MINI SAMENVATTING SOCIOLOGISCHE THEMA’S
HOORCOLLEGE 1: INTRODUCTIE EN GLOBALISERING DEEL 1
Sociologie: Het bestuderen van sociale groepen en de van samenleving ( op micro,
macro en meso niveaus).
Wat is Globalisering: heel veel verschillende definities. Maar is het doorgaande
proces van internationale uitwisseling van mensen, goederen, geld, en
informatie (zoals kennis en cultuur).
Globalisering heb je dagelijks mee te maken. Wij houden het ook in stand en
reproduceren het, door bijvoorbeeld reizen naar andere landen. Top down: bijvoorbeeld
recessie in Amerika kan invloed hebben op economie Nederland. Niet-ver-van-je-bed-
show: wat er in een ander land gebeurt heeft ook invloed op ons leven.
Door Globalisering kan je als socioloog niet langer naar één land kijken. Je moet ook
rekening houden met de invloed van andere landen op dat land en andersom.
Ontstaan van Globalisering: We gingen van jagers-verzamelaars naar agrarisch,
dit zorgde voor verschillende samenlevingen en het ontstaan van ongelijkheid, iemand
kon nu meer land of voedsel dan jou hebben in hun bezit. Daarna kwam de
industrialisatie wat zorgde voor meer voedsel en mensen. Niet iedereen hoefde meer
op het land te werken en mensen gingen verhuizen naar de stad. Hierdoor stond ook
globale ongelijkheid, want niet ieder land had dezelfde technische ontwikkelingen.
Door ook snellere transport en communicatie ontstond er een geïntegreerde nationale
gemeenschap. Nationale regeringen hebben daardoor de macht over het leven van
burgers, er komen duidelijke grenzen van landen en binnen landen gelden verschillende
wetten dit is dus de opkomst van de natiestaat.
Je hebt verschillende classificaties van globale ongelijkheid:
Three worlds model:
o Eerste wereld (geïndustrialiseerd – rijk)
o Tweede wereld (communistisch USSR en Oost-Europa – midden)
o Derde wereld (niet-industrieel – arm)
Kritiek: dit model gaat ervan uit dat de werelden geen invloed op elkaar hebben,
maar dit is onjuist. Tweede wereld is achterhaald. Dit model wordt vaak niet meer
gebruikt.
Developed vs developing (ontwikkeld vs ontwikkelend) : je hebt landen die zijn
ontwikkeld en landen die nog in ontwikkeling zijn. Hiervoor wordt vaak gekeken naar
het BPD en mate van industrialisatie. Kritiek er wordt niet gekeken naar exploitatie
en kolonialisme.
Majority vs. Minority world (meerderheid vs minderheid): De meerderheid van de
wereld bezit de minderheid van de wereld. De rijke landen
bezitten het meeste terwijl ze met minder zijn dan de armere
landen.
Global south vs global north (globale noorden vs zuiden):
landen in het zuiden worden vaker uitgebuit door noordelijke
landen. Kritiek: landen zoals Nieuw-Zeeland liggen ook in het
zuiden, maar zijn niet onderontwikkeld en arm.
World system model: Van wallerstein (zie afbeelding). De kern
is relatief rijk, de periferie is arm en er tussen in heb je de
, midden landen. De rijke kern verdient veel geld door dure producten te verkopen aan
de periferie, terwijl ze gebruik maken van hun goedkope arbeid. Dit model neemt wel
mee dat landen elkaar dus onderling beïnvloeden. Economie brengt ongelijkheid en
houdt het ook in stand. Kritiek: de focus ligt teveel op de economie, er zijn ook
andere onderdelen die invloed hebben. En ook teveel de focus op de staat, terwijl er
ook veel internationale bedrijven zijn die over landen heen strekken.
Milanovic Globale ongelijkheid (2016):
Hoge globalisatie: De economie wordt één groot geïntegreerd geheel.
Communiceren met andere vanuit verschillende landen wordt steeds makkelijker.
Globale ongelijkheid: De winst van de economie wordt oneerlijk verdeeld. Arme
landen worden gebruikt voor hun goedkope arbeid, maar moeten wel veel betalen
voor de producten, al dat geld gaat naar de rijkere landen. Wereldwijd worden
inkomens ongelijk verdeeld.
Gini-coëfficiënt: Dit is een cijfer wat laat zien hoe gelijk de inkomens in een land
zijn. Hoe hoger die nummer hoe meer ongelijkheid. Over de tijd heen zijn we
steeds ongelijker geworden, verschillen tussen landen worden ook groter. Dit
nummer zegt niks over bijvoorbeeld de ongelijkheid over stemmen of mannen en
vrouwen in een land. 0 (absolute gelijkheid) – 100 (absolute ongelijkheid).
Ongelijkheid tussen landen groeit sneller dan binnen landen.
Sociale veranderingen: Dit zijn sociale instituties (economie, huwelijk, onderwijs) die
stabiel blijven en veranderen. Stabiel en instabiel laten samen zien hoe er verandering is
en op welke gebieden.
Hoofdelementen sociale veranderingen:
1. Economische ontwikkeling: Kan veroorzaakt worden door de fysieke omgeving
van een land, de haven van Rotterdam is er omdat wij aan het water liggen.
Kapitalisme zorgt ook voor een continue productie, mensen willen rijker worden en
meer verzamelen. Dit is tegenwoordig grenzeloos, terwijl het vroeger vooral
belangrijk was om je gezin te kunnen voeden (grenzeloos vs behoefte).
2. Socio-culturele verandering: Bestaat uit verschillende dingen, zoals Religie dit kan
conservatief of innovatief zijn. Ook heb je de uitvindingen van communicatie
systemen zoals schrijven en het internet. Deze ontwikkelingen zorgen ervoor de het
makkelijker is om informatie te verspreiden en dat afstand niet langer een obstakel
meer is. Dit zorgt voor een socio-economische ontwikkeling, mensen hebben het
perceptie/gevoel van een globale samenleving. Charismatische leider kunnen ook
zorgen voor socio-economische ontwikkelingen zoals Jezus, Napoleon, Newton, Gates,
Hitler etc. één persoon kan zoveel mensen mee krijgen in een denkbeweging wat
voor een grootschalige verandering zorgt. Volgens Weber heb je ook verschillende
soorten leiderschap: Traditioneel gezag (koninklijke familie), Charismatisch
leiderschap (uitzonderlijke individuele kwaliteiten) en rationeel legalistisch
(respecteert de regels).
3. Wetenschap en secularisatie: Door alle ontwikkelingen in de wetenschap gaan we
steeds rationeler denken en nemen we afstand van het traditionele. Er is echter ook
meer desinformatie, complottheorieën en alternatieve feiten. Ook is er meer tijd nu
voor zelfontplooiing en individuele vrijheid en gelijkheid.
4. Politieke organisatie: Vormt hoe een samenleving zich ontwikkeld (totalitair vs
democratisch). Doelen van het land op politiek gebied hebben ook invloed, bv het
belangrijker vinden van economie dan duurzaamheid. Het is een systeem dat
, constant invloed uitoefent op een land. Wat de overheid doet is heel bepalend over
hoe een land zich ontwikkeld.
Om sociale veranderingen te kunnen bestuderen moet je onderscheid maken tussen
en het verbinden van economische, politieke en sociaal-culturele aspecten. Je moet deze
allemaal meenemen.
HOORCOLLEGE 2: GLOBALISERING
Je hebt drie dimensies van globalisering die allen een effect kunnen hebben op elkaar:
Economische globalisering: lange afstand stromen van goederen, kapitaal en
diensten. import, export meten.
Politieke globalisering: Diffusie van overheidsbeleid, belang van supranationale en
nationale overheden en organisaties, Internationale verdragen onderzoeken
Sociale globalisering: verspreiding van ideeën, informatie, beelden en mensen.
Culturele diffusie: waarde, overtuigingen. Zoals verspreiding van rechten,
toerisme/immigratie, internationale restaurants.
Door middel van de KOF-INDEX kan je globalisering meten.
Deze drie dimensies zijn op een globaal niveau. Er is sprake van een globale
verbondenheid, waardoor je niet meer alleen naar één land kan kijken. Beslissingen die in
Amerika worden genomen kunnen een grote invloed hebben op het leven hier. Als gevolg
hiervan heeft de lokale overheid nu minder macht, omdat andere landen en overheden
ook een invloed hebben.
Je hebt drie kernelementen van globalisering:
1. Informatie en communicatie technologie: Communicatie gaat nu veel
makkelijker en sneller dan vroeger waardoor afstand niet langer een obstakel is.
Hierdoor heb je nu wereldwijd gedeelde ervaringen zoals het WK of de olympische
spelen. Dit zorgt voor Deterriorializatie interacties gaan nu ook over
landsgrenzen heen. Je geografische locatie is niet langer erg belangrijk (David
Harvey). Je kan bijvoorbeeld gewoon thuiswerken of in het buitenland. Dit vormt
hoe we werken en ruimte ervaren, de letterlijke afstand blijft hetzelfde maar de
relatieve afstand wordt kleiner. Fenomenen: Iets wat gebeurt op een andere plek
in de wereld heeft ook invloed op jou denk aan Corona, inflatie of klimaat
verandering. Hierdoor krijg je ook Globale verantwoordelijkheden,
verantwoordelijkheid eindigt niet meer bij de nationale grenzen. Wat jou kan
overkomen kan mij ook overkomen (globale solidariteit). Zo sturen we
bijvoorbeeld hulpverleners naar andere landen na een ramp. Dit alles kan zorgen
voor een Identiteitstruggle, het gevoel van nationale identiteit van mensen
wordt ondermijnd. Er is een verlies van een nationale identiteit, mensen hebben
meer een wereldburger gevoel. In sommige landen roept dit juist toenemend
nationalisme op als een soort tegenslag.
2. De verwerving van culturen en economieën: Hier zijn verschillende opinies
over. Zo geloven Marxisten dat de economie en het najagen van winst de enige
grondslag is voor globalisering. Maar Luke Martell vind dat economie wel het
HOORCOLLEGE 1: INTRODUCTIE EN GLOBALISERING DEEL 1
Sociologie: Het bestuderen van sociale groepen en de van samenleving ( op micro,
macro en meso niveaus).
Wat is Globalisering: heel veel verschillende definities. Maar is het doorgaande
proces van internationale uitwisseling van mensen, goederen, geld, en
informatie (zoals kennis en cultuur).
Globalisering heb je dagelijks mee te maken. Wij houden het ook in stand en
reproduceren het, door bijvoorbeeld reizen naar andere landen. Top down: bijvoorbeeld
recessie in Amerika kan invloed hebben op economie Nederland. Niet-ver-van-je-bed-
show: wat er in een ander land gebeurt heeft ook invloed op ons leven.
Door Globalisering kan je als socioloog niet langer naar één land kijken. Je moet ook
rekening houden met de invloed van andere landen op dat land en andersom.
Ontstaan van Globalisering: We gingen van jagers-verzamelaars naar agrarisch,
dit zorgde voor verschillende samenlevingen en het ontstaan van ongelijkheid, iemand
kon nu meer land of voedsel dan jou hebben in hun bezit. Daarna kwam de
industrialisatie wat zorgde voor meer voedsel en mensen. Niet iedereen hoefde meer
op het land te werken en mensen gingen verhuizen naar de stad. Hierdoor stond ook
globale ongelijkheid, want niet ieder land had dezelfde technische ontwikkelingen.
Door ook snellere transport en communicatie ontstond er een geïntegreerde nationale
gemeenschap. Nationale regeringen hebben daardoor de macht over het leven van
burgers, er komen duidelijke grenzen van landen en binnen landen gelden verschillende
wetten dit is dus de opkomst van de natiestaat.
Je hebt verschillende classificaties van globale ongelijkheid:
Three worlds model:
o Eerste wereld (geïndustrialiseerd – rijk)
o Tweede wereld (communistisch USSR en Oost-Europa – midden)
o Derde wereld (niet-industrieel – arm)
Kritiek: dit model gaat ervan uit dat de werelden geen invloed op elkaar hebben,
maar dit is onjuist. Tweede wereld is achterhaald. Dit model wordt vaak niet meer
gebruikt.
Developed vs developing (ontwikkeld vs ontwikkelend) : je hebt landen die zijn
ontwikkeld en landen die nog in ontwikkeling zijn. Hiervoor wordt vaak gekeken naar
het BPD en mate van industrialisatie. Kritiek er wordt niet gekeken naar exploitatie
en kolonialisme.
Majority vs. Minority world (meerderheid vs minderheid): De meerderheid van de
wereld bezit de minderheid van de wereld. De rijke landen
bezitten het meeste terwijl ze met minder zijn dan de armere
landen.
Global south vs global north (globale noorden vs zuiden):
landen in het zuiden worden vaker uitgebuit door noordelijke
landen. Kritiek: landen zoals Nieuw-Zeeland liggen ook in het
zuiden, maar zijn niet onderontwikkeld en arm.
World system model: Van wallerstein (zie afbeelding). De kern
is relatief rijk, de periferie is arm en er tussen in heb je de
, midden landen. De rijke kern verdient veel geld door dure producten te verkopen aan
de periferie, terwijl ze gebruik maken van hun goedkope arbeid. Dit model neemt wel
mee dat landen elkaar dus onderling beïnvloeden. Economie brengt ongelijkheid en
houdt het ook in stand. Kritiek: de focus ligt teveel op de economie, er zijn ook
andere onderdelen die invloed hebben. En ook teveel de focus op de staat, terwijl er
ook veel internationale bedrijven zijn die over landen heen strekken.
Milanovic Globale ongelijkheid (2016):
Hoge globalisatie: De economie wordt één groot geïntegreerd geheel.
Communiceren met andere vanuit verschillende landen wordt steeds makkelijker.
Globale ongelijkheid: De winst van de economie wordt oneerlijk verdeeld. Arme
landen worden gebruikt voor hun goedkope arbeid, maar moeten wel veel betalen
voor de producten, al dat geld gaat naar de rijkere landen. Wereldwijd worden
inkomens ongelijk verdeeld.
Gini-coëfficiënt: Dit is een cijfer wat laat zien hoe gelijk de inkomens in een land
zijn. Hoe hoger die nummer hoe meer ongelijkheid. Over de tijd heen zijn we
steeds ongelijker geworden, verschillen tussen landen worden ook groter. Dit
nummer zegt niks over bijvoorbeeld de ongelijkheid over stemmen of mannen en
vrouwen in een land. 0 (absolute gelijkheid) – 100 (absolute ongelijkheid).
Ongelijkheid tussen landen groeit sneller dan binnen landen.
Sociale veranderingen: Dit zijn sociale instituties (economie, huwelijk, onderwijs) die
stabiel blijven en veranderen. Stabiel en instabiel laten samen zien hoe er verandering is
en op welke gebieden.
Hoofdelementen sociale veranderingen:
1. Economische ontwikkeling: Kan veroorzaakt worden door de fysieke omgeving
van een land, de haven van Rotterdam is er omdat wij aan het water liggen.
Kapitalisme zorgt ook voor een continue productie, mensen willen rijker worden en
meer verzamelen. Dit is tegenwoordig grenzeloos, terwijl het vroeger vooral
belangrijk was om je gezin te kunnen voeden (grenzeloos vs behoefte).
2. Socio-culturele verandering: Bestaat uit verschillende dingen, zoals Religie dit kan
conservatief of innovatief zijn. Ook heb je de uitvindingen van communicatie
systemen zoals schrijven en het internet. Deze ontwikkelingen zorgen ervoor de het
makkelijker is om informatie te verspreiden en dat afstand niet langer een obstakel
meer is. Dit zorgt voor een socio-economische ontwikkeling, mensen hebben het
perceptie/gevoel van een globale samenleving. Charismatische leider kunnen ook
zorgen voor socio-economische ontwikkelingen zoals Jezus, Napoleon, Newton, Gates,
Hitler etc. één persoon kan zoveel mensen mee krijgen in een denkbeweging wat
voor een grootschalige verandering zorgt. Volgens Weber heb je ook verschillende
soorten leiderschap: Traditioneel gezag (koninklijke familie), Charismatisch
leiderschap (uitzonderlijke individuele kwaliteiten) en rationeel legalistisch
(respecteert de regels).
3. Wetenschap en secularisatie: Door alle ontwikkelingen in de wetenschap gaan we
steeds rationeler denken en nemen we afstand van het traditionele. Er is echter ook
meer desinformatie, complottheorieën en alternatieve feiten. Ook is er meer tijd nu
voor zelfontplooiing en individuele vrijheid en gelijkheid.
4. Politieke organisatie: Vormt hoe een samenleving zich ontwikkeld (totalitair vs
democratisch). Doelen van het land op politiek gebied hebben ook invloed, bv het
belangrijker vinden van economie dan duurzaamheid. Het is een systeem dat
, constant invloed uitoefent op een land. Wat de overheid doet is heel bepalend over
hoe een land zich ontwikkeld.
Om sociale veranderingen te kunnen bestuderen moet je onderscheid maken tussen
en het verbinden van economische, politieke en sociaal-culturele aspecten. Je moet deze
allemaal meenemen.
HOORCOLLEGE 2: GLOBALISERING
Je hebt drie dimensies van globalisering die allen een effect kunnen hebben op elkaar:
Economische globalisering: lange afstand stromen van goederen, kapitaal en
diensten. import, export meten.
Politieke globalisering: Diffusie van overheidsbeleid, belang van supranationale en
nationale overheden en organisaties, Internationale verdragen onderzoeken
Sociale globalisering: verspreiding van ideeën, informatie, beelden en mensen.
Culturele diffusie: waarde, overtuigingen. Zoals verspreiding van rechten,
toerisme/immigratie, internationale restaurants.
Door middel van de KOF-INDEX kan je globalisering meten.
Deze drie dimensies zijn op een globaal niveau. Er is sprake van een globale
verbondenheid, waardoor je niet meer alleen naar één land kan kijken. Beslissingen die in
Amerika worden genomen kunnen een grote invloed hebben op het leven hier. Als gevolg
hiervan heeft de lokale overheid nu minder macht, omdat andere landen en overheden
ook een invloed hebben.
Je hebt drie kernelementen van globalisering:
1. Informatie en communicatie technologie: Communicatie gaat nu veel
makkelijker en sneller dan vroeger waardoor afstand niet langer een obstakel is.
Hierdoor heb je nu wereldwijd gedeelde ervaringen zoals het WK of de olympische
spelen. Dit zorgt voor Deterriorializatie interacties gaan nu ook over
landsgrenzen heen. Je geografische locatie is niet langer erg belangrijk (David
Harvey). Je kan bijvoorbeeld gewoon thuiswerken of in het buitenland. Dit vormt
hoe we werken en ruimte ervaren, de letterlijke afstand blijft hetzelfde maar de
relatieve afstand wordt kleiner. Fenomenen: Iets wat gebeurt op een andere plek
in de wereld heeft ook invloed op jou denk aan Corona, inflatie of klimaat
verandering. Hierdoor krijg je ook Globale verantwoordelijkheden,
verantwoordelijkheid eindigt niet meer bij de nationale grenzen. Wat jou kan
overkomen kan mij ook overkomen (globale solidariteit). Zo sturen we
bijvoorbeeld hulpverleners naar andere landen na een ramp. Dit alles kan zorgen
voor een Identiteitstruggle, het gevoel van nationale identiteit van mensen
wordt ondermijnd. Er is een verlies van een nationale identiteit, mensen hebben
meer een wereldburger gevoel. In sommige landen roept dit juist toenemend
nationalisme op als een soort tegenslag.
2. De verwerving van culturen en economieën: Hier zijn verschillende opinies
over. Zo geloven Marxisten dat de economie en het najagen van winst de enige
grondslag is voor globalisering. Maar Luke Martell vind dat economie wel het
