Samenvatting Menstheorie B (kennislijn individu)

College 1 + 2

Wat is ontwikkelingspsychologie?
 Bestudeert de psychologische veranderingen bij toenemende leeftijd.
 Ontwikkeling:
o Proces van groei en verandering dat wordt bepaald door de
interactie tussen erfelijkheid en omgeving (gaat een leven lang
door).
 De meeste aandacht gaat uit naar de kindertijd en adolescentie.

Pedagogiek = de wetenschap van het opvoeden
Opvoeden = het proces waarin een kind wordt gevormd naar de normen
en waarden van de opvoeders en samenleving.

Thematische gebieden binnen de ontwikkelingspsychologie:
 Fysieke ontwikkeling
 Cognitieve ontwikkeling
 Sociaal-emotionele ontwikkeling
 Persoonlijkheidsontwikkeling

Nature: factoren die aangeboren zijn (door aanleg/genen).
Nurture: factoren die aangeleerd zijn (door sociale omgeving/opvoeding).

Rijpen: het proces waarin het genetische programma in de loop van de tijd tot
uiting komt (ook wat maturatie genoemd)
Biologisch tijdschema.
Interactie tussen nature en nurture: hoewel de rijping bepalend is voor het
algemene tijdsverloop waarin een individu biologisch gezien rijp is voor een
nieuwe fase, kan het exacte tijdstip van de ontwikkeling door de omgeving
worden vervroegd of verlaat.


Kritieke perioden:
 Specifieke tijd in de ontwikkeling waarin een bepaalde gebeurtenis de
grootste gevolgen heeft.
 Aanwezigheid van bepaalde omgevingsstimuli zijn noodzakelijk voor een
normale ontwikkeling.
 Gevolgen van het ontbreken van bepaalde stimuli zijn permanent en
onomkeerbaar.

,Gevoelige perioden:
 Periode waarin men extra gevoelig is voor bepaalde soorten stimuli in de
omgeving.
 Gevolgen van het ontbreken van bepaalde stimuli hoeven niet
permanent te zijn.

Gelijkelijk of in sprongen?
Continue verandering: gelijkelijke ontwikkeling waarbij prestaties op een
bepaald niveau voortvloeien uit die van de vorige niveaus. Continue
verandering is kwantitatief.
Discontinue verandering: ontwikkeling in aparte stappen of stadia. Elk stadium
levert gedrag op dat kwalitatief anders is dan gedrag in eerdere stadia.

Cognitie:
 Definitie cognitie: processen die betrokken zijn bij het verwerven &
verwerken van informatie:
o Denken
o Waarnemen
o Herinneren
o Problemen oplossen
 Definitie cognitieve ontwikkeling: proces waarbij het denken in de loop
der tijd verandert.

Uitgangspunten Piaget:
 Kinderen verwerken ervaringen actief.
 Ontwikkeling  actief proces.
 Kinderen hebben een rijke omgeving nodig om zich te kunnen
ontwikkelen.
 Cognitieve ontwikkeling verloopt in duidelijk te onderscheiden stadia, die
min of meer vastliggen (nature).
o Elk stadium heeft beperkingen in het begin en verworvenheden
aan het eind.
Schema’s:
 Mentale structuren die de ontwikkeling van het denken aansturen.
 Raamwerken die helpen bij het denken of kennisclusters voor
verwachtingen.
 Structurerende en organiserende manier van denken  denkwijze: hoe
een kind denkt.
 Fundamentele bouwstenen van de manier waarop wij de wereld zien.

, Sensomotorische stadium (0-2)
 Kinderen ontdekken hun zintuigen en motoriek en ontdekken relaties
tussen activiteiten en gevolgen
o Intentionaliteit (doelgerichtheid)
o Objectpermanentie  als een kind een object niet ziet, bestaat
het ook niet meer.
o Beiden een voorbeeld van mentale representatie (innerlijke
beelden van objecten, gebeurtenissen.)
Preoperationele stadium (2-7)
 Kinderen leren symbolisch denken, maar kunnen nog geen mentale
operatie uitvoeren.
o Egocentrisme  het kind ziet alles in zijn eigen wereld. Het kan
zich niet verplaatsen in iemand anders.
o Animistisch denken  levenloze dingen worden door kinderen
gezien als levend.
o Centratie  het kind staat in het middelpunt.
o Irriversibiliteit (onomkeerbaarheid)

Concreet- operationele stadium (7-11)
 Kinderen leren logisch redeneren, mentale operaties uitvoeren.
 Komt meer los van eigen waarneming.
o Conservatie  weten wat langer, korter, meer en minder is.
o Classificatie
o Logische operaties
Formeel-operationele stadium (vanaf 11)
 Hypothetisch-deductief redeneren
o Abstracte problemen oplossen met logische operaties.
o Denken wordt gerichter en systematischer.
o Conclusies op basis van premissen.
Kritiek op Piaget:
 Bepaalde cognitieve vaardigheden beheersen kinderen veel eerder dan
Piaget schetsen.
 Kloppen de stadia wel?  Is ontwikkeling niet meer een continu proces?
 Er bleek grote interindividuele variatie.
 Piaget onderschat de invloed van de sociale omgeving (ouders, leraren)
op de ontwikkeling.

 Belangrijk te kunnen onderscheiden wanneer problematiek onderdeel is
van een gezond ontwikkelingsproces en wanneer niet.