De pasgeborene: 1VV
Fysiologie
Academiejaar
2023-2024
Les 6: Hyperbilirubinemie
Doel van deze les
- je kan het normale metabolisme van fysiologische icterus uitleggen;
- je kan het begrip enterohepatische kringloop uitleggen;
- je begrijpt de fysiologie achter het begrip breastfeeding jaundice en breast milk jaundice;
- je kent de behandeling met betrekking tot fysiologische icterus;
- je kan de aandachtspunten met betrekking tot de behandeling toepassen in de praktijk.
1. Probleemstelling
• Begrip: hyperbilirubinemie = geelzucht = zichtbare icterus:
- Normale bovengrens totaal bilirubine (TB) = 1mg/dl;
- Zichtbaar vanaf 5mg/dl.
• > 60% pasgeborenen: zichtbare geelzucht eerste dagen na de geboorte:
- Veelal: fysiologisch (= fysiologische icterus of fysiologische geelzucht);
voorkomen hersenletsel = belangrijke taak!
*
Erytrocyten: neonaat heeft grotere massa RBC per eenheid lichaamsgewicht + kortere levensduur RBC (90 dagen).
,Diagnose van (fysiologische) icterus
Klinische inspectie van de neonaat
o Zichtbare geelzucht (Kramer)
o Slaperigheid
o Drinkgedrag
o Uitscheiding
Transcutane bilirubinemeter
Bloedafname – bepaling TSB (totaal serum bilirubine)
Regel van Kramer
, Geelzucht: verschillende huidskleuren
Probleemstelling
Hyperbilirubinemie of geelzucht of zichtbare icterus:
o afhankelijk van gewicht, leeftijd, voeding en risicofactoren;
o matig: serum bilirubine > 12mg/dl;
o ernstig: serum bilirubine > 20mg/dl; verschil in afkapwaarden tussen ziekenhuizen!
o kritisch: serum bilirubine > 25mg/dl.
Altijd als abnormaal te beschouwen:
o ontwikkeling icterus binnen de 24 uur na de geboorte;
o stijging directe (= geconjugeerde) bilirubine > 2mg/dl op eender welk ogenblik.
2. Icterus tussen 24 uur – twee weken na geboorte
Fysiologische icterus
ongeconjugeerde hyperbilirubinemie;
meest voorkomend;
nooit op dag één (minder dan 24 uur na geboorte);
klassieke piek rond dag drie – vijf;
verdwijnt binnen de zeven dagen na de geboorte (tenzij borstvoeding).
Icterus geassocieerd met borstvoeding
Breastfeeding jaundice / borstvoedingsicterus (vroegtijdige geelzucht):
o piek rond dag drie – vijf;
o 10% van de kinderen die borstvoeding krijgen;
, o oorzaak: beperkte inname vocht vertraagde uitscheiding meconium
enterohepatische kringloop.
Breast milk jaundice / moedermelkicterus (laattijdige geelzucht):
o kan tot drie maanden na geboorte persisteren;
o voldoende melk en intake voeding aanwezig;
o oorzaak: hogere -glucuronidase activiteit in moedermelk?
stopzetten voeding gedurende 48 uur;
daling bilirubine?
3. Behandeling
= Fototherapie
Doel:
o verlagen van het bilirubinegehalte;
o vermijden van het verder stijgen van bilirubine en kernicterus
Hoe?
o via lichtenergie op huid en inwerken op capillaire circulatie;
o bilirubine ondergaat configuratieverandering (= foto-isomerisatie) in
lumirubine;
o = wateroplosbaar;
o uitgescheiden via urine.
Verwachting:
o daling serum bilirubine van 0,5mg/dl/u. gedurende de eerste vier à acht uur.
zie tabellen pp
Behandeling fototherapie: denk aan …
o ontbloot de baby volledig (pamper = OK);
o respecteer afstand lamp – baby (cavé brandwonden!);
o duur: onderbreek voor voeding;
o bescherming ogen;
o observeer kleur van de baby (opgepast: blauwe lamp);
o temperatuurcontrole baby;
o lampen gaan niet eeuwig mee en verliezen effect.
Geelzucht herkennen
https://www.youtube.com/watch?v=RRV-9Jf0eI0 vanaf 4:22
Fysiologie
Academiejaar
2023-2024
Les 6: Hyperbilirubinemie
Doel van deze les
- je kan het normale metabolisme van fysiologische icterus uitleggen;
- je kan het begrip enterohepatische kringloop uitleggen;
- je begrijpt de fysiologie achter het begrip breastfeeding jaundice en breast milk jaundice;
- je kent de behandeling met betrekking tot fysiologische icterus;
- je kan de aandachtspunten met betrekking tot de behandeling toepassen in de praktijk.
1. Probleemstelling
• Begrip: hyperbilirubinemie = geelzucht = zichtbare icterus:
- Normale bovengrens totaal bilirubine (TB) = 1mg/dl;
- Zichtbaar vanaf 5mg/dl.
• > 60% pasgeborenen: zichtbare geelzucht eerste dagen na de geboorte:
- Veelal: fysiologisch (= fysiologische icterus of fysiologische geelzucht);
voorkomen hersenletsel = belangrijke taak!
*
Erytrocyten: neonaat heeft grotere massa RBC per eenheid lichaamsgewicht + kortere levensduur RBC (90 dagen).
,Diagnose van (fysiologische) icterus
Klinische inspectie van de neonaat
o Zichtbare geelzucht (Kramer)
o Slaperigheid
o Drinkgedrag
o Uitscheiding
Transcutane bilirubinemeter
Bloedafname – bepaling TSB (totaal serum bilirubine)
Regel van Kramer
, Geelzucht: verschillende huidskleuren
Probleemstelling
Hyperbilirubinemie of geelzucht of zichtbare icterus:
o afhankelijk van gewicht, leeftijd, voeding en risicofactoren;
o matig: serum bilirubine > 12mg/dl;
o ernstig: serum bilirubine > 20mg/dl; verschil in afkapwaarden tussen ziekenhuizen!
o kritisch: serum bilirubine > 25mg/dl.
Altijd als abnormaal te beschouwen:
o ontwikkeling icterus binnen de 24 uur na de geboorte;
o stijging directe (= geconjugeerde) bilirubine > 2mg/dl op eender welk ogenblik.
2. Icterus tussen 24 uur – twee weken na geboorte
Fysiologische icterus
ongeconjugeerde hyperbilirubinemie;
meest voorkomend;
nooit op dag één (minder dan 24 uur na geboorte);
klassieke piek rond dag drie – vijf;
verdwijnt binnen de zeven dagen na de geboorte (tenzij borstvoeding).
Icterus geassocieerd met borstvoeding
Breastfeeding jaundice / borstvoedingsicterus (vroegtijdige geelzucht):
o piek rond dag drie – vijf;
o 10% van de kinderen die borstvoeding krijgen;
, o oorzaak: beperkte inname vocht vertraagde uitscheiding meconium
enterohepatische kringloop.
Breast milk jaundice / moedermelkicterus (laattijdige geelzucht):
o kan tot drie maanden na geboorte persisteren;
o voldoende melk en intake voeding aanwezig;
o oorzaak: hogere -glucuronidase activiteit in moedermelk?
stopzetten voeding gedurende 48 uur;
daling bilirubine?
3. Behandeling
= Fototherapie
Doel:
o verlagen van het bilirubinegehalte;
o vermijden van het verder stijgen van bilirubine en kernicterus
Hoe?
o via lichtenergie op huid en inwerken op capillaire circulatie;
o bilirubine ondergaat configuratieverandering (= foto-isomerisatie) in
lumirubine;
o = wateroplosbaar;
o uitgescheiden via urine.
Verwachting:
o daling serum bilirubine van 0,5mg/dl/u. gedurende de eerste vier à acht uur.
zie tabellen pp
Behandeling fototherapie: denk aan …
o ontbloot de baby volledig (pamper = OK);
o respecteer afstand lamp – baby (cavé brandwonden!);
o duur: onderbreek voor voeding;
o bescherming ogen;
o observeer kleur van de baby (opgepast: blauwe lamp);
o temperatuurcontrole baby;
o lampen gaan niet eeuwig mee en verliezen effect.
Geelzucht herkennen
https://www.youtube.com/watch?v=RRV-9Jf0eI0 vanaf 4:22
