Samenvatting Inholland Algemene Economie H14

Algemene economie Hoofdstuk 14.1 samenvatting
Bbp kan toenemen, omdat

- De hoeveelheid van de productiefactoren van jaar tot jaar toeneemt
- De productiviteit van de productiefactoren van jaar tot jaar toeneemt
- Stijgt ongeveer met 1%, maar kan minder, negatief of meer zijn

Conjunctuur = de min of meer regelmatige golfbeweging van de bestedingen en de productie
rondom de productiecapaciteit

- Periode met hoge en lage groei wisselen elkaar met een zekere regelmaat af

De conjunctuur heeft een grote invloed op:

- de overheidsfinanciën
- de resultaten van veel ondernemingen
- de werkgelegenheid, en daarmee ook;
- het inkomen van veel gezinnen

Verschillende soorten conjunctuurgolven zijn:

- Kondratieff (‘lange golf’)
o Belangrijkste oorzaak:
 Grote product- en procesinnovaties
 Grote doorbraken in de technologie
 Door bijv. Industriële Revolutie, ICT
o Duur van de cyclus:
 47-57 jaar
o De toepassingen van zo’n nieuwe technologie stimuleert:
 Investeringen, productiviteit en de economische groei
o Kondratieff is door zijn lange duur van ondergeschikt belang voor de dagelijkse
gang van zaken in het bedrijfsleven
 Wanneer bedrijven of de pers over de conjunctuur praten, bedoelen ze
meestal de Kitchin of de Juglar
 Omdat zij vooral afhangen van het investeringsgedrag van
ondernemingen
- Juglar
o Belangrijkste oorzaak:
 Investeringen in vaste activa
o Duur van de cyclus:
 7-11 jaar
- Kitchin
o Belangrijkste oorzaak:
 Voorraadinvesteringen
 Deze investeringen kunnen snel worden aangepast aan de
afzetverwachtingen
 Bij een lage afzetverwachtingen
o Kan de voorraad verminderd worden

, o
Kan het vermogen dat daaruit vrijkomt, gebruikt worden
voor andere doeleinden
o Voorraadinvesteringen dalen met als gevolg:
 Een lager niveau van de bestedingen
 Een lager niveau van de productie
 Bij een hoge afzetverwachting
o Voorraden aanvullen
o Productie en inkopen verhogen
o Hoger niveau van de economische activiteit in de hele
economie
o Duur van de cyclus:
 3-5 jaar

Fasen van de conjunctuurcyclus

- Trendlijn = gemiddelde groei van het bbp gedurende een hele conjunctuurgolf
o Op lange termijn zal de trendlijn samenvallen met de groei van de
productiecapaciteit
- Het feitelijke niveau van de bestedingen en productie schommelt hieromheen
- Overbesteding
o Als de feitelijke productie de productiecapaciteit overtreft (groter dan de trend)
- Onderbesteding
o Als de productiecapaciteit de feitelijke productie overtreft (kleiner dan de trend)
3 fasen van de conjunctuurcyclus

- De opgaande fase
o Hoeveelheidconjunctuur
o Toenemende groei van bestedingen en productie
o Arbeidsproductiviteit neemt toe
 Want eerst willen bedrijven de extra productie opvangen met de mensen die
ze al hebben
o Vraag neemt toe, prijs blijft gelijk om overlopen naar concurrent te voorkomen
o Winsten nemen toe, omdat toename van de productie mogelijk is met bestaande
middelen
 Want tijdens de outgap is de productie < productiecapaciteit
 Hierdoor dalen de gemiddelde constante kosten
- Hoogconjunctuur
o Prijsconjunctuur
 In eindproducten, grondstoffen, lonen etc.
o De vraag naar goederen en diensten overtreft de productiecapaciteit, dus zullen
ondernemingen in staat zijn om hun prijs te verhogen
o Sfeer van optimisme en vertrouwen in de toekomst
 Consumptie en investeringen zijn dus van hoog niveau
 Vraag naar krediet stijgt, dus de rente stijgt
o Er wordt de basis gelegd in omslag
 Hoge vertrouwen  ondernemingen overschatten de markt  ze investeren
te veel productiecapaciteit neemt sterk toe  aanbod stijgt te snel 

, prijzen stijgen minder hard/dalen  loonkosten stijgen snel door gespannen
arbeidsmarkt  rendementen van de investeringen vallen tegen  er wordt
door bedrijven minder geïnvesteerd (ook door de stijgende rente)
 Omslag treft eerst de bedrijven met een marginaal rendement
 Hoog break-evenpunt
 Hoge afzet nodig om winst te maken, dus een kleine daling in de
afzet heeft al gevolgen
 In de conjuncturele neergang gaan een paar failliet
 Optimisme verandert in voorzichtigheid en pessimisme
- Neergang en laagconjunctuur (recessie)
o Bestedingen lopen terug, waardoor
 Inflatie, productie, werkgelegenheid en winstgevendheid dalen
o Ondernemersvertrouwen daalt  investeringen dalen
o Er is recessie
 Definitie die we gebruiken in dit boek: Groei van economie neemt af en
verandert waarschijnlijk in negatieve groei
 Officiële definitie: Wanneer het bbp twee kwartalen achter elkaar daalt
o Tijdens de recessie ontstaat er vanzelf de voorwaarden van een conjunctureel
herstel
 Voorraden zijn sterk gedaald  ondernemingen zullen ze aanvullen 
productie wordt gestimuleerd  er worden vervangingsinvesteringen
gedaan  kapitaalgoederenindustrie en de bouw krijgen een voorzichtige
bestedingsimpuls
 rente daalt, omdat de inflatie daalt en de vraag naar krediet wegzakt
 concurrentiepositie van exporteurs verbeteren naarmate lonen, prijzen en
rente dalen in de conjuncturele neergang

Positieve outgap

- De bestedingen en de productie overtreffen de productiecapaciteit
- Overbesteding
- Hoge groeicijfers van het bbp

Negatieve outgap

- de productiecapaciteit overtreft de bestedingen en de productie
- onderbesteding
- langzame groei van het bbp of negatieve groei van het bbp

Rol van de investeringen in de levenscyclus

- investeringen zijn spelen grote rol in de levenscyclus
- zij veroorzaken de omslag van laag naar hoogconjunctuur en omgekeerd
 dieptepunt: voorraden te laag en kapitaalgoederen te versleten
 dus bedrijven moeten wel investeringen doen om te kunnen blijven produceren
 ondernemingen zullen langzamerhand orders plaatsen
 bedrijven die basisgoederen produceren zullen dit als eerste merken
 langzamerhand neemt de bedrijvigheid toe en zullen zij ook bestellingen plaatsen
 er is nog productiecapaciteit over aan het begin
 winsten nemen toe, wanneer de afzet toeneemt

,  werknemers worden aangenomen
 consumptie neemt toe
 hele bedrijfsleven merkt dat de afzet toeneemt
 de grenzen van de productiecapaciteit worden benaderd
 investeringen nemen toe
 werkgelegenheid neemt verder toe
 winsten zijn hoog en bedrijven zijn liquide
 banken ondersteunen de overnamekoorts van ondernemingen
 liquiditeit neemt toe
 er ontstaan te hoge prijzen op de aandelen- en vastgoedmarkten
 dit leidt tot afname in het vertrouwen
 er ontstaan verkoopgolven
 dit leidt tot financiële crisis
 economische groei is nog steeds behoorlijk
 rendement in investeren is groter dan sparen bij de bank
 er wordt bij berekeningen van het rendement uitgegaan van hoge omzetten in de toekomst
 dit wordt versterkt door consumentenbestedingen in de hoogconjunctuur
 werkloosheid is gedaald en de lonen stijgen
 afzet wordt overschat
 consumentenbestedingen vallen tegen in de investeringen nemen af
 er moeten afschrijvingen worden gepleegd met geringe opbrengsten op de hoge
kapitaalgoederenvoorraad
 investeringen worden uitgesteld en de prijzen dalen om de overproductie te kunnen afzetten
 zij hebben alle middelen nodig om de bank af te lossen
 economie raakt over zijn hoogtepunt heen
 de economie komt in neergang tot de investeringen zijn afgeschreven
 de voorraden worden opnieuw aangevuld en er volgt een nieuwe opleving

Algemene economie Hoofdstuk 14.2 samenvatting
Conjunctuur van de EU
- Conjunctuur kan worden afgemeten aan de volumeveranderingen in het bbp
- Er zijn toppen en dieptepunten geweest
- Bij de dieptepunten komen afwisselende diepe en mindere diepe dalen voor
- In de praktijk heeft de conjunctuur een M-vormig verloop
o Van diep dal tot diep dal in 10 jaar door Juglar
o Minder diepe dal is de Kitchin
 Als de economie uit een diep dal komt, zullen ondernemers hun
voorraden aanvullen
 Dit is een stimulans voor productie
 Na verloop van tijd zijn de voorraden weer op voldoende niveau
gekomen en dalen de voorraadinvesteringen
 Dit is de oorzaak van een zeer tijdelijke dip in de groei
o Na een incident door een recessie herneemt de conjunctuur zijn 10-jarige
cyclus
Indicatoren