserveerd,
maar ik bespreek welke aspecten mij eerder op zijn gevallen:
Tijdens twee rekeninstructies viel het mij op dat leerling A moeite had met de uitleg. Bij een
les over klokkijken kon ze in het begin prima meekomen en gaf ze zowel goede als foute
antwoorden. Toen de stof moeilijker werd, klapte ze echter dicht, wat zich uitte in stil zijn en
geen antwoorden meer invullen. Op verzoek van de leerkracht ben ik met haar in een aparte
ruimte gaan werken. We begonnen met bekende opdrachten zoals hele en halve uren, die ze
na een korte herhaling goed wist te maken. Ze reageerde zichtbaar positief op de
complimenten door een glimlach te laten zien. Bij de nieuwe stof raakte ze echter opnieuw
in de war, verwisselde ze de lange en korte wijzer en kwamen er tranen in haar ogen. Ik
benadrukte haar persoonlijke groei door te vertellen dat ze trots mag zijn dat ze het blijft
proberen en het stapje voor stapje beter gaat. Iedereen maakt fouten, daar leer je van. Ik
vroeg of ze nog iets nodig had voordat ze naar de klas ging. Ze veegde haar tranen weg en
gaf aan dat ze weer naar de klas wilde gaan.
Een vergelijkbare situatie deed zich voor tijdens een les over de getallenlijn. Aan het begin
van de les leek ze de uitleg te begrijpen, maar bij de zelfstandige verwerking werkte ze
langzaam en maakte ze veel fouten. Aan de instructietafel staarde ze vaak voor zich uit, had
moeite om antwoorden te bedenken en raakte zichtbaar gefrustreerd. Om haar te helpen,
gaf de leerkracht opdrachten mee van een lager niveau (groep 4) over verliefde harten en
het splitsen van getallen onder de tien. Deze maakte ze snel en foutloos. Toen ik later een
les gaf over de getallenlijn, begon ik met een opwarmer met verliefde harten en sommen
over het tiental, die ze grotendeels goed maakte. Tijdens de les zelf liep ze echter opnieuw
4
,Inleiding
Sinds september 2024 loop ik stage in groep 5/6 als onderdeel van mijn opleiding. Voor het
vak Kindgerichte Aanpak kreeg ik de opdracht om een plan op te stellen waarin één leerling
centraal staat. Voor deze opdracht heb ik een brede blik gehanteerd en naar de leerling
gekeken vanuit verschillende invalshoeken. Ik heb de cyclus van het handelingsgericht
werken doorlopen, die bestaat uit de stappen waarnemen, begrijpen, plannen en uitvoeren.
Hierbij heb ik niet alleen observaties in verschillende situaties uitgevoerd, maar ook
gesprekken gevoerd met de leerling, leerkracht en de directrice. Daarnaast heb ik
waarnemingen uit het verleden geraadpleegd om een volledig beeld te krijgen van de
cognitieve en sociale vaardigheden van de leerling. Door gebrek aan tijd kom ik niet toe aan
het uitvoeren van het plan, wel geef ik een evaluatie op het plan en de weg ernaartoe.
Toen ik de klas na een aantal weken goed had leren kennen, begon ik met deze opdracht.
Een leerling die mijn aandacht trok was leerling A. Leerling A zit in groep 5 en is acht jaar
oud. Tijdens een rekeninstructie over kloktijden viel het mij op dat ze moeite had met het
onderwerp. Terwijl de andere leerlingen zelfstandig aan de slag gingen, liep A vast. Ik ben
met haar gaan zitten om extra uitleg te geven. Hoewel ze in eerste instantie moeite bleef
hebben, begreep ze het uiteindelijk. Ik gaf haar een compliment en ze reageerde opgelucht
met een glimlach. Toen er later moeilijkere opgaven kwamen, klapte ze dicht. Ze kreeg
tranen in haar ogen. Ik legde haar uit dat fouten maken mag en dat leren een proces is, maar
ik zag dat de situatie haar zwaar viel. Een paar weken later gebeurde iets vergelijkbaars bij
een ander onderwerp. Dit patroon maakte mij nieuwsgierig naar waar deze moeite vandaan
komt en welke ondersteuning het beste bij haar past. Daarom heb ik ervoor gekozen om
leerling A centraal te stellen in deze opdracht.
Op de voorkant van dit verslag staat een afbeelding van een kind dat een discobal
omhooghoudt. Dit staat symbool voor het helpen van leerlingen om weer te stralen en het
beste uit zichzelf te halen, ook al is dat soms uitdagend. Mijn doel is om leerling A met dit
plan de ondersteuning te bieden die ze nodig heeft om meer vertrouwen in zichzelf te
krijgen en beter met moeilijkheden om te gaan.
2
,Inhoudsopgave
Inleiding ....................................................................................................................................... 2
1. Waarnemen ......................................................................................................................... 4
1.1 Observaties ................................................................................................................................. 4
1.2 Sociaal-emotionele ontwikkeling.................................................................................................... 7
1.3 Cognitieve ontwikkeling ...............................................................................................................10
1.4 Relevante elementen ...................................................................................................................12
2. Begrijpen .............................................................................................................................. 14
2.1 Kindgesprek ...............................................................................................................................14
2.2 Gesprekken met onderwijsprofessionals ........................................................................................17
2.3 Oudergesprek.............................................................................................................................18
2.4 Analyse .....................................................................................................................................19
3. Plannen en uitvoeren ............................................................................................................. 22
3.1 Plan en interventies.....................................................................................................................22
4. Evaluatie ............................................................................................................................. 28
4.1 Evaluatie op het plan .................................................................................................................28
4.2 Evaluatie op het eigen handelen plan .........................................................................................28
4.3 Evaluatie op het eigen handelen en kennis .................................................................................29
Bronnenlijst .................................................................................................................................. 32
Bijlage 1: Observaties ..................................................................................................................... 34
Bijlage 2: Sociogram .................................................................................................................... 40
Bijlage 3: Kindgesprek.................................................................................................................. 41
Bijlage 4: Rekengesprek ............................................................................................................... 43
Bijlage 5: Interview leerkracht groep 5/6 ........................................................................................... 51
Bijlage 6: Interview directrice ‘De Meander’ ....................................................................................... 53
Bijlage 7: Oudergesprek ............................................................................................................... 56
Bijlage 8: Peerfeedback medestudenten ...................................................................................... 57
3
, 1. Waarnemen
Om een compleet beeld te vormen van leerling A heb ik verschillende stappen gezet in het
hoofdstuk waarnemen. Dit proces ben ik begonnen door haar te observeren in verschillende
(les)situaties. Vervolgens heb ik gekeken naar informatie die over A is verzameld in de
afgelopen jaren. Er is gekeken naar de sociaal-emotionele ontwikkeling, cognitieve
ontwikkeling en andere relevante elementen die een beeld geven van leerling A. Zo wordt dit
hoofdstuk afgesloten met een volledig beeld.
1.1 Observaties
Er zijn meerdere observaties gedaan in diverse lessituaties. De meeste observaties waren
narratief van aard. Met een open blik keek ik naar het kind, alles wat ik zag heb ik
geregistreerd zonder daar al een oordeel over te vellen. Hierdoor heb ik een objectieve
indruk gekregen van leerling A (Van Overveld, 2021). Deze observaties heb ik uitgevoerd
tijdens een gymles en bij een reken-, taal- en spellingsinstructie.
Om de taakgerichtheid te observeren heb ik gekozen om ook gestructureerde observaties uit
te voeren. Door gebruik te maken van een observatieschema kon ik duidelijk checken wat de
leerling deed (Van Overveld, 2021).
In Bijlage 1 zijn de uitgewerkte observaties te vinden. Het doel en de punten die voor mij
naar voren komen uit de observaties zal ik bij langsgaan.
Eerdere observaties tijdens het stagelopen
Voordat de opdracht Kindgerichte aanpak begon, deden zich enkele situaties voor die van
belang zijn om te benoemen. Deze heb ik niet volgens een bepaalde methode geobserveerd,
maar ik bespreek welke aspecten mij eerder op zijn gevallen:
Tijdens twee rekeninstructies viel het mij op dat leerling A moeite had met de uitleg. Bij een
les over klokkijken kon ze in het begin prima meekomen en gaf ze zowel goede als foute
antwoorden. Toen de stof moeilijker werd, klapte ze echter dicht, wat zich uitte in stil zijn en
geen antwoorden meer invullen. Op verzoek van de leerkracht ben ik met haar in een aparte
ruimte gaan werken. We begonnen met bekende opdrachten zoals hele en halve uren, die ze
na een korte herhaling goed wist te maken. Ze reageerde zichtbaar positief op de
complimenten door een glimlach te laten zien. Bij de nieuwe stof raakte ze echter opnieuw
in de war, verwisselde ze de lange en korte wijzer en kwamen er tranen in haar ogen. Ik
benadrukte haar persoonlijke groei door te vertellen dat ze trots mag zijn dat ze het blijft
proberen en het stapje voor stapje beter gaat. Iedereen maakt fouten, daar leer je van. Ik
vroeg of ze nog iets nodig had voordat ze naar de klas ging. Ze veegde haar tranen weg en
gaf aan dat ze weer naar de klas wilde gaan.
Een vergelijkbare situatie deed zich voor tijdens een les over de getallenlijn. Aan het begin
van de les leek ze de uitleg te begrijpen, maar bij de zelfstandige verwerking werkte ze
langzaam en maakte ze veel fouten. Aan de instructietafel staarde ze vaak voor zich uit, had
moeite om antwoorden te bedenken en raakte zichtbaar gefrustreerd. Om haar te helpen,
gaf de leerkracht opdrachten mee van een lager niveau (groep 4) over verliefde harten en
het splitsen van getallen onder de tien. Deze maakte ze snel en foutloos. Toen ik later een
les gaf over de getallenlijn, begon ik met een opwarmer met verliefde harten en sommen
over het tiental, die ze grotendeels goed maakte. Tijdens de les zelf liep ze echter opnieuw
4
