Hoofdstuk 1:
Wat is communicatie?
Fasen van communicatie:
1. Onbewust – onbekwaam: Dit is de eerste fase in het leerproces van
communicatie, waarin iemand zich niet bewust is van de nieuwe
communicatieve vaardigheden die nodig zijn of van zijn eigen gedrag in
interacties.
2. Bewust – onbekwaam: In deze fase realiseert iemand zich dat zijn huidige
communicatieve gedrag niet effectief is, maar hij weet nog niet hoe hij het moet
veranderen.
3. Bewust – bekwaam: Op dit moment is iemand zich bewust van de effectieve
communicatiestrategieën en kan hij deze bewust toepassen. Dit vereist echter
nog bewuste inspanning.
4. Onbewust – bekwaam: Dit is de laatste fase waarin effectieve communicatie
geautomatiseerd is en vanzelfsprekend wordt, zonder dat er nog bewuste
inspanning voor nodig is.
Belangrijke aspecten van communicatie
1. Definitie van communicatie:
• Communicatie is een complex proces waarbij mensen interageren en
betekenis overbrengen.
• Dit proces is doorlopend en niet altijd intentioneel.
• Oomkes definieert communicatie als de uitwisseling van symbolische
informatie, waarbij de zender bewust of onbewust invloed uitoefent en de
ontvanger dit interpreteert.
2. Het communicatieproces
• Bestaat uit een zender die een boodschap codeert en via een medium naar
een ontvanger stuurt.
• De ontvanger decodeert de boodschap en kan feedback geven.
• Ruis kan het proces verstoren (fysiek, psychologisch, cultureel, semantisch).
3. Verschillende vormen van communicatie
• Verbale communicatie: Gesproken en geschreven taal.
• Non-verbale communicatie: Lichaamstaal, oogcontact, intonatie,
aanraking, kleding, uiterlijk.
4. Aspecten van de boodschap
• Inhousniveau: Letterlijke betekenis van de informatie.
, • Betrekkingsniveau: Hoe de boodschap moet worden opgevat en de relatie
tussen zender en ontvanger.
• Zakelijk aspect: Feitelijke inhoud.
• Expressief aspect: Wat de boodschap zegt over de zender.
• Relationeel aspect: Hoe de zender de ontvanger ziet en de relatie defineert.
• Appellerend aspect: Een beroep op de ontvanger.
5. Coderen en decoderen
• Coderen: Omzetten van gedachten in signalen.
• Decoderen: Interpreteren van signalen.
• Succesvolle communicatie hangt af van de mate waarin codering en
decodering overeenkomen.
• Beinvloed door context, eerdere ervaringen, relaties en culturele achtergrond.
6. Feedback
• Reactie van de ontvanger op de boodschap.
• Essentieel voor een effectief communicatieproces.
• Kan verbaal (een antwoord) of non-verbaal (bijvoorbeeld een knik) zijn.
7. Invloed van factoren op communicatie
• Digitale identiteit: Online aanwezigheid beïnvloedt communicatie en
perceptie.
• Persoonlijk en gedrag: Communicatie wordt beïnvloed door persoonlijkheid
en vice versa.
• Macht en hiërarchie: Beinvloeden communicatiepatronen.
• Bewustzijn speelt een rol in hoe communicatie wordt waargenomen.
8. Communicatiemodellen
• Zender-medium-boodschap-ontvanger model: Basisstructuur van
communicatie, inclusief ruis en feedback.
• Communicatie als ‘pijpleiding’ of ‘werktekening’: Complex proces met
verschillende invloeden.
9. Doelen van communicatie
• Informatie overbrengen
• Beinvloeden van anderen
• Emoties uiten
• Relaties onderhouden
10. Effectief communiceren
, • Bewust zijn van het communicatieproces.
• Rekening houden met de ontvanger en context.
• Duidelijke en consistente boodschappen verzenden.
• Feedback vragen en geven om misverstanden te voorkomen.
Personen:
Paul Watzlawick: Communicatietheoreticus, benadrukt de onvermijdelijkheid en
relationele aspecten van communicatie.
Frank Oomkes: Auteur op het gebied van communicatietheorie, met een focus op
inleidingen in het vakgebied.
Wat is communicatie?
Fasen van communicatie:
1. Onbewust – onbekwaam: Dit is de eerste fase in het leerproces van
communicatie, waarin iemand zich niet bewust is van de nieuwe
communicatieve vaardigheden die nodig zijn of van zijn eigen gedrag in
interacties.
2. Bewust – onbekwaam: In deze fase realiseert iemand zich dat zijn huidige
communicatieve gedrag niet effectief is, maar hij weet nog niet hoe hij het moet
veranderen.
3. Bewust – bekwaam: Op dit moment is iemand zich bewust van de effectieve
communicatiestrategieën en kan hij deze bewust toepassen. Dit vereist echter
nog bewuste inspanning.
4. Onbewust – bekwaam: Dit is de laatste fase waarin effectieve communicatie
geautomatiseerd is en vanzelfsprekend wordt, zonder dat er nog bewuste
inspanning voor nodig is.
Belangrijke aspecten van communicatie
1. Definitie van communicatie:
• Communicatie is een complex proces waarbij mensen interageren en
betekenis overbrengen.
• Dit proces is doorlopend en niet altijd intentioneel.
• Oomkes definieert communicatie als de uitwisseling van symbolische
informatie, waarbij de zender bewust of onbewust invloed uitoefent en de
ontvanger dit interpreteert.
2. Het communicatieproces
• Bestaat uit een zender die een boodschap codeert en via een medium naar
een ontvanger stuurt.
• De ontvanger decodeert de boodschap en kan feedback geven.
• Ruis kan het proces verstoren (fysiek, psychologisch, cultureel, semantisch).
3. Verschillende vormen van communicatie
• Verbale communicatie: Gesproken en geschreven taal.
• Non-verbale communicatie: Lichaamstaal, oogcontact, intonatie,
aanraking, kleding, uiterlijk.
4. Aspecten van de boodschap
• Inhousniveau: Letterlijke betekenis van de informatie.
, • Betrekkingsniveau: Hoe de boodschap moet worden opgevat en de relatie
tussen zender en ontvanger.
• Zakelijk aspect: Feitelijke inhoud.
• Expressief aspect: Wat de boodschap zegt over de zender.
• Relationeel aspect: Hoe de zender de ontvanger ziet en de relatie defineert.
• Appellerend aspect: Een beroep op de ontvanger.
5. Coderen en decoderen
• Coderen: Omzetten van gedachten in signalen.
• Decoderen: Interpreteren van signalen.
• Succesvolle communicatie hangt af van de mate waarin codering en
decodering overeenkomen.
• Beinvloed door context, eerdere ervaringen, relaties en culturele achtergrond.
6. Feedback
• Reactie van de ontvanger op de boodschap.
• Essentieel voor een effectief communicatieproces.
• Kan verbaal (een antwoord) of non-verbaal (bijvoorbeeld een knik) zijn.
7. Invloed van factoren op communicatie
• Digitale identiteit: Online aanwezigheid beïnvloedt communicatie en
perceptie.
• Persoonlijk en gedrag: Communicatie wordt beïnvloed door persoonlijkheid
en vice versa.
• Macht en hiërarchie: Beinvloeden communicatiepatronen.
• Bewustzijn speelt een rol in hoe communicatie wordt waargenomen.
8. Communicatiemodellen
• Zender-medium-boodschap-ontvanger model: Basisstructuur van
communicatie, inclusief ruis en feedback.
• Communicatie als ‘pijpleiding’ of ‘werktekening’: Complex proces met
verschillende invloeden.
9. Doelen van communicatie
• Informatie overbrengen
• Beinvloeden van anderen
• Emoties uiten
• Relaties onderhouden
10. Effectief communiceren
, • Bewust zijn van het communicatieproces.
• Rekening houden met de ontvanger en context.
• Duidelijke en consistente boodschappen verzenden.
• Feedback vragen en geven om misverstanden te voorkomen.
Personen:
Paul Watzlawick: Communicatietheoreticus, benadrukt de onvermijdelijkheid en
relationele aspecten van communicatie.
Frank Oomkes: Auteur op het gebied van communicatietheorie, met een focus op
inleidingen in het vakgebied.
